Giá sầu riêng thu mua tại vườn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã giảm khoảng một nửa so với thời điểm đầu năm 2026, đẩy hàng chục nghìn hộ nông dân vào nguy cơ thua lỗ ngay giữa vụ thu hoạch rộ. Đây là hệ quả của hai làn sóng cùng ập đến: cạnh tranh trực tiếp từ sầu riêng Thái Lan vào chính vụ và siết chặt kiểm soát từ lệnh 280 do Tổng cục Hải quan Trung Quốc ban hành.
Từ đầu tháng 4/2026, giá sầu riêng giống Ri6 mua xô tại vườn khu vực ĐBSCL giảm xuống còn 25.000–30.000 đồng/kg, giống Monthong dao động 60.000–70.000 đồng/kg — sụt giảm cực mạnh so với mức giá đỉnh điểm ghi nhận vào những tháng đầu năm 2026.
Nguồn cung nội địa tăng vọt trùng đúng thời điểm Thái Lan vào chính vụ với sản lượng xuất khẩu dự báo vượt 1 triệu tấn sang thị trường Trung Quốc. Tình trạng quá tải tại các phòng kiểm nghiệm Cadimi và Vàng O khiến nhiều doanh nghiệp tạm ngưng thu mua, làm đứt gãy khâu lưu thông.
Đồng Nai: Nhà vườn neo trái, thấp thỏm chờ giá phục hồi
Sức ép nguồn cung và rào cản kiểm định đã trực tiếp dội thẳng xuống vùng trồng trọng điểm của TP Đồng Nai khi bước vào chính vụ.
Chỉ trong một tuần, sầu riêng Thái (Monthong) đã mất 15.000 – 20.000 đồng/kg, giá tại vựa hiện chỉ dao động 69.000 – 75.000 đồng/kg. Mức chốt tại vườn cho hàng loại A rớt xuống 55.000 – 60.000 đồng/kg, riêng giống Ri6 lao dốc còn 36.000 – 38.000 đồng/kg.
Dù sầu riêng tại khu vực Bình Phước cũ (thuộc TP Đồng Nai hiện nay) nhỉnh hơn 3.000 – 5.000 đồng/kg, đà sụt giảm chung vẫn không thể cứu vãn. Giá giảm sâu giữa lúc chi phí vật tư, nhân công leo thang khiến biên lợi nhuận của nông dân bị bóp nghẹt.
Thêm vào đó, doanh nghiệp xuất khẩu siết chặt phân loại làm mức chênh lệch giữa hàng loại 1 và loại 2 kéo giãn lên tới 20.000 đồng/kg. Bị thương lái ép giá và đòi giảm tiền cọc cắt lỗ, nhiều nhà vườn Đồng Nai tạm thời chưa bán, chọn cách neo trái trên cây để chờ thị trường khởi sắc.
Sầu riêng Việt mất lợi thế cạnh tranh trước hàng Thái Lan
Cao điểm thu hoạch tháng 5 và tháng 6 trùng đúng thời điểm Thái Lan vào chính vụ, khiến lượng hàng đổ về cùng lúc vượt xa khả năng tiêu thụ của thị trường. Có ngày Thái Lan đưa sang Trung Quốc đến 1.500 container, gây áp lực trực tiếp lên giá hàng Việt.
Lợi thế cạnh tranh của sầu riêng trong nước cũng bị thu hẹp do người tiêu dùng Trung Quốc đã quen thuộc và định giá cao giống Monthong của Thái Lan hơn giống Ri6 phổ biến ở miền Tây. Khoảng cách thị hiếu này khiến doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó trong việc đẩy hàng tồn ra khỏi vườn, kéo giá Ri6 xuống sát ngưỡng hòa vốn.
Theo số liệu của Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đến tháng 5/2026, Trung Quốc đã phê duyệt cho Việt Nam 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng. Đây là điều kiện tiên quyết để hàng được thông quan — thiếu mã số, lô hàng bị trả về ngay tại cửa khẩu.
Lệnh 280 và nút thắt kiểm nghiệm nội địa
Lệnh 280 là quy định của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đang được tăng cường siết chặt đối với hồ sơ pháp lý của hàng nông nghiệp nhập khẩu: mã số đăng ký doanh nghiệp nước ngoài phải khớp tuyệt đối trên tờ khai hải quan, đồng thời kiểm soát hàm lượng Cadimi không vượt quá 0,05 mg/kg sản phẩm.
Song song với áp lực từ phía Trung Quốc, nút thắt trong nước cũng chưa được tháo gỡ. Hiện có 24 phòng thử nghiệm Cadimi và 14 phòng thử nghiệm Vàng O đã được GACC phê duyệt, đảm bảo đáp ứng yêu cầu từ thị trường Trung Quốc.
Nhiều phòng thử nghiệm rơi vào tình trạng quá tải hoặc đóng cửa bảo trì, ưu tiên xử lý mẫu từ Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, bỏ lại đơn hàng của nhà vườn ĐBSCL.
Theo quy định hiện hành, nếu để lọt sản phẩm tồn dư kim loại nặng vượt ngưỡng, các đơn vị kiểm định và doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng đối mặt nguy cơ bị rút giấy phép hoặc đình chỉ xuất khẩu. Trước rủi ro này, nhiều doanh nghiệp chọn giải pháp tạm ngưng thu mua thay vì chấp nhận lô hàng chưa có kết quả kiểm nghiệm.
Thanh Hy (Tổng hợp)
