Tăng Nhật Tuệ cùng nhiều người bị bắt, trong khi Chi Dân, An Tây và Nguyễn Đỗ Trúc Phương hầu tòa trong các vụ án liên quan ma túy, cho thấy nhận thức về hậu quả không phải lúc nào cũng ngăn được hành vi sử dụng.
Ngày 3/7, ca sĩ, nhạc sĩ Tăng Nhật Tuệ (tên thật Lê Duy Linh, 40 tuổi) cùng 38 người bị Công an phường Chánh Hưng phối hợp Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP HCM bắt giữ.
Sáng 17/8, ca sĩ Chi Dân, người mẫu An Tây và Nguyễn Đỗ Trúc Phương (“cô tiên từ thiện”) cùng 224 người khác hầu tòa tại TAND TP HCM trong chuyên án VN10.
Điểm chung được bài viết đặt ra không nằm ở nghề nghiệp, mà ở việc những người này có thể nhận thức được tác hại của ma túy đối với sức khỏe, danh dự và nguy cơ đối mặt với hình phạt tù nhưng vẫn bước qua ranh giới.
Một điều tra viên Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm ma túy (PC04), Công an TP HCM, cho biết nhiều người khai lần đầu sử dụng không xuất phát từ ý định dùng thường xuyên mà do bạn bè rủ rê hoặc tò mò, với suy nghĩ “một lần không sao”. Theo Tiến sĩ, Thượng tá Nguyễn Quỳnh Anh, học viên Trường Đại học An ninh nhân dân, nhận thức về nguy hiểm và khả năng đưa ra quyết định đúng là hai vấn đề khác nhau.
Tâm lý “ảo tưởng kiểm soát” có thể khiến người sử dụng tin rằng hậu quả sẽ không xảy đến với mình. Ranh giới vì thế có thể dịch chuyển từ “tôi không dùng” sang “chỉ thử một lần”, rồi thành “không thường xuyên”.
Ranh giới có thể bị hạ thấp từng bước
Theo bà Quỳnh Anh, áp lực từ nhóm không nhất thiết phải là sự ép buộc trực tiếp, mà có thể bắt đầu từ nhu cầu được chấp nhận và tâm lý không muốn trở nên khác biệt trong một tập thể.
Về mặt y khoa, Tiến sĩ, bác sĩ Đặng Văn Chân, Khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Quân y 175, cho rằng ma túy tác động lên hệ thống tưởng thưởng của não. Trải nghiệm từ lần đầu sử dụng có thể được não ghi nhận như một cảm giác cần lặp lại, ngay cả khi người dùng vẫn duy trì công việc và gia đình bình thường.
“Kiến trúc giúp nhận biết ranh giới, nhưng chưa phải lúc nào cũng đủ để ngăn người ta bước qua”, Thượng tá Quỳnh Anh nói.
Nghịch lý nằm ở chỗ hiểu rõ hậu quả pháp lý của việc sử dụng, tổ chức, mua bán ma túy không đồng nghĩa với việc một người sẽ luôn đưa ra lựa chọn đúng. Ranh giới giữa suy nghĩ “tôi kiểm soát được” và hành vi sử dụng đôi khi bắt đầu từ một lời rủ rê tưởng như vô hại.
Nguyễn Hương (tổng hợp)
