TP. ĐỒNG NAI — Hàng chục hộ nông dân tại phường Xuân Lập đang thu lợi nhuận từ 500 triệu đến gần 1 tỷ đồng mỗi vụ nhờ canh tác các giống sầu riêng cao cấp như Musang King, Monthong và Dona. Mô hình chuyên canh quy mô lớn này đang trở thành hướng đi bền vững cho vùng đất bazan, khi toàn phường hiện có gần 200 hécta đã được cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu.
Ông Trịnh Cao Khải, 66 tuổi, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp – Thương mại – Dịch vụ Xuân Lập, là người đi đầu chuyển đổi từ vườn tạp sang chuyên canh sầu riêng từ năm 2010. Hộ ông Trần Văn Trí tại khu phố Phú Mỹ sở hữu vườn 1,6 hécta cho thu hoạch trên 8 năm, mang về gần 1 tỷ đồng hàng năm. Quyết định chuyển đổi xuất phát từ giai đoạn cà phê rớt giá thê thảm trong các năm 2001–2005, khi giá bán chỉ từ 2.000 đến 4.000 đồng/kg — không đủ bù chi phí sản xuất.
Đất bazan Xuân Lập — nền tảng để trồng sầu riêng Musang King đạt chất lượng xuất khẩu
Phường Xuân Lập sở hữu lớp đất đỏ bazan màu mỡ cùng hệ thống suối tự nhiên bao quanh các chân đồi, tạo nguồn nước tưới dồi dào quanh năm. Địa hình đồi cao thông thoáng giúp thoát nước tốt — yếu tố sống còn với sầu riêng, loại cây rất nhạy cảm với tình trạng ngập úng gây thối rễ. Nông dân địa phương đã tích lũy kỹ thuật trồng cây theo hàng và độ dốc tự nhiên, kết hợp phương pháp trồng 3 gốc giúp bộ rễ khỏe và năng suất vượt trội so với canh tác truyền thống.
Hiện toàn phường có trên 860 hécta cây ăn trái, trong đó vùng chuyên canh sầu riêng được cấp mã số vùng trồng — chứng nhận bắt buộc để nông sản đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch — đạt gần 200 hécta. Hợp tác xã Xuân Lập đã liên kết 91 hộ dân sản xuất theo mô hình hữu cơ, tuân thủ tiêu chuẩn VietGAP. Giá sầu riêng có thời điểm đạt đỉnh từ 200.000 đến 300.000 đồng/kg, giúp nhiều gia đình thu tiền tỷ mỗi mùa vụ.
Cơ giới hóa và du lịch sinh thái — hai trụ đỡ giúp nhà vườn Xuân Lập giảm rủi ro
Quy trình sản xuất tại Xuân Lập hiện đã được cơ giới hóa trên 90% ở khâu làm đất và thu hoạch. Hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp quản lý qua điện thoại thông minh giúp kiểm soát lượng nước chính xác, đặc biệt quan trọng vào thời điểm xổ nhụy — giai đoạn quyết định năng suất của cây sầu riêng. Chiến lược chuyên canh một giống duy nhất trong từng vườn cũng được áp dụng để đồng đều chất lượng trái và thuận tiện phòng trừ sâu bệnh.
Song song với bán trái tươi, các nhà vườn còn phát triển du lịch sinh thái, đón khoảng 500–600 lượt khách mỗi mùa — nguồn thu bổ sung giúp hộ dân giảm rủi ro khi giá nông sản biến động. Theo Hợp tác xã Xuân Lập, mã số vùng trồng đã được cấp là điều kiện then chốt để sầu riêng Xuân Lập tiếp tục mở rộng thị phần xuất khẩu trong thời gian tới.
Nhật Minh
