Cách trung tâm TP.HCM chừng 60km, hồ thủy lợi 52 hécta giữa vùng Cẩm Mỹ đang đón hàng ngàn lượt khách tìm về với thiên nhiên hoang sơ. Nơi từng cứu hạn cho hàng trăm hécta hoa màu nay thành điểm “chữa lành” được dân phượt và các gia đình ưa chuộng.
Hồ Suối Vọng nằm trọn trong một thung lũng giáp ranh hai địa bàn Bảo Bình và Xuân Bảo cũ, nay thuộc xã Cẩm Mỹ và xã Xuân Định, TP Đồng Nai. Công trình thủy lợi sinh ra từ những năm 90 của thế kỷ trước, với dung tích thiết kế 4,35 triệu m3, đang được quy hoạch thành khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng bền vững.
Sức hút của nó nằm ở mặt nước phẳng lặng, vành đai vườn trái cây sum suê và cái không khí thanh bình hiếm có giữa nhịp đô thị hối hả.
Hồ Suối Vọng ở đâu, một thung lũng nước giữa ranh giới hai vùng đất
Người dân quanh đây quen gọi hồ Suối Vọng bằng cái tên mộc mạc hơn: hồ Bảo Bình 3. Nó nằm gọn trong một thung lũng đẹp, án ngữ giữa ranh giới của hai vùng Bảo Bình và Xuân Bảo cũ. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực này thuộc địa phận xã Cẩm Mỹ và xã Xuân Định, TP Đồng Nai.
Mặt nước không chỉ gói gọn ở một chỗ mà còn vươn dài, phủ tới tận cánh đồng Lang Minh — vùng đất nay đã hợp nhất vào xã Xuân Phú.
Xét vị trí tổng thể, hồ thuộc khu vực Đông Nam Bộ, cách trung tâm TP.HCM chỉ khoảng 60km. Một quãng đường vừa đủ ngắn để đi về trong ngày, vừa đủ xa để rời khỏi tiếng còi xe. Nếu xuất phát từ khu chợ Bảo Bình, du khách chỉ mất gần 1km là đã chạm tới không gian thiên nhiên thanh bình này. Khoảng cách ngắn đến bất ngờ ấy chính là một phần lý do nơi đây dễ lọt vào danh sách của những chuyến dã ngoại ngắn ngày.
Hồ vốn là một phần của hệ thống thủy lợi lưu vực Sông Ray. Nguồn nước bắt đầu từ phía nam và tây nam núi Chứa Chan, chảy qua địa phận vùng Cẩm Mỹ. Giữa những cánh đồng lúa, rẫy hoa màu và vườn cây ăn trái trĩu quả, nơi đây trở thành điểm giao thoa hoàn hảo giữa vẻ đẹp núi rừng thiên nhiên và nhịp sống canh tác của người dân vùng đất Đồng Nai. Chính cái thế nằm lọt giữa đồng và rẫy ấy khiến hồ vừa là nguồn sống, vừa là một bức tranh quê.
Lịch sử hồ Suối Vọng, 32 năm và một lần “thay áo mới”
Lịch sử hồ Suối Vọng bắt đầu từ những năm 90 của thế kỷ trước. Tính đến năm 2019, công trình đã trải qua 32 năm tồn tại và phát triển. Theo thông số kỹ thuật ban đầu, đập được thiết kế với dung tích chứa lên đến 4,35 triệu m3 — con số thường được làm tròn thành hơn 4 triệu m3. Hiện tại, diện tích mặt nước rơi vào khoảng 52 ha, trữ lượng tích nước đạt chừng 1,5 triệu mét khối.
Mục đích cốt lõi từ đầu là cung cấp và điều tiết nguồn nước tưới tiêu cho vùng sản xuất nông nghiệp rộng lớn xung quanh. Con số nói lên tất cả. Dòng nước này trực tiếp phục vụ khoảng 300ha cây ăn quả, hơn 450ha cây trồng ngắn ngày ở hai vùng Xuân Bảo, Bảo Bình cùng một phần Xuân Lộc, và 160ha đất sản xuất vụ đông xuân. Với người nông dân nơi đây, mặt hồ ấy không phải cảnh đẹp để ngắm — nó là cái ăn cái mặc của cả một mùa vụ.
