Bộ Công Thương triển khai lộ trình thay thế xăng khoáng bằng xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ tháng 6/2026, tạo ra nhu cầu tiêu thụ ethanol khoảng 100.000 m3 mỗi tháng. Nguồn cung trong nước hiện chỉ đáp ứng được 25% nhu cầu, đặt ra áp lực lớn lên chuỗi sản xuất nội địa.
Theo Chỉ thị 07 do Chính phủ ban hành nhằm thúc đẩy nhiên liệu sạch, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu trên cả nước đang gấp rút ký kết hợp đồng cung ứng ethanol để phục vụ phối trộn E10 ngay từ tháng 6/2026. Đây là lần đầu tiên Việt Nam triển khai đại trà nhiên liệu sinh học pha trộn trên phạm vi toàn quốc.
Cùng với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, chính sách này còn nhằm giải quyết đầu ra bền vững cho hàng triệu hộ nông dân trồng sắn, mía và ngô trong nước.
Nguồn cung nội địa chỉ đáp ứng 1/4 nhu cầu
Việt Nam hiện có 6 nhà máy sản xuất ethanol với tổng công suất thiết kế từ 500.000 đến 600.000 m3 mỗi năm. Tuy nhiên, năng lực vận hành thực tế chỉ đạt 30-40% công suất do nhiều đơn vị đang tạm dừng hoặc tái cơ cấu.
Sản lượng thực tế hiện chỉ đạt khoảng 25.000 m3/tháng — chưa đến 1/4 nhu cầu phối trộn. Ngay cả khi huy động tối đa tất cả các nhà máy hiện có, nguồn cung trong nước cũng chỉ đảm bảo khoảng 41% thị phần ethanol toàn quốc.
Một rào cản khác là chênh lệch giá thành: ethanol sản xuất nội địa cao hơn hàng nhập khẩu từ 700 đến 800 đồng/lít, chủ yếu do giá sắn lát đầu vào biến động. Để đảm bảo đủ nguồn cung trong giai đoạn đầu, các doanh nghiệp đầu mối dự kiến nhập khẩu khoảng 75.000 m3 ethanol mỗi tháng, chủ yếu từ Mỹ và Brazil.
Sắn, mía, ngô trở thành nguyên liệu chiến lược
Lộ trình xăng E10 mở ra thị trường tiêu thụ nông sản nội địa với quy mô lớn chưa có tiền lệ. Theo ước tính từ các chuyên gia ngành năng lượng, nhu cầu nguyên liệu hàng năm có thể lên đến 14-20 triệu tấn mía, 5-7 triệu tấn ngô và 4-5,5 triệu tấn sắn.
Riêng với ngành sắn, chính sách này giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc — hiện chiếm tới 94% lượng xuất khẩu — để chuyển hướng sang chuỗi giá trị năng lượng trong nước.
Để hiện thực hóa tiềm năng này, Bộ Công Thương cần xây dựng cơ chế bao tiêu rõ ràng giữa thương nhân đầu mối và nhà máy ethanol nội địa. Ngân hàng Nhà nước cũng được đề xuất có phương án tín dụng đặc thù để tái khởi động các nhà máy đang tạm dừng.
Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA), nếu có cơ chế giá hỗ trợ phù hợp, ngành mía đường trong nước hoàn toàn có thể cung ứng đủ lượng ethanol cần thiết trong vòng 3 đến 5 năm tới mà không phụ thuộc vào nhập khẩu.
Huyền Đức (Tổng hợp)
