ĐỒNG NAI – Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) công bố kết quả bẫy ảnh tại Vườn quốc gia Cát Tiên, ghi nhận bò tót, nai cùng nhiều loài động vật quý hiếm, góp thêm cơ sở khoa học cho các chương trình bảo tồn và tái hoang dã.
Trong năm 2026, CCD với sự hỗ trợ tài chính của Quỹ Bảo tồn Việt Nam đã triển khai nghiên cứu bằng bẫy ảnh tại Vườn quốc gia Cát Tiên. Kết quả không chỉ ghi lại hoạt động ban đêm của bò tót và nai mà còn phát hiện sự hiện diện của già đẫy Java, công xanh và voọc xám, những loài đang được ưu tiên bảo vệ trong các chương trình bảo tồn đa dạng sinh học.
Theo TS Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc CCD, dữ liệu thu thập được tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của các trảng cỏ, bàu và hồ nước trong rừng đối với đời sống của động vật hoang dã. Những thông tin này là căn cứ để xây dựng các giải pháp quản lý sinh cảnh phù hợp với tập tính của từng loài, góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn lâu dài.
Hoạt động bẫy ảnh nằm trong kế hoạch mở rộng theo dõi đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Cát Tiên trong năm 2026. Theo đó, 131 máy bẫy ảnh sẽ được lắp đặt trên toàn bộ diện tích rừng quản lý theo dạng ô mạng nhằm bao phủ nhiều sinh cảnh khác nhau, tập trung giám sát các loài thú lớn, thú cỡ trung, linh trưởng và các loài chim hoạt động trên mặt đất.
Với diện tích hơn 71.000ha rừng nhiệt đới đất thấp còn tương đối nguyên vẹn và hơn 80km ranh giới giáp sông Đồng Nai, Cát Tiên được đánh giá là một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Năm 2023, nơi đây trở thành vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đưa vào danh sách GREENLIST, đồng thời là đơn vị thứ 72 trên thế giới đạt danh hiệu này trong số khoảng 312.000 vườn quốc gia và khu bảo tồn.
Những kết quả ghi nhận tại Cát Tiên cũng phản ánh thực trạng đáng quan tâm đối với công tác bảo tồn các loài thú móng guốc ở Việt Nam. Trong khi nai từng phân bố rộng trên cả nước nhưng số lượng ngoài tự nhiên đã suy giảm mạnh và chỉ còn xuất hiện rải rác, thì những khu vực vẫn duy trì được quần thể lớn như Cát Tiên tiếp tục chịu áp lực từ việc thu hẹp sinh cảnh và nguy cơ săn bắt.
Theo các nhà bảo tồn, diện tích hơn 71.000ha, tương đương quy mô đảo quốc Singapore, vẫn chưa đủ để bảo đảm sự phục hồi của các quần thể động vật nếu thiếu những giải pháp đồng bộ. Vì vậy, CCD đang phối hợp với Quỹ Bảo tồn Việt Nam, Re, IUCN cùng nhiều đối tác trong nước xây dựng chương trình tái hoang dã, ưu tiên các loài thú móng guốc nguy cấp.
Hoạt động này diễn ra cùng thời điểm Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm thành lập nhóm kỹ thuật xây dựng Kế hoạch Tái hoang dã quốc gia giai đoạn 2027-2035, tầm nhìn đến năm 2050 với sự đồng hành của IUCN và Re. Điều đó cho thấy nỗ lực phục hồi động vật hoang dã đang từng bước được triển khai ở quy mô quốc gia thay vì chỉ dừng lại trong phạm vi từng khu bảo tồn.
TS Nguyễn Mạnh Hà nhận định, với diện tích sinh cảnh rộng, công tác bảo vệ được duy trì và sự hiện diện của nhiều loài thú lớn, Vườn quốc gia Cát Tiên có đủ điều kiện để trở thành địa điểm triển khai các chương trình nhân nuôi bảo tồn, củng cố quần thể và tái thả động vật về môi trường tự nhiên.
Những dữ liệu từ bẫy ảnh vì thế không chỉ ghi lại các khoảnh khắc quý giá của đời sống hoang dã mà còn giúp cơ quan quản lý xác định khu vực cần bảo vệ nghiêm ngặt, cũng như nơi có thể triển khai các chương trình tái hoang dã trong tương lai. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng các hoạt động bảo tồn đối với nhiều loài nguy cấp khác, góp phần phục hồi đa dạng sinh học và gìn giữ những giá trị tự nhiên lâu dài cho các thế hệ sau.
Sen Vàng (tổng hợp)
