Đồng Nai — Tỉnh Đồng Nai sau khi hợp nhất với Bình Phước sở hữu 350.000 ha rừng và lòng hồ Trị An rộng 32.520 ha — quỹ tài nguyên thiên nhiên lớn nhất miền Nam — đang được khai thác bài bản để hiện thực hóa mục tiêu 11,5 triệu lượt khách và doanh thu 11.950 tỷ đồng vào năm 2030. Hai trụ cột “Chuyển đổi Xanh” và “Chuyển đổi Số” là nền tảng để địa phương cạnh tranh trực tiếp trên bản đồ du lịch sinh thái quốc tế.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025–2030) xác định Đồng Nai trở thành trung tâm giao thương quốc tế và dịch vụ sinh thái chất lượng cao. Theo Đồ án Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, toàn bộ không gian du lịch trên diện tích 12.737,18 km² được tổ chức thành 6 vùng trọng điểm, lấy Cảng hàng không quốc tế Long Thành làm cửa ngõ kết nối trực tiếp với hệ sinh thái rừng và hồ phía Bắc. Đây là lần đầu tiên kể từ khi Bình Phước và Đồng Nai còn là hai tỉnh riêng biệt, một chiến lược không gian du lịch thống nhất được ban hành cho toàn vùng lãnh thổ mở rộng.
6 vùng du lịch sinh thái Đồng Nai sau sáp nhập
Trước khi hợp nhất, tỉnh Đồng Nai cũ và tỉnh Bình Phước cũ vận hành hai chiến lược phát triển du lịch hoàn toàn độc lập, thiếu liên kết hành lang kinh tế. Sau khi sáp nhập từ ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, diện tích tự nhiên mở rộng lên 12.737,18 km², tạo ra không gian quy hoạch thống nhất lần đầu tiên cho toàn vùng.
Vùng 1 — Cửa ngõ quốc tế phường Long Thành lấy khu vực phường Long Thành và phụ cận làm trung tâm đón và trung chuyển khách. Định hướng cốt lõi là du lịch MICE (hội nghị, hội thảo), du lịch quá cảnh, các tổ hợp vui chơi giải trí quy mô lớn và chuỗi mua sắm miễn thuế (duty free).
Vùng 2 — Hành lang sinh thái sông Đồng Nai bao gồm đô thị Biên Hòa và dải ven sông từ phường Tân Triều đến phường Trấn Biên. Đây là vùng động lực về văn hóa và sự kiện, phát triển du lịch sinh thái sông nước, miệt vườn, tham quan di tích lịch sử và du lịch thể thao trên sông.
Vùng 3 — Lõi hồ Trị An và Chiến khu Đ bao trùm lòng hồ Trị An và không gian di tích Chiến khu Đ. Khu vực này được định hướng trở thành cực tăng trưởng du lịch cấp vùng, hướng tới tiêu chuẩn khu du lịch quốc gia với sản phẩm nghỉ dưỡng ven hồ, thể thao mặt nước và trải nghiệm sinh thái chất lượng cao.
Vùng 4 — Cụm sinh thái rừng và nông nghiệp trải nghiệm trải dài qua xã Tà Lài, phường Tân Phú, xã Định Quán và phường Xuân Lộc. Vùng này hấp thụ lượng khách lưu trú trung hạn thông qua trekking, khám phá rừng, suối thác và mô hình farmstay. Vùng 5 — Văn hóa – lịch sử phía Bắc tập trung tại phường Bình Long, xã Lộc Ninh và phụ cận, khai thác di tích lịch sử cách mạng, du lịch về nguồn và văn hóa dân tộc. Vùng 6 — Sinh thái bản địa gồm xã Bù Gia Mập, phường Phước Long mở rộng không gian du lịch sinh thái rừng quy mô lớn gắn với bảo tồn văn hóa đồng bào S’tiêng và M’nông.
