Việc dành không gian cho thể dục, thể thao trong các khu đô thị, khu dân cư và nơi làm việc là điều kiện quan trọng để người dân duy trì thói quen rèn luyện, nâng cao sức khỏe và cải thiện chất lượng sống.
Ngày 16/10, nhìn lại các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng những số liệu về quỹ đất thể thao, yêu cầu đặt ra không chỉ là vận động người dân tập luyện mà còn phải tạo đủ điều kiện để phong trào đi vào đời sống. Từ quy hoạch đô thị đến tổ chức các điểm tập công cộng, việc bố trí không gian vận động cần được tính toán theo nhu cầu thực tế của từng cộng đồng.
Cách đây gần 7 tháng, tại lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành thể dục thể thao (TDTT) Việt Nam, ngày 28/3, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị phát động phong trào “mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên”. Cùng với đó là yêu cầu quy hoạch đất, tạo không gian vận động và khai thác hiệu quả cơ sở vật chất hiện có.
Đến buổi làm việc ngày 2/10 với Đảng ủy Chính phủ và Đảng ủy Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về phát triển TDTT trong giai đoạn mới, người đứng đầu Đảng, Nhà nước tiếp tục nhấn mạnh việc bố trí quỹ đất, không gian vận động trong quy hoạch khu công nghiệp, khu đô thị và khu dân cư mới. Thông báo 194-TB/VPTW cũng đặt ra yêu cầu quản lý, khai thác hiệu quả các thiết chế thể thao công.
Sự nối tiếp giữa những chỉ đạo này cho thấy phát triển phong trào thể thao không thể chỉ dừng ở lời kêu gọi. Muốn người dân duy trì việc tập luyện, cần có địa điểm thuận tiện, an toàn và phù hợp với điều kiện sinh hoạt.
Ngày 10/10, phong trào toàn dân tập luyện thể thao được chính thức phát động tại Hà Nội, kết nối với các tỉnh, thành trên cả nước. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước đọc lời phát động. Để tinh thần ấy tiếp tục lan tỏa, mỗi người cần chủ động lựa chọn môn tập và thu xếp thời gian, nhưng điều kiện tiếp cận cũng phải được bảo đảm.
Người muốn đi bộ cần tuyến đường an toàn; học sinh yêu thích bóng rổ cần sân tập; người cao tuổi muốn tập dưỡng sinh cần không gian phù hợp. Với công nhân tan ca muộn, một sân tập ở xa hoặc chỉ mở cửa trong giờ hành chính có thể trở thành trở ngại lớn. Vì vậy, nhu cầu vận động cần được tính đến ngay từ khi quy hoạch khu dân cư, cùng với trường học, giao thông và các dịch vụ thiết yếu.
Đặc biệt, những đô thị phát triển theo chiều cao càng cần quan tâm đến không gian sinh hoạt trên mặt đất. Khi dân số tăng, sân chơi, đường đi bộ và điểm tập cũng cần được bố trí tương xứng. Nếu nhà cửa đã xây dựng dày đặc, cư dân tập trung đông, việc tìm thêm quỹ đất cho TDTT sẽ khó khăn hơn nhiều.
Quỹ đất và khả năng tiếp cận của người dân
Theo số liệu thống kê diện tích đất đai năm 2025 được phê duyệt tại Quyết định 2499/QĐ-BNNMT (chi tiết biểu kèm theo Quyết định), cả nước có 21.975 ha đất xây dựng cơ sở thể dục, thể thao. Trong đó, Hà Nội có 1.684 ha, TP.HCM có 1.433 ha, Đà Nẵng có 1.034 ha và Hải Phòng có 1.319 ha.
Các số liệu của TPHCM, Đà Nẵng và Hải Phòng được tính theo địa giới sau sắp xếp. Do đó, diện tích của một thành phố mở rộng chưa phản ánh đầy đủ khả năng tiếp cận sân bãi, điểm tập tại từng khu dân cư.
