TP. ĐỒNG NAI – Nhiều hộ đồng bào Tày, Nùng tại hai xã biên giới Đăk Ơ và Bù Gia Mập đã từng bước ổn định đời sống, có gia đình đạt lợi nhuận trên 500 triệu đồng mỗi năm nhờ chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển mô hình sản xuất đa dạng.
Những kết quả này được tạo dựng sau nhiều năm kiên trì thích ứng với dịch bệnh trên cây trồng và biến động thị trường, thay vì phụ thuộc vào một loại cây duy nhất. Việc linh hoạt thay đổi phương thức sản xuất đang mở ra hướng phát triển bền vững cho các xã vùng biên phía Bắc thành phố Đồng Nai.
Từ nhiều lần thất bại đến mô hình đa cây cho thu nhập ổn định
Tại thôn Bù Bưng (xã Đăk Ơ) và thôn Cầu Sắt (xã Bù Gia Mập), nơi nhiều hộ đồng bào Tày, Nùng từ Cao Bằng vào lập nghiệp từ cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, cuộc sống hôm nay đã đổi thay nhờ kết hợp trồng cao su, hồ tiêu, điều, cà phê và sầu riêng.
Anh Chu Văn Thường, một trong những hộ tiêu biểu tại thôn Bù Bưng, cho rằng thành quả hôm nay đến từ nội lực của chính gia đình. “Quan trọng nhất là sự quyết tâm, năng lực tự vươn lên”, anh nói. Với một ha cao su, một ha hồ tiêu và một ha điều, gia đình anh hiện thu lãi trên 500 triệu đồng mỗi năm, đồng thời xây dựng được căn nhà khang trang trị giá hơn một tỷ đồng.
Ít ai biết vùng đất này từng là một trong những nơi sản xuất nông nghiệp khó khăn nhất Đông Nam Bộ. Vào Bù Bưng lập nghiệp từ năm 1996 với số vốn ít ỏi, vợ chồng anh Thường phải tích góp nhiều năm, đến năm 2012 mới đủ điều kiện đầu tư trồng hồ tiêu. Giai đoạn 2012-2016, khi dịch bệnh khiến khoảng 65% diện tích hồ tiêu trong thôn bị chết, gia đình anh vẫn giữ được vườn cây nhờ áp dụng kỹ thuật chăm sóc phù hợp.
Cũng tại thôn Bù Bưng, anh Mạc Văn Đường vào lập nghiệp từ năm 2002, chọn hướng “lấy ngắn nuôi dài”: lấy thu nhập từ cao su và dịch vụ thu mua mủ nước để tái đầu tư vào cây ăn trái. Ban đầu trồng điều rồi chuyển sang hồ tiêu, nhưng đến năm 2018 dịch bệnh khiến vườn tiêu chết hàng loạt. Giai đoạn 2020-2021, anh quyết định chặt bỏ toàn bộ diện tích điều để chuyển sang sầu riêng Thái Lan và cà phê giống mới, đến nay đã bắt đầu cho thu hoạch.
Đa dạng cây trồng giúp giảm rủi ro, tạo nền tảng phát triển lâu dài
Tại thôn Cầu Sắt, xã Bù Gia Mập, ông Đinh Trường Giang, người dân tộc Tày, phát triển mô hình trồng xen cao su, hồ tiêu, điều và cà phê từ năm 2007. Ông ưu tiên phân bón hữu cơ, phân vi sinh và canh tác đa tầng để giữ độ ẩm đất, hạn chế sâu bệnh, duy trì năng suất ổn định qua nhiều mùa vụ.
Theo ông Giang, cây điều vẫn được nhiều hộ lựa chọn nhưng hiệu quả kinh tế chưa ổn định. Bà con trồng điều diện tích lớn, song giá cả thường xuyên biến động, nhiều năm mất mùa, nên nếu chỉ phụ thuộc một loại cây thì rất khó duy trì thu nhập bền vững.
Ông Điểu Thuận, Chủ tịch Hội Nông dân xã Bù Gia Mập, đánh giá cộng đồng đồng bào Tày, Nùng trên địa bàn đã có nhiều đóng góp trong các phong trào thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi của địa phương. Theo ông, những kết quả đạt được không đến từ may mắn mà từ ý chí vươn lên và tinh thần không lùi bước trước khó khăn.
Theo số liệu công bố năm 2025, xã Đăk Ơ là địa bàn biên giới đặc biệt khó khăn với khoảng 40% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số và tỷ lệ hộ nghèo ở mức cao, đồng thời đã cơ bản hoàn thành 19/19 tiêu chí nông thôn mới.
Khi sản lượng nông sản ngày càng tăng, bài toán đặt ra không chỉ là kỹ thuật canh tác mà còn là đầu ra ổn định cho sản phẩm. Kinh nghiệm của đồng bào Tày, Nùng cho thấy chủ động thích ứng và đa dạng hóa sản xuất là hướng đi giúp giảm rủi ro, nâng cao thu nhập cho khu vực biên giới.
Ngọc Duyên (tổng hợp)
