ĐỒNG NAI— Hơn 609.000 ha cây công nghiệp, gần 4,2 triệu con heo và kim ngạch xuất khẩu nông sản vượt 8,6 tỷ USD trong năm 2025 là bức tranh toàn cảnh của nền nông nghiệp tỉnh Đồng Nai sau sáp nhập. Sở Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai tái cơ cấu toàn bộ không gian sản xuất trên 95 xã, phường, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Kể từ ngày 01/7/2025, Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội chính thức có hiệu lực, hợp nhất tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai, hình thành đơn vị hành chính cấp tỉnh mới với tổng diện tích 12.737,18 km² và dân số gần 4,5 triệu người. Trung tâm hành chính đặt tại thành phố Biên Hòa, chính quyền tỉnh lập tức quy hoạch lại các phân khu chức năng nông nghiệp trên toàn bộ địa bàn. Quỹ đất nông nghiệp 1.066.349 ha — chiếm 83,72% diện tích tự nhiên — trở thành tài nguyên chiến lược để Đồng Nai xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp khép kín, kết nối vùng nguyên liệu phía Bắc với hạ tầng chế biến, logistics phía Nam.
Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp Đồng Nai sau sáp nhập
Trong tổng quỹ đất nông nghiệp 1.066.349 ha, đất trồng cây lâu năm chiếm tỷ lệ cao nhất với 60,07%, phản ánh vai trò chủ lực của các cây công nghiệp dài ngày như cao su, điều, hồ tiêu và cây ăn quả. Đất lâm nghiệp đứng thứ hai với 31,9%, đóng vai trò vùng đệm sinh thái cho toàn bộ lưu vực sông Đồng Nai. Đất trồng cây hàng năm chiếm 6,49%, đất nuôi trồng thủy sản 0,76%, đất chăn nuôi tập trung 0,42% và đất nông nghiệp khác 0,35%.
Diện tích phân bố chủ yếu tại các xã có quỹ đất tự nhiên rộng. Xã Trị An dẫn đầu với 51.174 ha, tiếp đến là xã Đắk Lua (40.955 ha), xã Phước Sơn (37.410 ha), xã Tân Lợi (36.093 ha) và xã Bù Gia Mập (33.474 ha). Các xã Thọ Sơn (29.555 ha), Phú Lý (26.640 ha) và Định Quán (26.143 ha) cũng nằm trong nhóm dẫn đầu.
Quỹ đất trồng cây lâu năm tập trung ở khu vực phía Bắc và phía Đông tỉnh, tạo tiền đề cho sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Tuy nhiên, theo phương án điều chỉnh quy hoạch đến năm 2030, nhóm đất nông nghiệp sẽ giảm xuống còn 922.838 ha, chiếm 72,45% diện tích tự nhiên. Nguyên nhân chính là yêu cầu bố trí quỹ đất cho công nghiệp, đô thị và hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt tại các khu vực dọc trục giao thông động lực và vùng chịu tác động trực tiếp của Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm và tiềm năng mở rộng
Theo Quy hoạch tỉnh, Đồng Nai định hướng phát triển từ 300 đến 321 vùng sản xuất nông nghiệp tập trung với quy mô 95.651 ha, đồng thời quy hoạch 10 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với diện tích 11.879 ha. Tính đến nay, toàn tỉnh đã hình thành 127 vùng sản xuất tập trung đối với nông sản chủ lực, tổng diện tích 40.689 ha, kèm theo 8 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gần 1.600 ha. Tại khu vực phía Bắc tỉnh, 3 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã hình thành với tổng diện tích 400 ha.
Từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tiềm năng mở rộng lớn nhất thuộc về vùng chuyên canh cây ăn trái (10.800 ha) và vùng chăn nuôi tập trung (9.500 ha), trải dài trên khu vực phía Bắc tỉnh gồm các địa bàn Bù Đăng, Bù Gia Mập, Phú Riềng, Đồng Phú, Bù Đốp, Lộc Ninh, Hớn Quản và Bình Long.
Khu vực phía Nam tiếp tục mở rộng tiềm năng với các vùng cây ăn trái, hồ tiêu, cà phê. Một số vùng chuyên canh tiêu biểu có khả năng mở rộng mạnh gồm: vùng trồng sầu riêng tại xã Nam Cát Tiên, vùng trồng bưởi tại phường Tân Triều, vùng trồng chuối tại xã Bàu Hàm, vùng trồng chôm chôm tại phường Long Khánh, vùng trồng xoài tại xã Xuân Hòa, vùng trồng tiêu tại xã Sông Ray và vùng nuôi tôm tại phường Nhơn Trạch, phường Long Thành.
Sáp nhập Bình Phước tạo lợi thế đột phá cho nông nghiệp Đồng Nai
Tỉnh Bình Phước (cũ) sở hữu hơn 438.000 ha cây công nghiệp, chiếm tỷ lệ lớn diện tích cả nước về cao su (26%), điều (50,6%) và hồ tiêu (10,7%). Đồng Nai (cũ) giữ vị trí “thủ phủ chăn nuôi” quốc gia với nền tảng công nghiệp chế biến sâu phát triển mạnh. Sự kết hợp tạo ra mô hình cộng hưởng giữa vùng nguyên liệu khổng lồ phía Bắc và hạ tầng chế biến, logistics hiện đại phía Nam.
