(Đồng Tháp) Nhiều nhà vườn trồng sầu riêng vụ nghịch tại miền Tây đang có cơ hội thu lợi nhuận lớn nhờ giá bán tăng cao, trong đó những vườn đạt chất lượng tốt có thể lãi khoảng 800 triệu đồng/ha.
Từ cuối tháng 10, sầu riêng tại nhiều vùng trồng bắt đầu được thu hoạch, trong bối cảnh nguồn cung từ một số khu vực và thị trường Thái Lan giảm. Tuy nhiên, việc sản xuất trái vụ vẫn đòi hỏi kỹ thuật cao, trong khi chất lượng sản phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc ngày càng được chú trọng.
Giá sầu riêng vụ nghịch đang ở mức cao đối với nhiều giống, từ Musang King, Black Thorn đến Ri6 và Monthoong. Nguồn hàng đạt tiêu chuẩn được thương lái săn tìm, nhưng không phải vườn nào cũng đáp ứng yêu cầu thu mua.
Anh Tùng, người chuyên thu mua và kinh doanh sầu riêng tại TPHCM, cho biết trong 10 vườn được khảo sát, anh chỉ chọn được khoảng 2-3 vườn để đặt cọc. Nguyên nhân là nhiều vườn sầu riêng trái vụ không đạt chất lượng cơm, khiến việc tiêu thụ gặp khó khăn dù nhu cầu thị trường đang cao.
Với giống Black Thorn, giá loại A giao cho các mối sỉ tại TPHCM hiện ở mức 200.000-230.000 đồng/kg, còn loại B dao động 175.000-195.000 đồng/kg. Ngay cả những trái có hình thức không đẹp, bị méo hoặc ít hộc múi, chỉ phù hợp để lấy cơm, cũng được bán với giá 120.000-130.000 đồng/kg.
Sau khi tính thêm chi phí vận hành, giao hàng, phí sàn và các khoản liên quan, một trái Black Thorn loại A nặng 2,5kg đến tay người tiêu dùng có giá từ 1 triệu đồng trở lên. Musang King loại A được thương lái thu mua ở mức 100.000-105.000 đồng/kg, gần gấp đôi giá hồi tháng 7; loại B đạt 80.000-85.000 đồng/kg.
Đối với Ri6, giá mua xô tại vườn hiện khoảng 65.000 đồng/kg, trong khi giá giao tại kho dao động 75.000-80.000 đồng/kg. Mức giá này cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa các giống và phân loại chất lượng.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, cho biết nhiều vườn tại các xã Thanh Hưng, Ngũ Hiệp… đã bắt đầu thu hoạch và xuất khẩu. Thời điểm này, sầu riêng tại Đắk Lắk đã vào cuối vụ, gần như không còn hàng, trong khi nguồn cung từ Thái Lan cũng giảm. Khi lượng hàng trên thị trường thu hẹp nhưng nhu cầu thu mua vẫn cao, sầu riêng Việt Nam có thêm điều kiện thuận lợi để mở rộng thị phần.
Theo ông Lợi, nhiều nông dân Đồng Tháp đã chuyển sang sản xuất nghịch vụ nhằm tránh tình trạng thu hoạch tập trung, gây dội chợ và giảm giá như ở vụ thuận. Dù vậy, cách làm này không dễ thực hiện bởi nhà vườn phải xử lý ra hoa, chăm sóc và quản lý cây trồng với yêu cầu kỹ thuật phức tạp hơn.
“Năm nay sầu riêng vụ nghịch không có nhiều người được mùa, vì đợt cây ra hoa gặp mưa nhiều nên hoa rụng hết, tỷ lệ đậu quả rất thấp”, ông Lợi nói.
Những vườn vượt qua được khó khăn về thời tiết và kỹ thuật, giúp cây đậu trái, phát triển tốt sẽ có lợi thế về chất lượng sản phẩm. Đây cũng là lý do không phải tất cả nhà vườn đều có thể tận dụng được thời điểm giá bán tăng cao.
