Từ vùng chè Thái Nguyên đến thủ phủ nhung hươu Hương Sơn (Hà Tĩnh), những người phụ nữ đang từng bước đổi mới cách làm nông nghiệp. Bằng liên kết sản xuất, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường, họ không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo việc làm, cải thiện thu nhập cho nhiều hộ dân.
Nông nghiệp Việt Nam có lợi thế về điều kiện tự nhiên và kinh nghiệm sản xuất lâu đời. Tuy nhiên, để nông sản có chỗ đứng trên thị trường, người làm nông vẫn phải giải quyết nhiều vấn đề như thiếu vốn, hạn chế về công nghệ chế biến, bảo quản và đổi mới phương thức sản xuất, kết nối thị trường và tổ chức lại chuỗi giá trị.
Trước những khó khăn đó, nhiều phụ nữ đã chủ động tìm hướng đi mới, từ thay đổi quy trình sản xuất đến xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ. Hai mô hình tại Thái Nguyên và Hà Tĩnh cho thấy, khi kinh nghiệm truyền thống được kết hợp với tư duy quản trị hiện đại, nông sản địa phương có thêm cơ hội nâng cao giá trị, đồng thời mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.
Từ liên kết doanh nhân nữ đến đổi mới sản xuất tại địa phương
Tại Thái Nguyên, vùng đất nổi tiếng với cây chè, nhiều cơ sở sản xuất do phụ nữ làm chủ từng gặp khó khăn vì quy mô nhỏ, thiếu vốn đầu tư, công nghệ chế biến sâu và kênh tiêu thụ ổn định. Trước thực tế này, Hội Nữ doanh nhân tỉnh Thái Nguyên với 284 hội viên đã tăng cường liên kết, hỗ trợ các cơ sở sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các hội viên từng bước đưa công nghệ sấy lạnh, công nghệ lên men vào sản xuất, đồng thời chuẩn hóa vùng trồng chè hữu cơ theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Hội cũng tổ chức hơn 60 lớp tập huấn về trí tuệ nhân tạo (AI) và kỹ năng số, giúp hội viên cải thiện công tác quản trị doanh nghiệp, tiếp cận các sàn thương mại điện tử.
Không chỉ tập trung vào thị trường trong nước, mạng lưới nữ doanh nhân Thái Nguyên còn kết nối hợp tác với 20 doanh nghiệp Hàn Quốc cùng các đối tác tại Nhật Bản và châu Âu trong lĩnh vực sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn.
Thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, gần 100 hợp đồng kinh tế được ký kết, góp phần tiêu thụ nông sản và tạo việc làm ổn định cho gần 98.000 lao động, trong đó nữ giới chiếm 60%. Bên cạnh hoạt động kinh doanh, các hội viên còn đóng góp hơn 42 tỷ đồng cho công tác an sinh xã hội, xây dựng nhà tình thương và nhận đỡ đầu trẻ em mồ côi.
Từ việc hỗ trợ kỹ thuật đến mở rộng thị trường, mô hình liên kết này cho thấy vai trò của tổ chức nghề nghiệp trong tháo gỡ khó khăn cho các cơ sở sản xuất. Khi có thêm cơ hội tiếp cận công nghệ và đối tác, nông sản địa phương không chỉ được cải thiện về chất lượng mà còn có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Tại Hà Tĩnh, hướng phát triển của bà Chu Thị Hồng Hà lại bắt đầu từ một cơ sở chăn nuôi hươu sao ở Hương Sơn. Đây là địa phương có truyền thống nuôi hươu lấy nhung, nhưng người dân từng phụ thuộc nhiều vào việc bán nhung tươi cho thương lái. Khi nguồn cung tăng vào mùa thu hoạch, giá bán có thể giảm, trong khi vấn đề xử lý chất thải chăn nuôi cũng đặt ra yêu cầu phải thay đổi phương thức sản xuất.
Xuất phát từ 5 con hươu ban đầu, bà Hà đầu tư xây dựng trang trại chăn thả gần 6.000 m² và nhà xưởng chế biến rộng 350 m². Bà đồng thời áp dụng đệm lót sinh học để xử lý chất thải theo hướng nông nghiệp tuần hoàn, đầu tư nghiên cứu công nghệ sấy thăng hoa, phối chế và chiết xuất nhung hươu.
Từ nguyên liệu truyền thống, cơ sở của bà phát triển 7 dòng sản phẩm, trong đó có 3 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Việc chế biến sâu giúp đa dạng hóa sản phẩm, giảm sự phụ thuộc vào hình thức tiêu thụ nhung tươi và mở ra hướng nâng cao giá trị thương mại.
Điểm đáng chú ý trong mô hình của bà Hà là kết quả sản xuất được mở rộng sang hỗ trợ các hộ dân trong vùng. Bà thành lập, liên kết với 15 tổ hợp tác chăn nuôi hươu và chuyển giao kỹ thuật an toàn sinh học cho gần 100 hộ. Mỗi năm, cơ sở bao tiêu từ 1,5 đến 2 tấn nhung hươu với giá ổn định, giúp người chăn nuôi giảm nỗi lo bị ép giá.
Doanh thu khoảng 10 tỷ đồng mỗi năm cho thấy hiệu quả của việc kết hợp chăn nuôi với chế biến và tổ chức tiêu thụ. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, người sản xuất có thể gia tăng giá trị sản phẩm, đồng thời cải thiện điều kiện chăn nuôi và tạo đầu ra ổn định hơn cho nông dân.
Những đóng góp này cũng giúp bà Chu Thị Hồng Hà trở thành một trong 12 cá nhân được trao Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026, tại lễ trao giải tối 16/10.
Từ hoạt động liên kết của Hội Nữ doanh nhân tỉnh Thái Nguyên đến mô hình chăn nuôi, chế biến nhung hươu tại Hà Tĩnh, mỗi cách làm có đặc điểm riêng nhưng đều hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị nông sản và cải thiện sinh kế cho người dân.
Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026 dành cho Hội Nữ doanh nhân tỉnh Thái Nguyên và bà Chu Thị Hồng Hà là sự ghi nhận những đóng góp trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Thực tiễn từ hai mô hình cũng cho thấy, đổi mới công nghệ, tăng cường liên kết và chú trọng đầu ra là những hướng đi cần thiết để nông sản địa phương phát triển bền vững, tạo thêm cơ hội cho người nông dân và đóng góp vào quá trình hiện đại hóa nông nghiệp Việt Nam./.
Ngọc Duyên (tổng hợp)
