Từ Thái Lan đến những con ngõ nhỏ ở Quảng Châu, một món lẩu kỳ lạ đang thu hút hàng triệu người xếp hàng cả tiếng đồng hồ — chỉ để tự mình kiểm tra xem sầu riêng và gà nấu chung có thực sự “ổn” không. Chưa từng có loại lẩu nào gây tranh cãi đến vậy: thực khách gật đầu trở thành tín đồ trung thành, hoặc không bao giờ quay lại.
Lẩu gà sầu riêng tươi — đặc sản nóng tại Quảng Châu từ năm 2023 — đang tạo ra một hiện tượng ẩm thực thơm ngon khi cùng lúc phá vỡ thói quen tiêu dùng kỷ lục trên mạng xã hội, với hơn 1,24 tỷ lượt xem trên Douyin và hơn 2,22 triệu suất ăn được tiêu thụ tại một thương hiệu duy nhất. Đây không chỉ là câu chuyện về một món ngon lạ miệng — đằng sau nó là cả một hệ sinh thái kinh tế riêng trị giá tỷ USD đang tăng tốc không ngừng và bài toán văn hóa tiêu dùng của thế hệ trẻ Trung Quốc.
Lẩu gà sầu riêng Trung Hoa đa vùng miền với hương vị riêng biệt độc đáo
Hình thức ăn nóng tại Trung Quốc vốn đã có lịch sử khoảng 800–1.000 năm, nguồn gốc từ thời Đế quốc Mông Cổ và được nhà nguyên đưa vào đất liền, phát triển thành một hệ sinh thái bản đồ sống chung và nhiều vùng miền. Lẩu Vân Nam cay nồng với giăm bông khô và hồng; lẩu Giang Tô – Chiết Giang thanh tao với nước dùng gà tắc hoa cúc; hot Quý Châu chua mát nhờ cá và chua cà; Lẩu Hải Nam Rượu cốt dừa.
(Ảnh: Đồng Nai Mới)
Lẩu gà sầu riêng là bước tò mò hoàn toàn khác — và có nguồn gốc từ Thái Lan trước khi xuất hiện tại các cửa hàng ở Quảng Đông – Trung Quốc.
Trào lưu nhúng trái cây nhiệt đới vào nồi súp bắt đầu làm khuynh đảo dịch vụ ăn uống tại các thành phố lớn của đại lục từ năm 2023 đến nay. Dưới sức mạnh lan truyền của mạng xã hội và tâm lý tò mò muốn trải nghiệm, giới trẻ và du khách liên tục chuyển đổi đến các nhà hàng để tự trải nghiệm. Các thương hiệu lâu đời như Nhất Hỷ Đồng (quận Phiên Ngung) hay Đông Xuyên Thán ở Quảng Châu trở thành tiêu điểm ẩm thực, khách thường xuyên phải chờ hàng giờ trong những con ngõ nhỏ chỉ để được ngồi trước Bánh bếp thơm truyền thống.
Điều tạo nên sức hút của món súp gà sầu riêng đặc biệt là ở quy trình nấu tỉ mỉ. Các nhà hàng ưu tiên gà Thanh Viễn — đặc sản trứ danh của Tỉnh Quảng Đông, thịt săn chắc, da rắn — bổ dưỡng cùng kỹ thuật ướp với tỏi, xì dầu, dầu vừng, bột ớt và rau mùi, hầm cùng táo đỏ và kỷ tử trong cốt đất khoảng 1.5 giờ để lấy nước ngọt sâu.
Linh hồn của món lẩu nằm ở khâu lựa chọn sầu riêng. Hai giống được sử dụng là Thángong (Thái Lan) vị béo béo, và Musang King (Malaysia) — quả nặng 2–4 kg, vỏ xanh đậm, múi màu vàng nghệ, béo ngậy với hậu vị đặc trưng. Tiêu chuẩn vàng: Thả vào hơi nước nhưng múi thịt vẫn săn, béo ngậy. Quả quá sống làm nước dùng nhạt màu, mất mùi; kết quả gây khó chịu và có mùi lạ.