Nếu lấy diện tích đất TDTT chia cho dân số, Hà Nội đạt khoảng 1,9m²/người với dân số khoảng 8,86 triệu người. TPHCM đạt khoảng 1,04m²/người, tính theo dân số trung bình năm 2025 khoảng 13,8 triệu người.
Trong khi đó, Quy hoạch cơ sở vật chất kỹ thuật TDTT quốc gia năm 2013 từng đặt mục tiêu đến năm 2020 đạt 3,5-4m² đất dành cho hoạt động TDTT/người. Khoảng cách giữa mục tiêu này và số liệu hiện trạng cho thấy nhu cầu tiếp tục mở rộng không gian vận động vẫn cần được quan tâm.
“Chiến lược phát triển TDTT đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” cũng hướng tới việc 100% cấp xã có thiết chế thể thao hoặc văn hóa – thể thao đạt tiêu chí, đồng thời hầu hết khu dân cư có thiết chế hoặc điểm tập công cộng.
Thực tế tại nhiều khu dân cư ở Hà Nội cho thấy, nhất là nơi tập trung nhiều nhà cao tầng, việc tìm chỗ để xe đã khó, còn không gian dành cho hoạt động thể chất càng hạn chế. Báo chí từng phản ánh cảnh trẻ em đạp xe, đá bóng, đánh cầu lông ngay cạnh những ô tô đỗ suốt ngày đêm trong sân chung cư. Khi một khoảng sân phải đáp ứng nhiều nhu cầu, việc bảo đảm an toàn cho người tập trở thành bài toán không dễ giải quyết.
Từ thực tế đó, quy hoạch quỹ đất TDTT cần gắn với quy mô dân số, cơ cấu tuổi và nhịp sống tại từng địa phương, từ cấp tỉnh, thành phố đến xã, phường và khu dân cư. Đất thể thao không chỉ phục vụ nhu cầu trước mắt mà còn là nguồn lực dành cho nhiều thế hệ, với giá trị được thể hiện qua số người tiếp cận, thời gian khai thác và những hoạt động cộng đồng được duy trì.
Việc huy động doanh nghiệp tham gia đầu tư, vận hành dịch vụ cũng cần được thúc đẩy. Tuy nhiên, khi khai thác công trình công theo hình thức hợp tác, cần làm rõ phần phục vụ cộng đồng, mức phí, trách nhiệm bảo trì và cơ chế giám sát để người dân không bị thu hẹp cơ hội tập luyện.
Có đất và công trình mới chỉ là bước đầu. Để hình thành thói quen vận động, cần thêm hướng dẫn, câu lạc bộ và cách tổ chức hoạt động phù hợp, đặc biệt là sự kết nối giữa thể thao học đường, gia đình và khu dân cư. Trẻ em được tiếp cận môn thể thao yêu thích tại trường sẽ có thêm cơ hội duy trì việc tập luyện khi trở về nơi ở.
Người cao tuổi, người khuyết tật và người lao động thu nhập thấp cũng cần được tính đến trong thiết kế, tổ chức dịch vụ. Lối vào thuận tiện, khung giờ phù hợp và chi phí vừa khả năng đều có thể ảnh hưởng đến việc một người có tham gia tập luyện thường xuyên hay không.
Theo Thông báo 194-TB/VPTW, nhiệm vụ nghiên cứu bộ chỉ số về thể lực, mức độ vận động và khả năng tiếp cận TDTT phải hoàn thành trong quý II/2027. Bộ chỉ số này sẽ là cơ sở để nhận diện những nhóm dân cư, địa bàn cần được hỗ trợ tốt hơn, đồng thời giúp theo dõi hiệu quả đầu tư qua mức độ sử dụng sân chơi và cơ hội vận động của học sinh, người dân.
Một xã hội vận động cần sự chủ động của từng người cùng những điều kiện phù hợp từ cộng đồng và chính quyền. Dành đất cho thể thao hôm nay cũng là tạo thêm cơ hội bảo vệ sức khỏe, duy trì sinh hoạt cộng đồng và nâng cao chất lượng sống cho các thế hệ mai sau.
Thiện Tâm (tổng hợp)
