TP.HCM — Ủy ban nhân dân thành phố vừa kiến nghị Trung ương bố trí 221.098 tỷ đồng vốn đầu tư công để triển khai loạt tuyến metro ưu tiên giai đoạn 2026–2030, với tuyến Thủ Dầu Một là mũi nhọn. Nếu được chấp thuận, đây sẽ là tuyến đường sắt đô thị đầu tiên kết nối vùng lõi TP.HCM với Thủ Dầu Một, hoàn thành sớm hơn kế hoạch ban đầu 5 năm.
Ủy ban nhân dân TP.HCM vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng, đề xuất khởi công tuyến metro số 2 Bình Dương — còn gọi là metro Thủ Dầu Một — ngay trong tháng 12/2026. Mục tiêu đưa vào vận hành chính thức vào cuối năm 2030, sớm hơn 5 năm so với kế hoạch ban đầu, nhằm đáp ứng chỉ tiêu hoàn thành 200 km đường sắt đô thị theo Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị. Áp lực càng lớn khi hiện nay TP.HCM mới đưa vào vận hành gần 20 km từ tuyến metro số 1.
Lộ trình 35 km, 24 nhà ga xuyên trung tâm
Theo phương án điều chỉnh quy hoạch mới nhất, tuyến metro Thủ Dầu Một có tổng chiều dài khoảng 35 km, tăng hơn 13 km so với phương án cũ vốn chỉ dài gần 22 km. Tuyến xuất phát từ ga C0 tại phường Phú Mỹ, bám dọc Quốc lộ 13 qua phường Thuận An, vào ga đầu mối Hiệp Bình Phước tại phường Thủ Đức, và kết thúc tại ga Tao Đàn — phường Bến Thành.
Về quy mô kỹ thuật, dự án gồm 20 km đi trên cao với 12 nhà ga và 15 km đi ngầm cùng 12 nhà ga khác, tổng cộng 24 nhà ga. Tại điểm cuối Tao Đàn, hành khách có thể trung chuyển trực tiếp với tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành — Tham Lương và tuyến metro số 3 trong tương lai, hình thành siêu nút giao liên tuyến tại vùng lõi đô thị.
TP.HCM đặt mốc phê duyệt dự án vào tháng 11/2026 và khởi công ngay tháng 12 cùng năm.
221.098 tỷ đồng và cơ chế “địa phương quyết, địa phương làm”
Để triển khai danh mục 6-7 dự án metro ưu tiên giai đoạn 2026–2030, TP.HCM kiến nghị ngân sách Trung ương hỗ trợ 221.098 tỷ đồng và ngân sách địa phương tự cân đối 123.996 tỷ đồng. Trong trường hợp nguồn vốn chưa thể cân đối toàn bộ, thành phố đề nghị ưu tiên bố trí tối thiểu 160.877 tỷ đồng cho các công trình trọng điểm.
Nhờ cơ chế đặc thù từ Nghị quyết số 188/2025/QH15 và Luật Đường sắt 2025, TP.HCM được trao quyền tự lập, thẩm định và quyết định đầu tư dự án theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm”. Do tầm quan trọng đặc biệt quốc gia của công trình, chủ trương đầu tư và phương án bố trí vốn vẫn cần Chính phủ và Quốc hội thông qua.
Việc tăng tốc tuyến Thủ Dầu Một còn được kỳ vọng giải quyết điểm nghẽn giao thông mãn tính trên Quốc lộ 13 và kích hoạt phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development) dọc hành lang kết nối hai đô thị lớn nhất vùng Đông Nam Bộ.
Huyền Đức
