Hai nam sinh lớp 10 xây Lá chắn số hỗ trợ nhận diện rủi ro mạng

TPHCM – Từ trải nghiệm từng bị lừa trên mạng, Nguyễn Võ Anh Khoa và Nguyễn Lĩnh Nam, hai học sinh lớp 10, đã phát triển nền tảng Lá chắn số tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), hỗ trợ nhận diện đường link độc hại và thông tin sai lệch.

Dự án được hai em bắt đầu xây dựng vào tháng 5, trong thời gian chuẩn bị tham gia cuộc thi Tin học trẻ. Sau 1-2 tháng viết mã nguồn, nền tảng được mở cho người dùng từ tháng 8. Lá chắn số sau đó lọt Top 5 đề cử Better Choice Awards 2026, Top 3 Product of the Day trên Unikorn, vào vòng chung kết Vietnam iContent và giành giải Tin học trẻ khu vực miền Nam.

Theo lời kể của Anh Khoa, em bắt đầu quan tâm đến lập trình từ bậc tiểu học, dù gia đình không có ai làm trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Khi học lớp 2 hoặc lớp 3, Khoa từng tìm mua tài khoản game với mong muốn trở thành YouTuber về trò chơi. Tuy nhiên, sau khi chuyển tiền đặt cọc, em bị người bán chặn liên lạc.

“Lúc đó em vừa tiếc tiền vừa ấm ức. Lớn lên một chút, chứng kiến thêm nhiều người xung quanh bị lừa qua mạng, cộng với vấn nạn tin giả và đường link độc hại tràn lan, tụi em mới nghĩ phải làm một công cụ gì đó để mọi người tự kiểm tra trước khi sập bẫy”, Khoa chia sẻ.

Trong khi đó, Nguyễn Lĩnh Nam bắt đầu tìm hiểu máy tính sau khi được bố tặng một chiếc Chromebook. Do thiết bị không thể chạy các trò chơi trên Windows, Nam tò mò về cách hoạt động của máy tính và dần tìm hiểu lập trình. Đến năm lớp 7, em đã tạo được công cụ ứng dụng đầu tiên và nhận thù lao từ sản phẩm này.

Hai em quen nhau khi cùng tham gia đội tuyển Tin học tại Trường THCS Vĩnh Lộc B. Từ những mối quan tâm chung, Khoa và Nam bắt tay phát triển Lá chắn số, với mong muốn giúp người dùng có thêm cách kiểm tra thông tin trước khi truy cập đường link hoặc chia sẻ nội dung trên mạng.

Từ trải nghiệm cá nhân đến công cụ hỗ trợ cộng đồng

Nguyễn Võ Anh Khoa kể về trải nghiệm bị lừa trên mạng, nguồn cảm hứng xây dựng dự án Lá chắn số. (Ảnh minh họa: ĐNM)

Lá chắn số sử dụng thông điệp “Kiểm trước – Tin sau”. Người dùng có thể dán đường link, tin nhắn hoặc bài viết đáng ngờ vào hệ thống để kiểm tra. Công cụ đối chiếu hàng trăm tiêu chí rủi ro, kết hợp dữ liệu từ các nguồn tin tức uy tín trong và ngoài nước, cơ sở dữ liệu đường link độc hại toàn cầu cùng công nghệ AI.

Sau khi phân tích, nền tảng đưa ra mức độ rủi ro và giải thích những dấu hiệu dẫn đến kết quả đánh giá. Theo số liệu được hai em cung cấp, đến đầu tháng 9, hệ thống đã ghi nhận hơn 1.500 lượt kiểm tra website; riêng 30 ngày gần nhất có hơn 620 lượt.

