TP ĐỒNG NAI — Gói thầu xây dựng trị giá hơn 35.000 tỷ đồng tại sân bay Long Thành đang kẹt ở hai điểm nghẽn cùng lúc: tranh chấp tỷ giá thanh toán với nhà thầu Thổ Nhĩ Kỳ và thiếu gần 2.400 lao động trên công trường. Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang được Chính phủ yêu cầu vào cuộc tháo gỡ khẩn cấp.
Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) — chủ đầu tư dự án sân bay Long Thành — đang đối mặt với hai vướng mắc lớn phát sinh đồng thời trong giai đoạn nước rút, tính đến cuối tháng 5/2026. Toàn dự án đã hoàn thành khoảng 76% giá trị hợp đồng, nhưng điểm nghẽn tài chính và nhân lực đang đặt áp lực lên mục tiêu khai thác kỹ thuật tháng 9/2026. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định mục tiêu khai thác thương mại trong năm 2026 là cam kết không thể lùi.
Tranh chấp tỷ giá triệu đô với nhà thầu IC ICTAS
Mâu thuẫn lớn nhất hiện nay nằm ở gói thầu 5.10 do liên danh IC ICTAS (Thổ Nhĩ Kỳ) thi công, tổng giá trị hơn 27.800 tỷ đồng và gần 339 triệu USD (khoảng 8.100 tỷ đồng). Vướng mắc phát sinh từ đồng tiền thanh toán: IC ICTAS chào giá bằng USD trong hồ sơ dự thầu, nhưng nhiều thiết bị thực tế lại được mua qua nhà cung cấp trong nước. Theo Luật Đấu thầu năm 2013, chi phí phát sinh trong nước bắt buộc thanh toán bằng VNĐ.
ACV đề xuất quy đổi theo tỷ giá 23.650 đồng/USD — mức áp dụng tại thời điểm ba ngày trước khi đóng thầu. Phía IC ICTAS bác bỏ, yêu cầu thanh toán bằng USD hoặc VNĐ theo tỷ giá hiện hành khoảng 26.000 đồng/USD để tránh tổn thất do chênh lệch tỷ giá tích lũy. Ngày 8/5, ACV yêu cầu IC ICTAS phản hồi chính thức trước ngày 19/5 để tiếp tục ký phụ lục hợp đồng.
ACV đã kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn cơ chế tỷ giá quy đổi. Bộ Xây dựng cũng được yêu cầu làm rõ cơ sở pháp lý điều chỉnh giá hợp đồng cho doanh nghiệp nhà nước và xử lý biến động giá nhiên liệu kể từ ngày 28/2.
Công trường thiếu gần 2.400 lao động
Song song với tranh chấp tài chính, lực lượng thi công trực tiếp chỉ đáp ứng khoảng 73% nhu cầu. Toàn dự án huy động được 6.562 công nhân trong khi kế hoạch đòi hỏi 8.952 người — thiếu khoảng 2.390 lao động so với cùng kỳ kế hoạch.
Tình trạng này xuất hiện ở nhiều gói thầu. Gói 5.10 chỉ có 2.026/2.635 nhân công; gói 4.8 huy động được 1.611/2.593 người. Lực lượng tư vấn thiết kế và giám sát cũng rơi vào cảnh thiếu hụt tương tự.
Nguyên nhân chính là thành phố Đồng Nai đang triển khai đồng loạt nhiều hạ tầng trọng điểm như cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Long Thành, tạo sức hút nhân lực cực lớn. Hiện tượng cán bộ kỹ thuật và công nhân rời công trường sang dự án khác cũng được ghi nhận liên tục trong thời gian gần đây.
Mốc khai thác thương mại quý IV/2026 được giữ nguyên
ACV đánh giá mục tiêu đưa sân bay Long Thành vào khai thác kỹ thuật tháng 9/2026 và khai thác thương mại quý IV/2026 là khả thi dù còn nhiều thách thức. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh đây là cam kết không thể lùi.
Để đạt mục tiêu, Sở Xây dựng thành phố Đồng Nai được yêu cầu cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng — gồm đá, cát, bê tông nhựa — sát với diễn biến thực tế thị trường, làm cơ sở để ACV điều chỉnh dự toán và đẩy nhanh ký kết phụ lục hợp đồng.
“Mục tiêu khai thác thương mại năm 2026 là bắt buộc phải thực hiện”, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh tại buổi kiểm tra tiến độ dự án.
Thiện Tâm
