Cần Thơ – Trung Quốc đồng loạt nâng yêu cầu với nông sản nhập khẩu, đặt ra yêu cầu chuẩn hóa vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và nâng năng lực chế biến đối với doanh nghiệp, nhà vườn Việt Nam.
Tại Diễn đàn Xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch Việt Nam – Trung Quốc ở Cần Thơ chiều 18/9, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho biết Trung Quốc đang siết nhiều nhóm tiêu chuẩn đối với nông sản nhập khẩu. Theo ông, thị trường này hiện chiếm 65-70% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành rau quả Việt Nam.
Ông Đặng Phúc Nguyên nhận định Trung Quốc “không còn là thị trường dễ tính, chuộng hàng tiểu ngạch như trước”. Các yêu cầu mới tập trung vào tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm dịch thực vật, dư lượng hóa chất và phát triển xanh, giảm phát thải carbon.
Theo ông, doanh nghiệp và nhà vườn Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cần sớm xây dựng bản đồ sản xuất xanh, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và tăng năng lực chế biến sâu. Đây được xem là những điều kiện quan trọng để nông sản Việt duy trì thị phần tại thị trường tỷ dân.
Thông báo số 27/2026 của GACC, hiệu lực từ 1/6/2026, Trung Quốc đã siết đăng ký doanh nghiệp thực phẩm nhập khẩu theo quy định mới của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Doanh nghiệp phải đăng ký lại trên hệ thống CIFER khi thay đổi địa điểm sản xuất, người đại diện pháp luật hoặc mã số kinh doanh.
Quy định này khiến một số doanh nghiệp Việt Nam bị tạm dừng mã xuất khẩu do chưa cập nhật kịp thông tin đăng ký, phải mất thêm thời gian và chi phí để khôi phục.
Chuẩn hóa để giữ cửa thị trường
Bốn nhóm yêu cầu được ông Nguyên đề cập gồm chuẩn hóa pháp lý và mã số vùng trồng, kiểm soát dư lượng hóa chất theo hướng tiệm cận các thị trường như EU, Mỹ, Nhật Bản, cùng yêu cầu về logistics ít phát thải carbon.
Một diễn biến đáng chú ý khác là kênh đào Bình Lục tại Quảng Tây được thông tàu ngày 16/9. Công trình dài 134,2 km, vốn đầu tư khoảng 72,7 tỷ nhân dân tệ, được xây dựng trong 4 năm và nối hệ thống sông Tây Giang với vịnh Bắc Bộ.
Kênh đào có thể tiếp nhận tàu đến 5.000 tấn, giúp hàng hóa từ Tây Nam Trung Quốc ra biển rút ngắn hơn 560 km so với tuyến qua Quảng Châu. Chi phí logistics theo đó được kỳ vọng giảm khoảng 30%.
Việc hạ tầng mới được đưa vào vận hành trong bối cảnh Trung Quốc nâng chuẩn nhập khẩu cho thấy doanh nghiệp Việt phải thích ứng với nhiều thay đổi cùng lúc. Không chỉ chất lượng hàng hóa, năng lực quản trị vùng trồng, cơ sở đóng gói và logistics cũng ngày càng quan trọng.
Ông Nguyễn Đình Mười, Phó Tổng Giám đốc Công ty Vina T&T, cho rằng số hóa vùng trồng và chuẩn hóa cơ sở đóng gói “không phải rào cản, mà là tấm hộ chiếu quyền lực giúp trái cây Việt Nam khẳng định vị thế và tự tin cạnh tranh bình đẳng” tại Trung Quốc và các thị trường khác.
Ông đồng thời lưu ý cần bảo vệ mã số vùng trồng, ngăn gian lận, mạo danh và xây dựng hệ thống kiểm dịch nội bộ chặt chẽ tại nhà máy.
Văn phòng SPS Việt Nam trước đó cũng nhiều lần khuyến cáo doanh nghiệp cần bảo mật tài khoản và mật khẩu trên hệ thống CIFER, vì việc khôi phục mã số sau khi bị treo thường mất nhiều thời gian. Những cảnh báo này cho thấy quản trị mã số và dữ liệu vùng trồng đang trở thành một phần quan trọng trong hoạt động xuất khẩu.
Ở góc độ địa phương, ông Hứa Trường Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương Cần Thơ, cho biết thành phố có tiềm năng về nông nghiệp, công nghiệp chế biến và logistics, đồng thời mong muốn thu hút thêm doanh nghiệp, nhà đầu tư Trung Quốc hợp tác.
Việc Trung Quốc nâng chuẩn vì thế vừa tạo thêm sức ép, vừa đặt ra yêu cầu thay đổi cách tổ chức sản xuất của nông nghiệp ĐBSCL. Khi thị trường tỷ dân không đóng cửa nhưng thay đổi điều kiện tiếp cận, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn sẽ quyết định cơ hội của nông sản Việt.
Nhật Hạ (tổng hợp)
