TP.HCM – Cái tên vừa được chọn cho phường mới ở Quận 5 có gốc rễ từ một cuộc ra đi khỏi vùng đất Đồng Nai cách đây gần 250 năm. Hành trình ấy đã khai sinh khu thương mại sầm uất bậc nhất Nam Kỳ.
Từ ngày 1/7/2025, bốn phường 11, 12, 13, 14 của Quận 5, TP.HCM chính thức hợp nhất thành một đơn vị hành chính duy nhất mang tên phường Chợ Lớn. Phường mới có diện tích tự nhiên 1,67 km², quy mô dân số 85.066 người, tương đương mật độ 50.937 người/km², lớn nhất trong ba phường hình thành trên địa bàn Quận 5 cũ. Cái tên được chọn không phải một con số, mà là danh xưng đã sống cùng người dân Nam Bộ suốt hơn hai thế kỷ.
Cái tên Chợ Lớn khởi nguồn từ cuộc rời Cù lao Phố
Năm 1778, một biến cố lịch sử buộc cộng đồng thương nhân người Hoa rời Cù lao Phố, nay thuộc phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai. Họ xuôi dòng tìm nơi an cư mới, dừng chân dọc rạch Bến Nghé, nơi mạng lưới kênh rạch chằng chịt thuận lợi cho việc đi lại và buôn bán.
Ngay khi vừa ổn định chỗ ở, những lưu dân này bắt tay dựng lên một khu chợ có quy mô bề thế để trao đổi hàng hóa, lớn đến mức người dân bản địa quen miệng gọi vùng đất này bằng cái tên giản dị “Chợ Lớn”, vì nó to hơn hẳn chợ Tân Kiểng của người Việt gần đó. Cộng đồng người Hoa vẫn có tên gọi riêng cho nơi này là Đề Ngạn, nhưng cái tên dân dã Chợ Lớn mới là thứ ở lại trong ký ức bao thế hệ.
Nhờ sự nhạy bén trong làm ăn buôn bán, khu vực nhanh chóng trở thành trung tâm thu mua lúa gạo và tiểu thủ công nghiệp sầm uất bậc nhất Nam Kỳ, để rồi suốt hơn hai trăm năm, Chợ Lớn trở thành biểu tượng cho sức sống thương mại của vùng đất Sài Gòn – Gia Định xưa. Còn Cù lao Phố, điểm khởi hành của cuộc thiên di, nay là vùng đất giàu di tích giữa dòng sông Đồng Nai, với hàng chục ngôi đình, chùa cổ vẫn được gìn giữ.
Người dân phường Chợ Lớn làm thủ tục hành chính ở đâu
Trụ sở Ủy ban nhân dân phường Chợ Lớn đặt tại số 131 Triệu Quang Phục, nơi trước đây là Trung tâm Văn hóa Quận 5. Bảng tên phường mới được gắn lên từ chiều 26/6/2025, sau nhiều ngày sơn sửa mặt bằng và lắp đặt cơ sở vật chất.
Riêng Trung tâm hành chính công của phường được bố trí tại số 527 Hồng Bàng, vốn là trụ sở Ủy ban nhân dân phường 14 cũ, và đây mới là nơi người dân bốn phường cũ đến nộp hồ sơ, làm giấy tờ cư trú, hộ tịch cùng các thủ tục thường ngày khác. Tuyến Hồng Bàng nằm giữa lõi khu phố người Hoa, thuận tiện cho cư dân từ cả bốn địa bàn cũ.
Đi qua từng con hẻm, dãy phố buôn bán tấp nập quanh trụ sở phường, cái tên Chợ Lớn vẫn đang kể tiếp câu chuyện về một vùng đất được dựng nên từ đôi bàn tay của những lưu dân từng rời Cù lao Phố gần 250 năm trước.
Ngọc Duyên (Tổng hợp)