Khoảng 500 gam thịt tươi được dành riêng thả vào nồi đang sôi. Dưới nhiệt độ cao, từng múi sầu riêng làm mùi béo tăng dần, biến nước dùng trong trẻo thành lớp so sánh đặc màu vàng sáng — cấu hình đệm kem. Thực khách cảm nhận được ba tầng: ngọt thanh của gà hầm, béo ngậy của sầu riêng, rồi hậu mặn ngọt xen kẽ khi bột thịt gà đã có mùi trái cây. Một bộ tiêu chuẩn cho 2 người tại Quảng Châu khoảng 300 nhân dân tệ (tương đương 1 triệu đồng); Gọi thêm 500 gam riêng: 88 nhân dân tệ (khoảng 300.000 đồng).
Hơn 1,24 tỷ lượt xem và bài toán kinh tế sầu riêng sau xu hướng ẩm thực
Trung Quốc hiện tiêu thụ hơn 90% nguồn cung cấp sầu riêng toàn cầu. Từ 430.000 tấn trị giá 1,1 tỷ USD tính đến năm 2018, lượng nhập khẩu đã tăng vọt lên 1,38 triệu tấn với tổng giá trị 6,2 tỷ USD chỉ trong 9 tháng đầu năm 2024. Việt Nam đã chính thức vượt Thái Lan để trở thành nhà cung cấp hàng đầu: quý III/2024 đạt 1.342 tỷ USD xuất khẩu sang thị trường này, do đó đạt 878,95 USD của Thái Lan. Dữ liệu trước đó tiếp tục được duy trì trong tháng 10 (332,79 triệu USD với 132,37 triệu USD) và tháng 11/2024 (82,85 triệu USD với 65,21 USD).
Lý do nằm ở chỗ: dù nhập khẩu tăng đột biến, báo cáo từ công ty tư vấn Guanyan Tianxia chỉ ra rằng chưa đến 1% người dân Trung Quốc từng thực sự thử thách sâu riêng. Đây là mảnh đất màu mỡ mà ngành F&B nhanh tay khai thác, biến thể sầu riêng từ trái cây nhập khẩu thành “lựa chọn thời trang” dành riêng cho giới trẻ và tầng trung lưu đô thị. Các chiến dịch mang thông điệp “mọi thứ đều có thể + sầu riêng” được tung ra, từ đồ uống, bánh ngọt cho đến các món mặn.
Trên Douyin, các chủ đề như “thịt nướng sầu riêng” hay “tiệc buffet sầu riêng” thu về hơn 1,24 tỷ lượt xem. Một thương hiệu gà rán đặc biệt tại Quảng Đông ghi nhận doanh thu hơn 2,22 triệu suất ăn. Một nhà hàng buffet ở Thâm Quyến thu hút mạng xã hội khi cung cấp hơn 200 món từ sầu riêng Malaysia với mức giá 199 nhân dân tệ (khoảng 27 USD) mỗi người.
Văn hóa ăn lẩu vốn đã ăn sâu vào đời sống người Trung Quốc càng tiếp thêm đà cho hiện tượng này. Một nồi lẩu nấu chín hoàn toàn và chia sẻ nước dùng chung, trong khi mỗi người tự pha nước chấm theo sở thích — vừa cộng đồng, vừa cá nhân hóa. Người Trung Quốc tin vào quan niệm thực dưỡng rằng ăn đồ nóng giúp bài tiết độc tố, ngay giữa hè oi bức. Việc kết hợp một loại quả nhiệt đới quý giá như sầu riêng vào nồi lẩu không chỉ thỏa mãn triết lý ẩm thực bồi bổ sức khỏe mà còn tạo ra tính giải trí, kích thích sự tò mò chia sẻ trên không gian số.
