Hà Nội – Dòng vốn FDI vào Việt Nam tiếp tục tăng mạnh, nhưng khoảng cách liên kết giữa doanh nghiệp có vốn ngoại và doanh nghiệp trong nước vẫn là vấn đề được các chuyên gia cảnh báo.
Sáng 20/8, tại Hà Nội, Báo Nhân Dân phối hợp cùng các đơn vị báo chí, giáo dục đại học tổ chức hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới”, thu hút khoảng 250-300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan Trung ương, chuyên gia và nhà khoa học.. Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, cho rằng cần đánh giá lại mô hình phát triển, nhận diện điểm nghẽn và tăng liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước.
Theo ông, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số cần trở thành những động lực tăng trưởng chủ đạo, thay vì tiếp tục dựa nhiều vào vốn ngoại như trước.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy đổi mới mô hình phát triển, hướng tới tăng tính tự chủ của nền kinh tế và lấy khoa học – công nghệ làm động lực. Trước đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 8/6/2026, đặt mục tiêu thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký mới, giải ngân 150-200 tỷ USD trong giai đoạn 2025-2030, trong đó khoảng ba phần tư dòng vốn đến từ các nền kinh tế phát triển.
Sức hút vốn ngoại đang thể hiện rõ qua những con số mới nhất. Theo số liệu Cục Thống kê, 7 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ; vốn giải ngân đạt 15,2 tỷ USD, cao nhất trong 5 năm gần đây.
Vốn ngoại tăng, doanh nghiệp nội cần được kết nối
Tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế TP.HCM, đề xuất Việt Nam chuyển từ mô hình “1i” – chỉ dựa vào đầu tư – sang “3i”, kết hợp đầu tư với lan tỏa công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ông nhấn mạnh thể chế cần thúc đẩy trách nhiệm chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang khu vực trong nước, thay vì để hai khu vực hoạt động song song với mức độ kết nối thấp.
Thực tế, hơn 55% vốn đăng ký mới trong 7 tháng đầu năm đổ vào công nghiệp chế biến, chế tạo. Đây là lĩnh vực có chuỗi cung ứng phức tạp, nhưng phần lớn nguyên liệu và linh kiện đầu vào của doanh nghiệp FDI vẫn phải nhập khẩu thay vì mua từ các nhà cung cấp Việt Nam.
PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng nếu xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng thì cần nhìn thẳng vào những khó khăn thực tế của khu vực này để tháo gỡ. Theo ông, cần chạm đến vấn đề thực của nền kinh tế để xác định công việc và nút thắt cần tập trung, thay vì chỉ đo đếm thành tích bằng quy mô vốn giải ngân.
GS.TS Ngô Thắng Lợi, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân, cũng nhận định tăng trưởng Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào vốn và khu vực FDI, trong khi năng suất và năng lực của doanh nghiệp nội địa còn hạn chế. Ông đề xuất chuyển trọng tâm sang nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả, thay vì tiếp tục mở rộng nguồn lực theo cách cũ.
Dòng vốn FDI đang tạo thêm nguồn lực cho nền kinh tế, nhưng khả năng lan tỏa sang khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn là bài toán cần giải quyết. Khi định hướng phát triển đã chuyển sang khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất, việc tạo liên kết thực chất giữa hai khu vực sẽ quyết định doanh nghiệp Việt có thể tận dụng được bao nhiêu từ làn sóng đầu tư mới.
Ngô Viên (tổng hợp)
