Các doanh nghiệp đầu mối đã cung ứng hơn 924 triệu lít xăng E10 trong tháng đầu triển khai diện rộng. Dù thị trường ổn định, nguồn ethanol trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 25.000 m3 mỗi tháng, buộc phải nhập khẩu khối lượng lớn.
Từ đầu tháng 6/2026, Bộ Công Thương chính thức áp dụng lộ trình phân phối xăng sinh học E10 trên phạm vi cả nước nhằm thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính. Ba doanh nghiệp đầu mối lớn gồm Petrolimex, PVOIL và Saigon Petro đang giữ vai trò chủ lực trong việc đảm bảo nguồn cung phối trộn trên toàn hệ thống, trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ xăng cả nước đạt khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng. Việc chuyển đổi diễn ra đồng loạt tại các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM).
Ba doanh nghiệp đầu mối gánh vai trò chủ lực
Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) hiện dẫn đầu thị phần với công suất phối trộn 455.000 m3/tháng, khẳng định đã ký hợp đồng mua khoảng 40.000 m3 ethanol để duy trì nguồn hàng ổn định.
Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) sở hữu 13 cơ sở pha chế với công suất 320.000 m3/tháng, đồng thời chủ động nhập khẩu 19.000 m3 ethanol nhiên liệu trong giai đoạn đầu chuyển đổi. Công ty TNHH MTV Dầu khí TP.HCM (Saigon Petro) đóng góp thêm 120.000 m3 mỗi tháng vào tổng sản lượng cung ứng.
Đại diện ngành nhận định đã có 13 trên tổng số 26 thương nhân đầu mối hoàn tất đầu tư trạm phối trộn để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trên cả nước, so với chỉ một số ít đơn vị triển khai thí điểm trước tháng 6/2026. Tại Hà Nội và TP.HCM, việc chuyển đổi từ xăng khoáng RON 95 sang E10 bước đầu giúp cải thiện đáng kể các chỉ số ô nhiễm không khí như CO và bụi mịn so với cùng kỳ năm trước.
Áp lực nhập khẩu ethanol từ Mỹ, Brazil và giải pháp nội địa
Theo lộ trình tại Thông tư số 50/2025/TT-BCT, việc triển khai xăng E10 diện rộng nhằm hiện thực hóa Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia, trong bối cảnh nguồn dầu mỏ truyền thống đang dần cạn kiệt. Sản lượng ethanol trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 25.000 m3/tháng, buộc Việt Nam phải nhập khẩu thêm khoảng 75.000 m3 mỗi tháng để bù đắp thiếu hụt.
Bộ Công Thương cảnh báo mức chi ngoại tệ để nhập khẩu nhiên liệu này có thể lên tới hàng tỷ USD mỗi năm, tương đương hàng chục nghìn tỷ đồng theo tỷ giá hiện hành. Mỹ hiện là thị trường cung cấp lớn nhất, chiếm 50% sản lượng ethanol toàn cầu nhờ nguồn nguyên liệu từ ngô phù hợp quy chuẩn kỹ thuật tại Việt Nam.
Bên cạnh Brazil, nguồn hàng còn được xúc tiến từ Hàn Quốc, Singapore và một số thị trường Đông Nam Á. Để giảm phụ thuộc nhập khẩu, Nhà máy Nhiên liệu Sinh học Dung Quất đã tái vận hành ổn định từ đầu năm 2026, dự kiến đạt công suất tối đa 330 m3 E100/ngày. Nhà máy Ethanol Đồng Nai cũng đang duy trì mức 7.000 m3/tháng và có kế hoạch nâng công suất thêm 130% so với mức hiện tại.
Một số giải pháp về nguyên liệu đầu vào được tính đến, như sử dụng sắn lát trong nước hoặc thay thế bằng ngô cao sản để ổn định sản xuất. Chính phủ đánh giá việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt cho xăng E10 ở mức 7%, thấp hơn mức 10% áp dụng cho xăng khoáng, sẽ tạo chênh lệch giá khuyến khích người dân chuyển sang nhiên liệu sạch, trong khi Petrolimex và PVOIL tiếp tục là hai đầu mối quyết định tốc độ chuyển đổi trên toàn thị trường.
Nhật Minh (tổng hợp)