Nhưng thời gian không tha cho công trình nào. Hàng chục năm vận hành, bùn đất bồi lắng làm suy giảm đáng kể dung tích hữu ích. Nước rò rỉ qua chân đập gây thất thoát nghiêm trọng. Có những mùa khô hạn, mực nước chỉ còn giữ được ở mức 23% so với dung tích thiết kế. Khô đến mức nông dân như anh Dương Văn Hồng phải tự túc đào ao trữ nước cứu hoa màu — một hình ảnh nói thay cho cả vùng về những năm tháng chật vật.
Trước tình thế đó, UBND Đồng Nai đã cấp phép cho dự án nâng cấp, nạo vét và sửa chữa toàn diện, kéo dài từ ngày 02/10/2019 đến ngày 17/09/2020. Mái đập thượng lưu được gia cố bằng đất, lát đá, dựng hệ thống khung giằng bê tông cốt thép. Kỹ thuật khoan phụt chống thấm được áp dụng cho khoảng hai phần ba tuyến đập.
Sau đợt “thay áo mới” ấy, nguồn nước ổn định trở lại. Ông Triệu Dương Cương nhờ vậy tự tin mở rộng canh tác 2ha ngô sinh khối quanh năm. Một mặt hồ hồi sinh, kéo theo cả những vụ mùa hồi sinh.
Ai quản lý hồ Suối Vọng và giấc mơ du lịch còn dang dở
Về quản lý nhà nước và vận hành hạ tầng, hồ hiện trực thuộc Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Đồng Nai. Trực tiếp điều hành tại cơ sở là Trạm khai thác công trình thủy lợi Xuân Lộc – Long Khánh – Cẩm Mỹ. Ở đó có những người gắn bó cả đời với mặt nước này: ông Nguyễn Minh Mẫn đã 20 năm trong nghề, còn trưởng trạm là ông Hồ Văn Chiến. Họ lo điều tiết nước sản xuất, bảo dưỡng hệ thống đập, phối hợp với chính quyền các xã để quản lý vùng bán ngập cùng khu vực lòng hồ.
Còn chuyện du lịch thì vẫn ở giai đoạn sơ khai. Khu vực chưa được thương mại hóa hoàn toàn bởi bất kỳ tập đoàn du lịch lớn nào. Phần lớn hoạt động vui chơi, cắm trại hiện nay đều mang tính tự phát — của những nhóm phượt thủ, những hộ gia đình yêu thiên nhiên tìm đến. Chính cái “chưa được khai thác” ấy lại vô tình giữ cho hồ vẻ hoang sơ mà nhiều nơi khác đã đánh mất.
Dù vậy, tầm nhìn của chính quyền đã đi xa hơn. Theo các văn bản quy hoạch sử dụng đất, Đồng Nai dành 70,21 ha cho dự án Điểm du lịch hồ Suối Vọng, và mở rộng lên 104,00 ha cho Khu du lịch sinh thái hồ Suối Vọng tại hai vùng Bảo Bình và Xuân Bảo. Địa phương đang tích cực kêu gọi các nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước để nâng cấp cơ sở hạ tầng thiết yếu, nhằm biến nơi đây thành điểm đến du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng bài bản, đa mục tiêu, kết hợp nông nghiệp và bảo vệ môi trường bền vững. Giấc mơ ấy còn dang dở, nhưng đường nét thì đã rõ ràng.
Vì sao hồ Suối Vọng hớp hồn dân mê du lịch “chữa lành”
Sức hút mãnh liệt nhất nằm ở vẻ đẹp nguyên sơ, bình dị — thứ chưa bị bàn tay công nghiệp hóa chạm sâu vào. Mặt nước trong xanh thăm thẳm, tĩnh lặng như một chiếc gương khổng lồ phản chiếu bầu trời quang đãng. Ven bờ là những thảm cỏ xanh mơn mởn. Bao quanh là vành đai rẫy bắp, ngô bạt ngàn, xen lẫn vườn trái cây sum suê đặc trưng của vùng đất Đồng Nai: sầu riêng, bơ, chôm chôm, măng cụt, vú sữa.
