Đắk Lắk – Hàng nghìn hộ nuôi tôm hùm tại vùng biển Xuân Đài – Sông Cầu đang khôi phục lồng bè, đầu tư con giống sau đợt bão lũ cuối năm 2025, dù chi phí tăng cao và nguy cơ thiên tai vẫn hiện hữu.
Ông Phan Văn Tỏ, 51 tuổi, có 26 năm làm nghề nuôi biển tại phường Xuân Đài, đã bỏ khoảng 1,5 tỉ đồng để dựng lại 100 ô lồng, rộng khoảng 2.500 m², và mua con giống từ đầu năm 2026. Giá giống hiện tăng gần gấp đôi so với trước bão. “Gia đình tôi đầu tư từ 3 – 3,5 tỉ đồng cho bè nuôi tôm hùm, cá mú. Đợt bão số 13, sóng đánh hỏng bè, cuốn mất hệ thống camera, tôm chết rất nhiều”, ông Tỏ kể.
Vùng biển Xuân Đài – Sông Cầu, thuộc tỉnh Phú Yên trước đây, là khu vực nuôi tôm hùm trọng điểm của miền Trung. Đầu tháng 11.2025, bão số 13 (Kalmaegi) đổ bộ, sau đó mưa lũ lớn từ ngày 19 đến 21.11 khiến nước ngọt từ sông Kỳ Lộ đổ ra vịnh, làm độ mặn thay đổi đột ngột.
Theo số liệu chính quyền địa phương được báo Nhân Dân dẫn lại hồi tháng 1.2026, khoảng 95% lồng bè nuôi biển tại phường Sông Cầu bị hư hỏng, tương đương hơn 77.700 lồng. Hơn 20,78 triệu con tôm hùm chết, gây thiệt hại ước tính khoảng 2.448 tỉ đồng. Tại xóm Bảy Đồng, thôn Phú Mỹ, hơn 500 hộ dân sống chủ yếu bằng nghề nuôi lồng bè, trong đó nhiều hộ chịu thiệt hại nặng sau trận lũ.
Thống kê của Sở NN-MT tỉnh Đắk Lắk còn ghi nhận hơn 61 ha ao hồ nuôi tại Sông Cầu, 230 ha tại xã Xuân Lộc và 0,57 ha tại xã Tuy An Nam bị ảnh hưởng. Trước Tết Nguyên đán 2026, cụ Lê Văn Phấn, 80 tuổi, mất trắng 100 lồng tôm hùm; bà Trương Thị Trang thiệt hại khoảng 2 tỉ đồng và phải vay mượn người thân để dựng lại bè, thả giống mới.
Chi phí tăng cao, rủi ro chưa có lời giải
Sau gần một năm, người nuôi biển không chỉ khôi phục sản xuất mà còn phải tính phương án gia cố lồng bè, di chuyển đến nơi trú ẩn và chuẩn bị vốn cho mùa bão mới. Tuy nhiên, việc tăng khả năng chống chịu thiên tai đang kéo theo nhiều khoản chi phí lớn.
Giá tôm giống hiện khoảng 40.000 đồng/con, trong khi năm 2025 ở mức 23.000 – 30.000 đồng/con. Lồng bè kết hợp nuôi hàu có trọng lượng lớn, không thể cẩu lên bờ tránh bão như trước; mỗi lần thuê tàu kéo bè vào nơi trú ẩn tốn khoảng 10 triệu đồng.
Một khó khăn khác là người nuôi chưa có bảo hiểm để chia sẻ thiệt hại khi thiên tai xảy ra. Ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Đắk Lắk, cho biết hiện trên địa bàn tỉnh chưa có doanh nghiệp bảo hiểm nào triển khai gói bảo hiểm cho nuôi trồng thủy sản. Một số doanh nghiệp từng đến khảo sát nhưng sau đó không tiếp tục triển khai do mức độ rủi ro cao và khó kiểm soát dữ liệu đầu vào.
Công tác thống kê thiệt hại để làm căn cứ hỗ trợ cũng gặp trở ngại do một số hộ chưa kê khai ban đầu hoặc chưa bổ sung thông tin khi có thay đổi. Theo ông Minh, việc này khiến quá trình xác minh dữ liệu kéo dài. Về lâu dài, Chi cục đang cập nhật Đề án 190 để xây dựng lộ trình sắp xếp, di dời lồng bè đến năm 2030, hướng tới đưa nghề nuôi biển vào quy hoạch bài bản hơn.
Nhật Hạ (tổng hợp)