Sau sáp nhập, tỉnh Đồng Nai sở hữu tổng diện tích cây công nghiệp và cây ăn trái hơn 609.000 ha. Tổng đàn heo đạt gần 4,2 triệu con, tổng đàn gia cầm gần 36 triệu con, chăn nuôi công nghệ cao chiếm 65% tổng đàn heo và đàn gà. Toàn tỉnh hiện có 50 doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi với công suất khoảng 4,3 triệu tấn/năm và 47 doanh nghiệp sơ chế, chế biến thịt heo, gà với quy mô tiêu thụ nguyên liệu 100.000 tấn/năm.
Hệ sinh thái khép kín từ con giống, trang trại, nhà máy chế biến đến chuỗi cung ứng logistics phục vụ xuất khẩu cho phép doanh nghiệp chế biến tại phía Nam bao tiêu trực tiếp nguồn nông sản từ phía Bắc tỉnh. Trước sáp nhập, rào cản hành chính liên tỉnh khiến cả hai địa phương không thể khai thác triệt để lợi thế bổ trợ lẫn nhau.
Kim ngạch xuất khẩu nông sản Đồng Nai năm 2025 và lộ trình tăng trưởng
Năm 2025, giá trị sản xuất nông, lâm, thủy sản trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đạt 82.222 tỷ đồng, tăng 3,22% so với cùng kỳ năm 2024. Mức tăng trưởng thể hiện đồng đều ở tất cả các lĩnh vực chăn nuôi, trồng trọt và nuôi trồng thủy sản.
Kim ngạch xuất khẩu nông sản chủ lực ghi nhận mức tăng hai con số ở hầu hết ngành hàng. Hạt điều dẫn đầu về giá trị tuyệt đối, đạt gần 2,8 tỷ USD (khoảng 72.800 tỷ đồng), tăng 30,78% so với năm 2024. Gỗ và sản phẩm gỗ đạt gần 2,7 tỷ USD (khoảng 70.200 tỷ đồng), tăng 34,87%. Cà phê đạt gần 1,6 tỷ USD (khoảng 41.600 tỷ đồng), tăng gần 15,2%. Cao su đạt hơn 1,35 tỷ USD (khoảng 35.100 tỷ đồng), tăng hơn 37,4%. Hạt tiêu đạt hơn 185 triệu USD (khoảng 4.810 tỷ đồng), tăng hơn 8,5%.
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông lâm thủy sản khoảng 3-3,8%/năm. Riêng ngành chăn nuôi kỳ vọng tăng từ 4% đến 5%/năm, thủy sản đạt trên 5%/năm. Đến năm 2030, tỷ trọng sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chiếm trên 70% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn tỉnh, với ít nhất 60% diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
Toàn tỉnh hiện có 215 mã số vùng trồng xuất khẩu với quy mô hơn 15.000 ha và 59 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang các thị trường khó tính. Trong nhiệm kỳ 2025-2030, Đồng Nai phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) bình quân đạt từ 10% đến 12%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt trên 250 triệu đồng.
Nông nghiệp hữu cơ và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
Theo Kế hoạch số 266/KH-UBND ngày 02/8/2024, đến năm 2025, diện tích trồng trọt hữu cơ và hướng hữu cơ trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 1.323 ha, chiếm 0,5% diện tích đất trồng trọt, trong đó có 72 ha thuần hữu cơ và hơn 1.250 ha hướng hữu cơ. Đến năm 2030, con số này tăng lên 4.400 ha, chiếm 2,13% diện tích trồng trọt toàn tỉnh. Hiện tại, 15 vùng sản xuất hữu cơ đã hình thành với quy mô hơn 1.500 ha.
Về chăn nuôi hữu cơ, mục tiêu đến năm 2030 đạt 1.030 con bò, 1.700 con dê, 10.200 con heo, 507.500 con gia cầm và 400 ha nuôi trồng thủy sản hữu cơ. Ngành chăn nuôi hiện sử dụng chuồng lạnh, chip điện tử kiểm soát nhiệt độ, hệ thống máng ăn tự động và công nghệ xử lý chất thải bằng khí sinh học (biogas). Chất thải chăn nuôi được tái sử dụng làm nguyên liệu sản xuất phân bón hữu cơ, hình thành chu trình kinh tế tuần hoàn khép kín.
Trong trồng trọt, diện tích cây trồng sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước đạt 59.754 ha, chiếm 31,27% tổng diện tích cây trồng chủ lực. Tỷ lệ phân bón hữu cơ chiếm 45,5% tổng lượng phân bón được sản xuất và tiêu thụ trong tỉnh. Tỉnh đẩy mạnh ứng dụng thiết bị bay không người lái, cảm biến môi trường IoT (Internet of Things — Internet vạn vật) và tự động hóa để kiểm soát lượng hóa chất thải ra môi trường.
