Hồ tiêu Việt Nam tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu tại thị trường Mỹ với thị phần gần 80%, song ngành đang đứng trước sức ép ngày càng lớn từ các hàng rào kỹ thuật và yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm.
Trong nửa đầu năm 2026, xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam đạt khoảng 145.686–146.000 tấn, mang về 940,5–950,2 triệu USD và tiếp tục củng cố vị thế số một thế giới. Tuy nhiên, giá xuất khẩu bình quân giảm trong khi nhiều thị trường nhập khẩu đồng loạt siết chặt tiêu chuẩn an toàn, đặt ra yêu cầu chuyển đổi từ tăng sản lượng sang nâng giá trị.
Theo số liệu do Cục Hải quan và Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) công bố trong tháng 7/2026, Việt Nam hiện chiếm khoảng 36,3% thị phần xuất khẩu hồ tiêu toàn cầu, vượt xa Ấn Độ với 15,8% và Brazil với 15,1%. Riêng tại Mỹ, dữ liệu của Ủy ban Thương mại quốc tế Hoa Kỳ (USITC) cho thấy trong 5 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 31.950 tấn hồ tiêu, trị giá 239,73 triệu USD, tăng lần lượt 36,8% về lượng và 35,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.
Thị phần hồ tiêu Việt Nam tại Mỹ theo đó tăng từ 64,4% lên gần 80% về lượng. Cục Hải quan nhận định dư địa mở rộng thêm không còn nhiều do mức thị phần đã rất cao, vì vậy doanh nghiệp cần ưu tiên duy trì nguồn cung ổn định và nâng cao giá trị sản phẩm thay vì chỉ gia tăng sản lượng.
Xuất khẩu tăng mạnh nhưng áp lực chất lượng ngày càng lớn
Việt Nam đã nhiều năm giữ vị trí dẫn đầu thế giới về xuất khẩu hồ tiêu. Năm 2025, cả nước xuất khẩu 247.482 tấn, thu về hơn 1,66 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay; sang năm 2026, đà tăng tiếp tục mở rộng sang các thị trường như Thổ Nhĩ Kỳ, Thái Lan, Hà Lan, Ai Cập, Pakistan và Philippines, góp phần giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Mỹ vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất khi nguồn cung từ Indonesia giảm 65,2% và từ Ấn Độ giảm 23,4% do ảnh hưởng của thời tiết bất lợi và dịch bệnh. Khoảng trống này được hồ tiêu Việt Nam nhanh chóng bổ sung, trong khi giá nhập khẩu từ Việt Nam vẫn thấp hơn nhiều đối thủ cạnh tranh. Tiêu đen hiện chiếm hơn 66,3% tổng lượng xuất khẩu và thị trường tiêu đen toàn cầu được dự báo đạt gần 6 tỷ USD vào năm 2028, mở ra cơ hội phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như tinh dầu tiêu.
Dù vậy, lượng xuất khẩu tăng không đồng nghĩa giá trị gia tăng được cải thiện tương ứng. Theo Cục Hải quan, giá xuất khẩu bình quân giảm khoảng 5,4% do nguồn cung toàn cầu trở nên dồi dào hơn, trong khi việc đã chiếm gần 80% thị phần tại Mỹ khiến khả năng mở rộng thêm trở nên hạn chế.
Ở chiều ngược lại, các thị trường cao cấp liên tục nâng yêu cầu kỹ thuật. Trong năm 2025, Liên minh châu Âu (EU) phát 66 cảnh báo đối với hồ tiêu và gia vị nhập khẩu, trong đó Việt Nam nhận 6 cảnh báo liên quan đến dư lượng hóa chất và nguy cơ nhiễm phẩm màu công nghiệp sudan, những vi phạm có thể khiến cả lô hàng bị tiêu hủy ngay tại cảng đến.
Trước sức ép này, VPSA cùng các doanh nghiệp thành viên đã triển khai thử nghiệm mô hình canh tác phát thải thấp, kết hợp quản lý dịch hại tổng hợp, bổ sung vi sinh vật có lợi và chuyển sang sử dụng dinh dưỡng hữu cơ. Simexco Đắk Lắk cũng đặt mục tiêu xây dựng 10.000 trang trại canh tác tái sinh, hướng tới giảm 15% lượng phát thải mỗi năm.
Sau một năm triển khai, các mô hình thử nghiệm ghi nhận chi phí sản xuất giảm tới gần 24% nhưng năng suất vẫn được duy trì, đồng thời lượng phát thải khí nhà kính giảm từ 13,5% đến 21,5% nhờ cắt giảm phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Trong bối cảnh tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc tại nhiều thị trường nhập khẩu, khả năng chuyển đổi của các vùng trồng sẽ có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh lâu dài của ngành hồ tiêu Việt Nam.
An Tâm (tổng hợp)