Theo Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, những hộ có sản phẩm thu hoạch trong vụ nghịch hiện có thể đạt lợi nhuận khoảng 800 triệu đồng/ha. Dự kiến, mùa thu hoạch trái vụ sẽ tiếp tục từ nay đến dịp Tết Nguyên đán 2027, trước khi các vùng trồng chính vụ bắt đầu thu hoạch từ cuối tháng 3 dương lịch.
Kiểm soát chất lượng để giữ giá trị sầu riêng
Giá bán thuận lợi đang tạo động lực để nông dân điều chỉnh lịch canh tác, kéo dài thời gian cung ứng sản phẩm ra thị trường. Tuy nhiên, để duy trì lợi thế, sản xuất sầu riêng không thể chỉ chú trọng sản lượng mà còn phải bảo đảm chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Đồng bằng sông Cửu Long hiện có khoảng 57.000ha sầu riêng, chiếm gần 29% diện tích cả nước nhưng đóng góp hơn 42% tổng sản lượng. Với quy mô này, khu vực tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất, cung ứng và xuất khẩu sầu riêng.
Ông Võ Tấn Lợi cho biết, bên cạnh việc thu hoạch vụ nghịch, nhiều vùng trồng miền Tây đang tiến hành cải tạo vườn, chuẩn bị cho vụ thuận bằng cách thay đổi một số biện pháp canh tác. Trong đó, nông dân được tuyên truyền sử dụng phân bón hóa học với lượng phù hợp, đồng thời tăng cường cải tạo đất bằng phương pháp hữu cơ để hạn chế nguy cơ tồn dư các chất không mong muốn trong nông sản.
Một vấn đề được quan tâm là kiểm soát kim loại nặng cadimi (Cd) trong đất và sản phẩm sầu riêng. PGS.TS Trần Văn Hâu, nguyên giảng viên cao cấp Trường Đại học Cần Thơ, cho rằng việc kiểm soát chất này cần bắt đầu từ quản lý đất và dinh dưỡng cây trồng.
Theo ông Hâu, khi đất có độ pH thấp, cadimi dễ chuyển sang dạng hòa tan, làm tăng khả năng cây hấp thu kim loại nặng. Vì vậy, nhà vườn cần kiểm tra đất định kỳ, duy trì độ pH trong khoảng 5,5-6,5 để hạn chế tính linh động của cadimi.
Việc sử dụng vôi cũng cần đúng kỹ thuật, tránh lạm dụng hoặc bón liên tục với liều lượng cao. Căn cứ vào đặc điểm đất và kết quả kiểm tra, nông dân có thể lựa chọn vôi nông nghiệp như canxi carbonat hoặc dolomite để cải thiện điều kiện đất trồng.
Bên cạnh đó, phân hữu cơ giúp cải thiện cấu trúc đất, tăng độ phì nhiêu và thúc đẩy hệ vi sinh vật phát triển. Thời điểm phù hợp để bổ sung là sau thu hoạch, kết hợp chăm sóc và phục hồi vườn cây; nhà vườn nên chọn phân chuồng đã ủ hoai mục, có nguồn gốc rõ ràng, tránh bón quá nhiều làm ảnh hưởng đến bộ rễ.
Đáng chú ý, một số loại phân hữu cơ thương mại vẫn có nguy cơ chứa cadimi nếu nguyên liệu đầu vào không được kiểm soát. Với phân lân, nông dân cần chọn sản phẩm có hàm lượng kim loại nặng thấp, đáp ứng quy chuẩn và sử dụng cân đối theo nhu cầu dinh dưỡng của cây.
Trong quá trình cải tạo đất, nhà vườn cũng có thể trồng xen các loại cây có khả năng hấp thu kim loại nặng như rau muống, cải xanh và bắp. Tuy nhiên, sinh khối sau thu hoạch phải được xử lý an toàn, không đưa vào chuỗi thức ăn khi chưa đánh giá nguy cơ tồn dư kim loại nặng.
Thanh Trúc (tổng hợp)