Bên cạnh 6 vùng trọng điểm, địa phương chú trọng xây dựng các không gian cộng đồng đặc sắc. Kế hoạch xây dựng Làng Văn hóa – Du lịch tại phường Tân Triều giữ nguyên nếp sống sản xuất bản địa, tạo điều kiện cho du khách tương tác trực tiếp với người dân. Các mô hình tại Sóc Bom Bo và xã Tà Lài cũng được quy hoạch để cư dân địa phương trực tiếp làm hướng dẫn viên, biểu diễn cồng chiêng và phục vụ ẩm thực truyền thống như cơm lam, canh thụt.
Chiến lược du lịch xanh, số hóa và mục tiêu Net Zero
Đồng Nai kiên trì định hướng “Chuyển đổi Xanh” và “Chuyển đổi Số” làm hai trụ cột tái cấu trúc hệ sinh thái du lịch. Mục tiêu đến năm 2030, địa phương phấn đấu đón khoảng 11,5 triệu lượt khách, trong đó 11,21 triệu lượt khách nội địa và 290.000 lượt khách quốc tế, mang lại doanh thu xấp xỉ 11.950 tỷ đồng.
Ba nhóm sản phẩm chủ lực được tập trung phát triển gồm du lịch sinh thái – nghỉ dưỡng, du lịch văn hóa – tâm linh và du lịch nông nghiệp nông thôn kết hợp dịch vụ phụ trợ. Chiến lược xanh được thực thi thông qua việc áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường, giảm phát thải carbon và sử dụng năng lượng tái tạo. Cụ thể, đến năm 2030, 100% cơ sở kinh doanh lưu trú, nhà hàng và vui chơi giải trí tại các khu bảo tồn phải có hệ thống thu gom và xử lý nước thải đạt quy chuẩn.
Tỉnh đẩy mạnh phát triển kinh tế tuần hoàn và mô hình du lịch ít phát thải, bám sát định hướng phát triển bền vững để hướng tới cam kết quốc gia về mục tiêu Net Zero (phát thải ròng bằng 0) vào năm 2050,.
Quá trình số hóa được xem là nền tảng để xanh hóa ngành du lịch. Hiện nay, công nghệ thực tế ảo (VR/AR) và mô hình tham quan 3D/360 độ đang được tích cực triển khai tại các điểm đến như di tích quốc gia Văn miếu Trấn Biên, chùa Đại Giác, Vườn quốc gia Cát Tiên, Mộ cự thạch Hàng Gòn và hồ Trị An,. Đồng thời, các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data) cũng được định hướng ứng dụng để giám sát môi trường sinh thái, nâng cao trải nghiệm du khách và từng bước hoàn thiện hệ sinh thái du lịch thông minh gắn liền với xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt.
Lợi thế cạnh tranh quốc tế của du lịch sinh thái Đồng Nai
Sau hợp nhất, tỉnh Đồng Nai thừa hưởng quỹ tài nguyên thiên nhiên với khoảng 350.000 ha diện tích rừng và hệ mặt nước hồ Trị An rộng 32.520 ha — lợi thế mà khi còn là hai tỉnh riêng biệt không đơn vị nào sở hữu trọn vẹn. Việc chuyển dịch từ mô hình phụ thuộc công nghiệp thâm dụng lao động sang kinh tế xanh, kinh tế tri thức là đòi hỏi tất yếu để giải quyết triệt để bài toán mâu thuẫn giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.
Chuỗi danh hiệu quốc tế đã chứng minh sức hút của hệ sinh thái này. Vườn Quốc gia Cát Tiên (diện tích 45.127 ha) được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) công nhận là khu bảo tồn thứ 72 trên thế giới và là vườn quốc gia đầu tiên tại Việt Nam đạt danh hiệu Danh lục Xanh. Mạng lưới Du lịch sinh thái châu Á (AEN) trao 4 giải thưởng du lịch sinh thái quốc tế cho điểm đến này trong năm 2025.
Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai (100.572 ha) được xướng tên là Công viên Di sản ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN lần thứ 18. Các điểm lưu trú Panorama Glamping và Tropical Eglamping giành giải Điểm đến glamping tốt nhất châu Á và Đông Nam Á tại World Luxury Travel Awards 2025, trong khi Tà Lài Eco Lodge đoạt Giải thưởng Du lịch có trách nhiệm Đông Nam Á cùng năm.
Những danh hiệu này khẳng định lợi thế cạnh tranh cốt lõi của du lịch sinh thái Đồng Nai là sự nguyên sơ của hệ sinh thái và bản sắc văn hóa đa dạng của 36 dân tộc anh em, đặc biệt là đồng bào Chơ Ro, S’tiêng và M’nông. Hướng đi xanh, bền vững không chỉ đáp ứng xu thế tiêu dùng toàn cầu mà còn bảo đảm sinh kế lâu dài, giữ rừng và giữ nước cho hàng chục triệu dân vùng hạ lưu sông Đồng Nai.
Chính sách đầu tư hồ Trị An và khu sinh thái rừng
Chính quyền tỉnh Đồng Nai đang triển khai hàng loạt cơ chế tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý và thu hút đầu tư chiến lược vào hai trục sinh thái trọng tâm là hồ Trị An và khu bảo tồn rừng.
Đối với khu vực ven hồ Trị An, nơi đây đã được Thủ tướng Chính phủ đưa vào danh mục tiềm năng phát triển khu du lịch quốc gia thời kỳ 2021–2030. Lãnh đạo tỉnh và khu vực Vĩnh Cửu đã tổ chức đối thoại tháo gỡ vướng mắc đất đai, cho phép khoanh vùng bãi đất bán ngập để phát triển lều trại tạm và trồng hoa tạo cảnh quan, đồng thời nghiêm cấm xây dựng công trình kiên cố trái phép nhằm bảo vệ nguồn nước sinh hoạt. Từ đầu năm 2026, Khu Bảo tồn dự kiến chính thức ký kết cho thuê môi trường rừng với các đối tác đủ điều kiện.
Đối với du lịch sinh thái rừng, UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí của Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai giai đoạn 2021–2030 với tổng vốn đầu tư trên 991 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước chỉ 20 tỷ đồng, còn lại 971 tỷ đồng là nguồn xã hội hóa. Đề án quy hoạch 51 điểm phát triển du lịch và 37 tuyến khám phá rừng, bao gồm khu phức hợp nghỉ dưỡng cao cấp ven hồ (326 ha), khu safari ngắm động vật hoang dã (412 ha), công viên thể thao mạo hiểm và hàng không, trung tâm cứu hộ và bảo tồn (240 ha), mô hình du lịch cộng đồng homestay kết hợp nghề truyền thống và dự án tín chỉ carbon tạo nguồn thu kép bền vững.
Về hạ tầng kết nối, các tuyến ĐT.767, ĐT.762, đường vành đai 4 — Thành phố Hồ Chí Minh cùng cầu Mã Đà và cầu Hiếu Liêm 2 đang được đẩy nhanh tiến độ để rút ngắn thời gian di chuyển đến các khu sinh thái phía Bắc. Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch đang khảo sát, thiết kế các tour đặc thù kết nối trực tiếp Cảng hàng không quốc tế Long Thành với các điểm đến sinh thái, bao gồm tour ngắn ngày và tour quá cảnh dành cho khách quốc tế.
“Với 350.000 ha rừng, hệ mặt nước 32.520 ha và chuỗi danh hiệu quốc tế đã có, Đồng Nai đang ở vị thế tốt nhất để trở thành điểm đến sinh thái hàng đầu Đông Nam Á trong thập kỷ này” — nhận định được ghi nhận trong Đề án du lịch sinh thái giai đoạn 2021–2030 của tỉnh.
Trang Trần
