Hà Nội: Đại diện các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp cùng bàn giải pháp tháo gỡ bốn điểm nghẽn đang đặt ra với ngành sầu riêng, từ chất lượng, mã số vùng trồng đến kiểm tra và thông quan.
Sáng 20/8, Báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm “Kích thước khối ngành hàng riêng: Kiến tạo xuất khẩu bền vững” với gần 20 đại biểu tham dự tại Hà Nội và kết nối trực tuyến với Đắk Lắk. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh kim ngạch xuất khẩu sầu riêng năm 2025 đạt 3,86 tỷ USD, tăng 45%, nhưng ngành hàng này đang chịu sức ép lớn về chất lượng và năng lực quản lý.
Phát biểu khai mạc, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Nguyễn Ngọc Tiến cho rằng sầu riêng đã bước vào giai đoạn phát triển đặc biệt, song “bài toán hiện nay không chỉ là tăng sản lượng hay kim ngạch, mà quản trị một tỷ lệ hàng hóa USD”.
Sầu riêng Việt Nam tăng trưởng nhanh trong một thập niên. Diện tích từ khoảng 31.000ha năm 2015 lên 70.000ha năm 2020 và 195.000ha năm 2025, trong khi sản lượng được dự báo tiếp tục tăng mạnh.
Tốc độ mở rộng nhanh khiến công tác quản lý chưa theo kịp. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 36/2026/NQ-CP với ba điểm mới, gồm bỏ giới hạn tích lũy tối thiểu, cho phép cấp mã số với cây trồng xen và chuyển thẩm quyền quản lý về cấp xã.
Một tín hiệu đáng chú ý là Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) vừa cấp thêm 567 mã số cho Việt Nam, gồm 401 mã số vùng trồng và 166 mã số cơ sở đóng gói. Cả nước hiện có 50 phòng thí nghiệm được GACC công nhận, với tổng công suất 10.000-13.000 mẫu/ngày.
Thị trường lớn đặt ra sức ép về chất lượng
Trong 6 tháng đầu năm, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 1,07 triệu tấn sầu riêng, trong đó Thái Lan cung cấp hơn 800.000 tấn, còn Việt Nam khoảng 238.000 tấn. Dù mang về 846 triệu USD trong nửa đầu năm, lượng sầu riêng Việt Nam vào thị trường này vẫn thấp hơn đáng kể so với Thái Lan.
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cảnh báo nếu không nâng cao chất lượng và tính chuyên nghiệp, Việt Nam khó giữ vững vị trí số hai.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, dự báo giai đoạn 2027-2030, ngành sầu riêng sẽ chuyển từ “tăng trưởng nóng về sản phẩm” sang cạnh tranh bằng chất lượng. Khi nguồn cung tiếp tục tăng, giá thu mua tại vườn được dự báo trở về mức cân bằng khoảng 40.000-70.000 đồng/kg tùy loại, thay vì mức 100.000-150.000 đồng/kg từng xuất hiện trong thời kỳ giá cao.
Những con số tăng trưởng cũng đi kèm sức ép về niềm tin thị trường. Trước đó, hàng trăm container sầu riêng từng bị Trung Quốc trả về do nhiễm cadimi, trong khi cơ quan công an vào cuộc điều tra sai phạm liên quan đến cấp mã số vùng trồng, cho thấy bài toán quản trị đang trở thành yêu cầu cấp thiết khi ngành hàng mở rộng nhanh.
Đỗ Trâm (tổng hợp)
