Khánh Hòa yêu cầu các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp tăng cường truy xuất nguồn gốc sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc, đồng thời giao công an điều tra, xử lý các trường hợp giả mạo mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói.
Ngày 11-9, Văn phòng UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết địa phương vừa yêu cầu siết chặt việc truy xuất nguồn gốc sầu riêng tươi xuất khẩu sang Trung Quốc, bảo đảm thực hiện đầy đủ Nghị định thư về kiểm dịch thực vật giữa hai nước. Việc truy xuất phải bảo đảm chính xác từng lô hàng, trong khi Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát, xác thực, chuẩn hóa dữ liệu mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.
Theo yêu cầu của tỉnh, dữ liệu sẽ được kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc dùng chung của Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo nguyên tắc một lần khai báo, nhiều lần sử dụng, không phát sinh thêm thủ tục hành chính cho nông dân và doanh nghiệp.
Mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói là “giấy thông hành” để sầu riêng Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc theo Nghị định thư giữa hai nước. Tại Khánh Hòa, loại cây này đang là cây trồng chủ lực ở nhiều khu vực miền núi, với khoảng 3.700ha, trong đó 2.500ha đã cho thu hoạch, sản lượng ước 30.000 tấn.
Khánh Hòa hiện có 21 mã số vùng trồng được cấp để xuất khẩu chính ngạch, với diện tích hơn 635ha và sản lượng dự kiến năm 2026 khoảng 14.724 tấn. Trong bảy tháng đầu năm, tỉnh đã xuất khẩu chính ngạch 8.140 tấn sầu riêng tươi sang Trung Quốc.
Siết trách nhiệm để bảo vệ vùng trồng hợp pháp
Động thái của Khánh Hòa được thực hiện trong bối cảnh việc gian lận mã số vùng trồng đang được chấn chỉnh trên cả nước. Bộ Công an đã mở rộng điều tra vụ án liên quan xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc, khởi tố, bắt tạm giam Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung về tội nhận hối lộ, cùng một số cán bộ khác về các tội nhận hối lộ và giả mạo trong công tác.
Đầu tháng 8, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ Công an cùng các bộ, ngành và chủ tịch UBND các tỉnh, thành tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm việc mua bán, làm giả giấy chứng nhận mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói trên cả nước.
Với Khánh Hòa, việc UBND xã, phường nơi có vùng trồng phải trực tiếp kiểm tra, phát hiện dấu hiệu mạo danh và báo cáo định kỳ cho thấy trách nhiệm được đặt cụ thể hơn ở cơ sở. Tỉnh cũng giao công an tham gia rà soát dữ liệu mã số, cho thấy hành vi gian lận không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ quản lý nông nghiệp mà còn cần được xem xét khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Việc làm giả hoặc sử dụng mã số không thuộc quyền sở hữu có thể khiến nguồn gốc hàng hóa bị hợp thức hóa sai lệch. Nếu một mã số vùng trồng hợp pháp bị phía Trung Quốc tạm dừng công nhận, tác động cũng có thể lan sang những hộ dân đang sản xuất đúng quy định.
Vì vậy, kiểm soát chặt từng mã số không chỉ nhằm xử lý người vi phạm mà còn để bảo vệ những vùng trồng và người nông dân đang làm đúng quy định, giữ uy tín cho sầu riêng Khánh Hòa trên thị trường xuất khẩu.
Sen Vàng (tổng hợp)