Thêm vào bức tranh ấy là những chiếc nhà bè nhỏ xinh nổi dập dìu trên mặt nước êm ả. Một nét trữ tình, thơ mộng điểm xuyết cho phong cảnh.
Giữa nhịp sống đô thị ngày càng hối hả, căng thẳng, nhiều du khách từ TP.HCM hay các vùng lân cận xem nơi đây như một trạm sạc năng lượng, một địa chỉ “healing” tuyệt vời để xua tan mệt mỏi. Không khí trong lành, tiếng gió thổi qua những tán cây và sự tĩnh lặng của thiên nhiên mang đến cảm giác tự do, thư thái tuyệt đối. Người ta tạm quên đi mọi bộn bề lo toan của cuộc sống thường nhật. Đó chính là thứ mà hai chữ “chữa lành” thật sự muốn nói.
Trải nghiệm gì ở hồ Suối Vọng, từ cắm trại đến săn ảnh cưới
Đặt chân đến đây, du khách được đắm mình trong một loạt trải nghiệm ngoài trời đa dạng, gần gũi thiên nhiên. Điểm nhấn lớn nhất là dã ngoại, cắm trại qua đêm (camping, glamping) và những bữa tiệc nướng BBQ ngay trên các bãi cỏ ven bờ. Nhiều người tự chuẩn bị các món ăn nhẹ như xúc xích, bánh snack, đồ uống đóng chai để vừa nhâm nhi vừa hóng gió.
Với những tín đồ đam mê vận động, mặt nước rộng lớn cực kỳ thích hợp cho các bộ môn như chèo thuyền kayak, chèo SUP, hay tắm hồ giải nhiệt. Hoạt động câu cá tự nhiên cũng rất được ưa chuộng nhờ hệ sinh thái thủy sinh phong phú — điều mà chính ông Hồ Văn Chiến ở trạm thủy lợi từng nhắc tới. Ngoài ra, dạo quanh hồ và ghé thăm các vườn nông sản lân cận để tự tay chạm vào những quả sầu riêng, chôm chôm, măng cụt cũng mang lại niềm vui khám phá đời sống nông thôn chân thực.
Đặc biệt, đây còn là tọa độ vàng cho giới nhiếp ảnh. Nhiều cặp đôi chọn nơi này làm phông nền lãng mạn để chụp ảnh cưới nghệ thuật.
Không chỉ vui chơi, việc thưởng thức đặc sản khu vực Đồng Nai cũng là một điểm sáng. Du khách có thể tìm đến các quán ăn lân cận để nếm thử gỏi măng cụt giòn ngọt, bánh sầu riêng béo ngậy, bánh chuối thơm lừng, hay những món dân dã độc lạ như dơi xào lăn, dế cơm chiên mắm. Mỗi món ăn là một mảnh ghép của vùng đất trái cây này.
Đi hồ Suối Vọng mùa nào, di chuyển và lưu trú ra sao
Mang đặc trưng khí hậu ôn hòa của vùng Đông Nam Bộ, du khách hoàn toàn có thể ghé thăm vào bất kỳ tháng nào trong năm. Nhưng theo những tín đồ xê dịch chuyên nghiệp, “thời điểm vàng” để săn được khung cảnh đẹp nhất là vào tháng 6 và tháng 7 dương lịch. Giai đoạn này, dù mực nước có dấu hiệu cạn hơn đôi chút, mặt hồ lại sở hữu độ trong xanh tuyệt đối, thời tiết khô ráo, và thảm cỏ ven bờ vươn mình khoe sắc xanh mơn mởn nhất. Trong ngày, hai khoảnh khắc kỳ diệu không thể bỏ lỡ là lúc bình minh ló rạng và khi hoàng hôn buông xuống, tạo nên những mảng màu quang học lung linh huyền ảo phản chiếu trên mặt nước.
