Paris, hàng trăm nghìn người tham gia tuần hành trên khắp nước Pháp để phản đối những bất cập trong giáo dục và chi phí sinh hoạt, trong khi các vụ đụng độ khiến cảnh sát bắt giữ hơn 1.300 người.
Ngày 24-10, đoàn tuần hành tại Paris đi từ Porte d’Italie đến Porte de Vincennes, kết thúc khoảng 17h giờ địa phương (22h giờ Hà Nội). Bộ Nội vụ Pháp thông báo ngày 25-10 rằng lực lượng chức năng đã bắt 1.314 người trong cuối tuần biểu tình thứ hai liên tiếp.
Theo ước tính của Bộ Nội vụ, khoảng 410.000 người xuống đường trên cả nước, trong đó Paris có 110.000 người; Tổng liên đoàn Lao động (CGT) đưa ra con số gần gấp đôi. Khi đêm xuống, cảnh sát sử dụng hơi cay và vòi rồng để giải tán đám đông, trong lúc một số người mặc đồ đen ném vật thể về phía lực lượng chức năng.
Làn sóng phản đối bắt đầu từ trường học vào giữa tháng 9, khi học sinh trung học phong tỏa trường để phản đối tình trạng thiếu giáo viên, lớp học có nơi vượt 40 học sinh và cơ sở vật chất xuống cấp. Phong trào sau đó mở rộng sang bất bình về giá cả sinh hoạt, thu hút công đoàn và những người từng tham gia phong trào Áo vàng năm 2018.
Bước ngoặt xuất hiện ngày 17-10, khi các cuộc tuần hành phần lớn ôn hòa chuyển thành cướp phá và đụng độ. Hôm đó, Pháp ghi nhận 2.628 người bị bắt, 1.144 thành viên lực lượng an ninh bị thương và 2.025 lượt can thiệp để dập lửa.
Nhóm áo đen và bài toán chưa có lời giải
Trước nguy cơ bạo lực tiếp diễn, chính quyền huy động hơn 70.000 cảnh sát và hiến binh, tăng khoảng 20% so với tuần trước. Một số cuộc tuần hành tại trung tâm Montpellier, Rouen, Nice và Lyon bị cấm; tuyến diễu hành ở Paris cũng được chuyển ra khu vực đông nam thành phố vào phút chót.
Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez mô tả lực lượng chức năng phải đối mặt với “mức độ bạo lực cực kỳ cao” từ các phần tử cực tả mặc đồ đen. Theo ông, vài nghìn “nhà hoạt động cực đoan” tập trung ở cuối đoàn, trong đó khoảng 500 người bị xác định là kẻ gây rối; các cuộc đụng độ kéo dài khoảng hai giờ.
Tuy nhiên, những thông tin được công bố mới chủ yếu phản ánh đánh giá của chính quyền về nhóm người gây rối, chưa đủ để xác định đầy đủ danh tính và động cơ của từng người. Dù chính phủ đánh giá các cuộc tuần hành diễn ra tốt đẹp, thống kê vẫn ghi nhận 75 vụ cháy, 24 cửa hàng bị cướp và hai người biểu tình bị thương nặng tại Toulouse, Clermont-Ferrand; nhiều cuộc điều tra đã được mở.
Ngày 23-10, Tổng thống Emmanuel Macron gặp đại diện học sinh, cam kết bổ sung giáo viên và cải tổ sâu hệ thống xét tuyển đại học Parcoursup. Tuy nhiên, các đại diện học sinh vẫn kêu gọi tiếp tục huy động cho đến khi chính phủ có hành động cụ thể.
Theo một số bình luận viên chính sách (trong đó có Jacques Reland của Viện Chính sách Toàn cầu – Global Policy Institute), chính phủ khó đáp ứng các yêu cầu nếu không tăng thâm hụt ngân sách hoặc tác động đến an sinh xã hội – hai điều được cho là sẽ tiếp tục đẩy người dân xuống đường.
Trong bối cảnh chính trường nóng lên trước cuộc bầu cử tổng thống dự kiến bắt đầu từ tháng 4-2027, đảng Tập hợp Quốc gia của Marine Le Pen tổ chức đại hội tại Orléans đúng ngày biểu tình. Phong trào đã thông báo cuộc tuần hành tiếp theo vào thứ Bảy, ngày 31-10.
Những con phố có thể trở lại yên tĩnh, nhưng tình trạng thiếu giáo viên, áp lực sinh hoạt và các cam kết chưa thành hiện thực vẫn là những vấn đề chờ chính phủ giải quyết.
Nhật Minh (tổng hợp)
