Đồng Nai đang khai thác di tích lịch sử và bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số để phát triển du lịch, nhưng mục tiêu tăng đóng góp kinh tế cần đi cùng yêu cầu bảo tồn giá trị nguyên gốc.
Từ ngày 23 đến 28/10/2026, hàng nghìn người dân và du khách đến Di tích lịch sử Địa điểm thành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng ở xã Thuận Lợi tham dự Tuần lễ “Phú Riềng Đỏ”, với 9 hoạt động trọng tâm. Sự kiện diễn ra nhân kỷ niệm 97 năm ngày thành lập Chi bộ và Ngày truyền thống ngành Cao su Việt Nam, đồng thời mở ra hướng khai thác di tích gắn với trải nghiệm văn hóa.
Chủ tịch UBND xã Nguyễn Đức Thành cho biết đây là năm đầu tiên địa phương tổ chức tuần lễ, với mong muốn từng bước “làm sống lại di tích” và đưa địa điểm này thành nơi giáo dục truyền thống cách mạng.
Tên gọi “Phú Riềng Đỏ” gắn với đêm 28 rạng sáng 29/10/1929, thời điểm Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng đầu tiên trong lực lượng công nhân cao su ra đời tại đồn điền Phú Riềng. Tổ chức này lãnh đạo hàng nghìn công nhân đấu tranh chống sự áp bức của thực dân Pháp và giới tư bản đồn điền; địa điểm lịch sử hiện thuộc xã Thuận Lợi, còn tượng đài Phú Riềng Đỏ được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa quốc gia từ năm 1999.
Thay vì chỉ tổ chức lễ kỷ niệm, tuần lễ năm nay kết hợp trưng bày ảnh với hoạt động trình diễn nghề truyền thống. Du khách có thể xem nghệ nhân đan lát, dệt thổ cẩm, nghe cồng chiêng và theo dõi nghi thức Cầu an của người S’tiêng.
Hướng khai thác này cũng được triển khai tại sóc Bom Bo, xã Bom Bo. Ngày 24/6/2026, Di tích lịch sử sóc Bom Bo được công bố xếp hạng di tích quốc gia; tập quán giã gạo chày tay của người S’tiêng, M’nông cũng được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đoàn xã Bom Bo hiện có đội hình quảng bá du lịch cộng đồng gồm 15 thành viên, trong đó có 8 thanh niên S’tiêng. Người tham gia có thể mặc trang phục thổ cẩm, được đặt tên theo tiếng S’tiêng, tự tay giã gạo, dệt vải, nấu món truyền thống và nhận tấm “hộ chiếu trải nghiệm”.
Khoảng cách giữa mục tiêu kinh tế và yêu cầu bảo tồn
Theo Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Ban Thường vụ Thành ủy, Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2045 doanh thu từ dịch vụ văn hóa, du lịch và công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 3% GRDP. Thông tin công bố ngày 29/10 nhắc đến mức 3% nhưng không nêu mốc thời gian.
Bài toán bảo tồn cũng đặt ra yêu cầu cụ thể. Xã Thuận Lợi đang triển khai dự án tu bổ, phục hồi di tích với diện tích khoảng 50ha, trong khi phần được trùng tu, mở rộng nhân kỷ niệm 90 năm ngày thành lập Chi bộ có diện tích 0,8ha.
Tại hội thảo ngày 22/10 về hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương nhấn mạnh bảo tồn phải đặt “tính xác thực, tính toàn vẹn và yếu tố gốc ở vị trí trung tâm”. Đây là yêu cầu cần được tính đến khi di tích được đầu tư, tổ chức hoạt động trải nghiệm và đưa vào các chương trình du lịch.
Ở Bom Bo, chị Lê Thị Thu Thuận, Bí thư Đoàn xã, chọn cách tiếp cận bắt đầu từ chính đời sống văn hóa của người trẻ. Theo chị, muốn thanh niên yêu văn hóa S’tiêng thì “hãy để họ được sống trong không gian văn hóa ấy”, trước khi phát triển quà lưu niệm thủ công và sản phẩm OCOP.
Đưa tiếng chày, tiếng cồng vào hoạt động du lịch có thể mở thêm cơ hội phát triển kinh tế địa phương. Nhưng hiệu quả không chỉ nằm ở số lượt khách hay nguồn thu, mà còn ở khả năng giữ gìn những giá trị văn hóa đã làm nên sức sống của di sản.
Sen Vàng (tổng hợp)