Việc di chuyển đến khu vực Cẩm Mỹ khá dễ dàng và có nhiều lựa chọn. Đi bằng xe máy hoặc ô tô, từ trung tâm TP.HCM chỉ khoảng 60km, mất hơn 1 giờ lái xe, thuận tiện nhất là qua Cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây hoặc Quốc lộ 1A để hướng về Cẩm Mỹ. Đi xe khách, từ bến xe Miền Đông du khách bắt các chuyến tuyến Xuân Lộc hoặc Long Khánh. Đi tàu hỏa, mua vé từ ga Sài Gòn đến ga Biên Hòa, hành trình kéo dài 45 phút, sau đó tiếp tục bắt taxi hoặc xe buýt để tiến vào khu vực Cẩm Mỹ. Với khách du lịch từ miền Bắc hoặc miền Trung, chỉ cần đáp chuyến bay xuống sân bay Tân Sơn Nhất, rồi dùng dịch vụ xe ghép hoặc taxi thẳng đến Đồng Nai.
Về lưu trú, do khu vực quanh hồ chưa phát triển mạnh các khách sạn quy mô lớn, du khách thường chọn cắm trại qua đêm hoặc di chuyển ngược về Biên Hòa để tận hưởng tiện nghi. Một số địa chỉ uy tín có thể tham khảo gồm The Mira Central Park Hotel (số 1809/1 Nguyễn Ái Quốc, Tân Tiến), Diamond Resort Biên Hòa (số 106 Nguyễn Tri Phương, Bửu Hòa), hay Mansion Park Hotel & Apartment (số K73, khu phố 7, phường Thống Nhất).
Một mặt hồ từng cạn tới 23% dung tích, nay lại đầy nước, đầy cỏ xanh và đầy tiếng cười du khách. Có lẽ điều đẹp nhất ở Suối Vọng không nằm ở cảnh sắc, mà ở cái cách một công trình thủy lợi bình dị biết tỉnh giấc và mời gọi người ta tìm về.
FAQ: Câu hỏi thường gặp
Hồ Suối Vọng có thu vé vào cổng tham quan không?
Hiện tại đây là một công trình thủy lợi mở, mang tính chất cảnh quan thiên nhiên hoang sơ và chưa thương mại hóa thu vé vào cổng. Du khách có thể tự do đến dã ngoại, chụp ảnh, nhưng cần có ý thức tự bảo vệ tài sản và dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ sau khi rời đi.
Du khách có được phép bơi lội hay tắm tại hồ không?
Làn nước ở đây rất mát mẻ và trong xanh, nhưng vì bản chất là công trình tích trữ nước thủy lợi có độ sâu lớn, du khách cần hết sức cẩn trọng. Nếu tham gia các hoạt động dưới nước như chèo thuyền, bắt buộc phải trang bị áo phao và có người giám sát đi kèm để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Diện tích và quy mô của hồ lớn đến mức nào?
Theo thông tin ghi nhận, đập được thiết kế với dung tích chứa lên đến 4,35 triệu m3 nước. Cụm mặt nước trải rộng trên quy mô khoảng 52 ha, kéo dài từ địa phận vùng Cẩm Mỹ sang tới khu vực Xuân Lộc.
Dịch vụ ăn uống quanh khu vực hồ có đa dạng không?
Vì khu vực vẫn chưa phát triển mạnh về dịch vụ du lịch, các hàng quán kinh doanh xung quanh còn khá thưa thớt. Lời khuyên tốt nhất là du khách nên chủ động chuẩn bị sẵn thức ăn nhẹ, dụng cụ cắm trại, nước uống đóng chai từ nhà nếu muốn tổ chức picnic trọn vẹn.
Gần khu vực này có những đặc sản ẩm thực nào đáng thử?
Khi ghé thăm khu vực Cẩm Mỹ, Long Khánh, du khách nên dành thời gian nếm thử các món ngon chế biến từ trái cây bản địa như gỏi măng cụt, chôm chôm nấu cà ri, bánh sầu riêng. Nếu thích ẩm thực độc lạ, các món dân dã như dế cơm chiên mắm hay dơi xào lăn cũng là những lựa chọn vô cùng ấn tượng.
An Vui (tổng hợp)