Khoa cho biết hai em đã chủ động gửi email bản thử nghiệm đầu tiên cho chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, thường được biết đến với tên Hiếu PC. Theo lời Khoa, sau khi đánh giá dự án có tính khả thi, ông Hiếu ngỏ ý mời hai em tham gia đội ngũ Chống Lừa Đảo. Tuy nhiên, cả hai chọn tiếp tục tự học và tìm kiếm sự hỗ trợ bên ngoài trước khi đưa ra cam kết lâu dài.

Nguyễn Võ Anh Khoa và Nguyễn Lĩnh Nam trao đổi về quá trình phát triển nền tảng Lá chắn số.
(Ảnh minh họa: ĐNM)

Ông Ngô Minh Hiếu đánh giá công cụ có ý nghĩa trong việc khuyến khích người dùng kiểm tra thông tin trước khi tin tưởng, chia sẻ hoặc chuyển tiền. Ông cũng lưu ý nhóm phát triển cần tiếp tục lắng nghe người dùng, kiểm chứng độ chính xác và nói rõ giới hạn của công cụ để tránh tâm lý chủ quan trước các rủi ro trên mạng.

“Lá chắn số có ý nghĩa ở chỗ khuyến khích mọi người dừng lại kiểm tra trước khi tin, chia sẻ hay chuyển tiền. Tôi mong hai bạn tiếp tục lắng nghe người dùng, kiểm chứng kỹ độ chính xác và nói rõ giới hạn của công cụ, để mọi người sử dụng đúng và không chủ quan trước các rủi ro trên mạng”, ông Hiếu chia sẻ.

Trước khi phát triển Lá chắn số, Khoa từng có thành tích trong lĩnh vực an ninh mạng. Khi học lớp 8, ở tuổi 14, em đã nhận được phần thưởng từ một công ty nước ngoài sau khi phát hiện lỗ hổng bảo mật. Hiện cả Khoa và Nam đều nhận những công việc liên quan đến lĩnh vực bảo mật và an ninh mạng.

Hai học sinh xem AI là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn khả năng đánh giá của con người. Nam mong muốn tiếp tục nâng cấp hệ thống để phát hiện và ngăn chặn sớm các website giả mạo. Trong khi đó, Khoa dự định phát triển những phiên bản mới, bổ sung cảnh báo từ cộng đồng và trau dồi chuyên môn để có thể hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.

Dự án cũng được giới thiệu tại buổi sinh hoạt dưới cờ ở Trường THPT Lê Minh Xuân. Bà Nguyễn Thị Hồng Vân, Phó hiệu trưởng nhà trường, cho biết hoạt động này phù hợp với chiến dịch toàn quốc “Không một mình 2026”, chủ đề “Kết nối không tổn thương”, hướng đến bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trên môi trường mạng.

Cô Hồng Vân và Nguyễn Võ Anh Khoa giới thiệu nền tảng Lá chắn số đến giáo viên, học sinh.
(Ảnh minh họa: ĐNM)

Theo bà Vân, trong kỷ nguyên số, không thể cấm tuyệt đối học sinh tiếp cận công nghệ hay Internet bởi đây là những phương tiện cần thiết cho việc tự học, nghiên cứu và kiểm tra trực tuyến. Tuy nhiên, học sinh bậc phổ thông có thể chưa đủ kinh nghiệm để phân biệt thông tin thật, giả.

“Việc nhà trường giới thiệu công cụ Lá chắn số không chỉ giúp các em quảng bá dự án mà còn trang bị thêm một giải pháp thiết thực để học sinh tự bảo vệ mình, đồng thời chia sẻ kiến thức an toàn mạng về cho gia đình, phụ huynh”, bà Vân nhấn mạnh.

Từ một lần mất tiền của Khoa khi còn học tiểu học và những tò mò ban đầu về máy tính của Nam, hai học sinh đã cùng phát triển một công cụ hướng đến nhu cầu an toàn trên không gian mạng. Dự án cũng cho thấy kiến thức tự học có thể được vận dụng để giải quyết những vấn đề gần gũi trong đời sống cộng đồng.

Thanh Hy (tổng hợp)