Thực khách thử lẩu gà sầu riêng: người mê, kẻ “một đi không trở lại”
Phản ứng của thực khách trước sự kết hợp táo bạo này được miêu tả là phân hóa cực kỳ sâu sắc: họ sẽ lập tức đưa món ăn này vào danh sách “cực kỳ yêu thích” hoặc thẳng tay “cho vào danh sách đen”. Đối với giới trẻ sành ăn tại các đại đô thị, sự tò mò đã thúc đẩy họ tìm đến những thương hiệu lâu đời như Nhất Hỷ Đồng (thuộc quận Phiên Ngung) hay Đông Xuyên Thán ở Quảng Châu. Tại đây, khách hàng thường xuyên phải chấp nhận xếp hàng dài chờ đợi hàng giờ đồng hồ trong những con ngõ nhỏ chỉ để có cơ hội được thưởng thức nồi lẩu bốc khói nghi ngút trên chiếc bếp than hồng truyền thống. Ông Pang Jie, chủ một nhà hàng lẩu, thừa nhận rằng ban đầu phần lớn khách hàng tìm đến món ăn này chỉ vì muốn có trải nghiệm mới lạ theo xu hướng, nhưng không ít người sau đó đã hoàn toàn bị chinh phục và trở thành người hâm mộ trung thành của hương vị này. Thực tế, 99,9% những người dám thử món lẩu này vốn dĩ đã là các tín đồ ưa chuộng sầu riêng.
Dưới góc nhìn của du khách quốc tế, món ăn này mang đến sự kinh ngạc tột độ. Youtuber nổi tiếng Trevor James (chủ kênh The Food Ranger) từng tìm đến Quảng Châu để trải nghiệm và tỏ ra hoài nghi trước khi nếm thử. Bữa ăn của anh tiêu tốn tổng cộng 303 nhân dân tệ (khoảng 64 SGD), trong đó bao gồm một phần thịt sầu riêng gọi thêm có giá 88 nhân dân tệ (khoảng 18 SGD). Dù mang tâm lý e ngại, Trevor James sau đó đã phải thốt lên kinh ngạc, miêu tả hương vị của thịt sầu riêng tươi trong nồi lẩu là “vô cùng mềm mại, có dạng kem, mang vị tựa như kẹo bơ cứng (butterscotch), giống mùi caramel và nồng nặc mùi đặc trưng”.
Trong khi đó, trải nghiệm của du khách Việt Nam lại mang những sắc thái hoàn toàn khác. Trong chuyến công tác tới Quảng Châu mới đây, Chu Thanh Huyền – vợ của cầu thủ nổi tiếng Quang Hải – đã quyết định “liều mình” xếp hàng dài để chờ trải nghiệm đặc sản này. Sinh năm 2000 tại Sơn Tây (Hà Nội), cô hiện đang là chủ một công ty kinh doanh mỹ phẩm với quy mô hàng chục nhân sự và sở hữu fanpage bán hàng vượt mốc 4,3 triệu lượt theo dõi. Sau khi kết hôn vào tháng 3 – 4/2024 và đón con trai đầu lòng tên Lido vào tháng 7/2024, sự xuất hiện của cô luôn thu hút đông đảo sự quan tâm từ công chúng.
Khi tới quán, Chu Thanh Huyền đã thử cả hai phong cách: lẩu khô (thịt gà chín được đảo quyện với cơm sầu riêng trên bếp than nóng) và lẩu nước thông thường. Tuy nhiên, cô thẳng thắn thừa nhận rằng hương vị của món lẩu này mang lại cảm giác “khó tả”, là sự pha trộn lẫn lộn giữa vị mặn, ngọt cùng sự béo ngậy. Đặc biệt, phần cơm sầu riêng khi đun nóng đã tan chảy và hòa vào nước dùng gà, tạo ra một độ nhớt nhất định khiến kết cấu món ăn trở nên kén người thưởng thức. Dưới tác động của nhiệt độ cao, mùi hương đặc trưng của loại quả nhiệt đới này càng bốc lên nồng đậm hơn bình thường, gây khó chịu cho những ai không quen. Chính vì trải nghiệm không mấy ấn tượng, cô đã không đánh giá cao món ăn này và khẳng định chắc nịch rằng bản thân “sẽ không quay lại” thêm một lần nào nữa.
(Ảnh: Đồng Nai Mới)
Hương Liên