Đồng Nai đặt mục tiêu phát triển tối thiểu 100 mô hình hợp tác xã kiểu mới áp dụng chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và quản lý sản xuất thông minh. Tỷ lệ sản phẩm sản xuất theo quy trình GAP (Good Agricultural Practice — thực hành nông nghiệp tốt) hoặc tương đương đạt trên 30%, và 70% nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến sử dụng mã QR trên hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của tỉnh.
Lộ trình bảo vệ rừng và hướng tới Net Zero 2050
Tỉnh Đồng Nai duy trì diện tích đất lâm nghiệp với tỷ lệ che phủ rừng đạt 25,28%, mức cao nhất khu vực Đông Nam Bộ và Nam Bộ. Rừng không chỉ giữ vai trò phòng hộ mà còn cung cấp tín chỉ carbon phục vụ giao dịch quốc tế. Sở Nông nghiệp và Môi trường — cơ quan được thành lập trên cơ sở hợp nhất Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với Sở Tài nguyên và Môi trường — đang thực hiện Hợp phần 1 của Đề án giảm thiểu khí carbon đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050: nghiên cứu, đánh giá thực trạng phát thải khí nhà kính trên toàn địa bàn.
Dưới sự chỉ đạo của Giám đốc Sở Nguyễn Tuấn Anh cùng các Phó Giám đốc Nguyễn Văn Thắng, Lê Thị Ánh Tuyết và Trần Lâm Sinh, Sở có nhiệm vụ quản lý toàn bộ quỹ đất nông nghiệp 1.066.349 ha, triển khai Đề án giảm thiểu khí carbon và tổ chức mời thầu, lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án quy mô lớn. Điển hình là Dự án chăn nuôi công nghệ cao tại xã Thuận Lợi với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 30.500 tỷ đồng.
Đất lâm nghiệp chiếm 31,9% diện tích đất nông nghiệp của tỉnh, tập trung tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập, Khu bảo tồn thiên nhiên — văn hóa Đồng Nai và các lâm trường trên địa bàn các xã Trị An, Đắk Lua, Bù Gia Mập. Hệ thống rừng này đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế xói mòn, điều hòa khí hậu và duy trì đa dạng sinh học cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
Tỷ lệ giá trị sản phẩm được sản xuất theo quy trình GAP hoặc tương đương đạt trên 30%, cho thấy nền nông nghiệp Đồng Nai đang dần chuyển sang mô hình sản xuất có trách nhiệm. Với quy mô kinh tế đứng thứ 4 toàn quốc và dân số gần 4,5 triệu người, Đồng Nai xác định nông nghiệp bền vững là trụ cột trong lộ trình hướng tới phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Tỉnh Đồng Nai và Bình Phước chính thức sáp nhập vào thời gian nào?
Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Bình Phước chính thức được hợp nhất vào tỉnh Đồng Nai kể từ ngày 01/7/2025. Sự kiện này hình thành nên một đơn vị hành chính cấp tỉnh mới với dân số gần 4,5 triệu người và trung tâm hành chính đặt tại thành phố Biên Hòa.
2. Sau khi sáp nhập, quỹ đất nông nghiệp của tỉnh Đồng Nai rộng bao nhiêu?
Sau sáp nhập, Đồng Nai sở hữu quỹ đất nông nghiệp khổng lồ lên tới 1.066.349 ha, chiếm 83,72% tổng diện tích tự nhiên. Trong đó, đất trồng cây lâu năm chiếm tỷ trọng cao nhất với 60,07%, tiếp theo là đất lâm nghiệp chiếm 31,9%.
3. Lợi thế đột phá của ngành nông nghiệp Đồng Nai sau hợp nhất là gì?
Việc sáp nhập tạo ra một hệ sinh thái nông nghiệp khép kín hoàn hảo. Đó là sự cộng hưởng giữa vùng nguyên liệu cây công nghiệp khổng lồ (cao su, điều, hồ tiêu) từ Bình Phước (cũ) và nền tảng “thủ phủ chăn nuôi” cùng hạ tầng chế biến sâu, logistics hiện đại từ Đồng Nai (cũ).
4. Mục tiêu xuất khẩu nông sản của Đồng Nai trong năm 2025 đạt mức nào?
Tỉnh Đồng Nai đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông sản vượt 8,6 tỷ USD trong năm 2025. Trong đó, các mặt hàng chủ lực đóng góp lớn nhất bao gồm hạt điều với gần 2,8 tỷ USD, gỗ và sản phẩm gỗ gần 2,7 tỷ USD, cà phê gần 1,6 tỷ USD và cao su đạt hơn 1,35 tỷ USD.
5. Định hướng phát triển bền vững và bảo vệ môi trường của tỉnh Đồng Nai là gì?
Tỉnh Đồng Nai xác định nông nghiệp bền vững là trụ cột để hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050. Để hiện thực hóa điều này, tỉnh duy trì độ che phủ rừng ở mức 25,28% nhằm cung cấp tín chỉ carbon, đồng thời mở rộng diện tích trồng trọt hữu cơ và ứng dụng công nghệ số (IoT, thiết bị bay không người lái) để kiểm soát môi trường
Ngọc Duyên
