SpaceX lần đầu thu hồi Starship bằng cánh tay thép của tháp phóng

SpaceX lần đầu đưa thành công tầng trên của Starship trở lại tháp phóng bằng hệ thống cánh tay cơ khí, đánh dấu bước tiến đáng chú ý trong kế hoạch tái sử dụng toàn bộ tên lửa.

Thành công diễn ra với tàu Ship 42 trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15, sau khi phương tiện hoàn thành 14 vòng quanh Trái Đất và triển khai 26 vệ tinh Starlink thế hệ V3. Lúc 4 giờ 20 phút ngày 15/11 (giờ Hà Nội), tương ứng 21 giờ 20 phút GMT ngày 14/11, con tàu hạ xuống chính xác giữa hai cánh tay thép tại bệ phóng số 2, cơ sở Starbase thuộc bang Texas, trước sự chứng kiến của đông đảo người xem bên ngoài và khán giả theo dõi buổi phát trực tiếp của SpaceX.

Sau khoảnh khắc thu hồi thành công, ông Elon Musk, nhà sáng lập SpaceX, chia sẻ trên mạng xã hội: “Ngày kỳ vĩ đã đến, nhờ đội ngũ vô cùng tài năng của SpaceX”. Đây là kết quả đáng chú ý trong bối cảnh ngành hàng không vũ trụ vẫn phải đối mặt với bài toán tái sử dụng phương tiện sau mỗi chuyến bay.

Trong thời gian dài, tàu vũ trụ thường được chế tạo để sử dụng một lần rồi loại bỏ. Ngay cả dòng tên lửa Falcon của SpaceX cũng mới chỉ tái sử dụng được một phần, trong khi Starship được thiết kế với mục tiêu cả tầng đẩy Super Heavy và con tàu phía trên đều có thể quay về, tiếp tục thực hiện những chuyến bay mới.

Trước đó, tháp phóng đã ba lần thu hồi thành công tầng đẩy Super Heavy, bắt đầu từ chuyến thử nghiệm thứ năm vào tháng 10/2024. Tuy nhiên, đưa tầng trên trở về phức tạp hơn nhiều do con tàu phải hạ xuống từ độ cao lớn và với tốc độ cao hơn.

Chuyến bay thử nghiệm thứ 15 được SpaceX kỳ vọng sẽ thu hồi cả hai bộ phận trong cùng một lần phóng. Tên lửa cất cánh lúc 5 giờ 47 phút ngày 14/11 (giờ Hà Nội), nhưng khoảng 6,5 phút sau, tầng đẩy B22 không thể quay về tháp như kế hoạch.

Hệ thống dẫn đường phát hiện tầng đẩy lệch khỏi vị trí cần thiết nên tự động hủy phương án thu hồi, chuyển hướng phương tiện ra vịnh Mexico. Tại đây, B22 phát nổ trước khi chạm mặt nước.

Nguyên nhân cụ thể của sự cố chưa được xác định rõ. Ông Musk cho rằng các động cơ hoạt động kém hiệu suất và tầng đẩy bị thiếu nhiên liệu.

Tầng đẩy Super Heavy bốc cháy dữ dội sau sự cố trong quá trình quay trở lại Trái Đất.
(Ảnh minh họa: ĐNM)

Thành công của Ship 42 và bài toán tái sử dụng toàn bộ tên lửa

Việc Ship 42 trở về an toàn trong khi tầng đẩy B22 thất bại cho thấy những thách thức SpaceX vẫn phải giải quyết. Dù đã đạt được bước tiến với tầng trên, phiên bản V3 của Super Heavy đến nay vẫn chưa có lần thu hồi thành công nào.

Các chuyên gia đánh giá cao kết quả của chuyến bay, nhưng cho rằng điều quan trọng tiếp theo là khả năng lặp lại thành công. Ông Clayton Swope, chuyên gia hàng không vũ trụ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định đây là thành tựu kỹ thuật rất lớn, đồng thời nhấn mạnh: “Hãy xem họ có thể làm lại nhanh đến mức nào”.

Cùng quan điểm về yêu cầu chứng minh năng lực qua nhiều lần thử nghiệm, bà Kathleen Curlee, nhà phân tích tại Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi thuộc Đại học Georgetown, cho rằng SpaceX cần đạt thêm nhiều lần thu hồi thành công. Đây là điều kiện quan trọng để chứng minh công nghệ có thể đáp ứng những tải trọng và nhiệm vụ nhạy cảm.

Bên cạnh khả năng thu hồi, việc tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo cũng là thách thức lớn đối với kế hoạch đưa Starship tới Mặt Trăng. Để thực hiện hành trình này, con tàu cần nhận nhiên liệu từ các phương tiện chuyên chở được phóng lên không gian, một quy trình chưa từng được chứng minh ở quy mô cần thiết.

Ông Charlie Precourt, thành viên Hội đồng Cố vấn An toàn Hàng không Vũ trụ của NASA, nhận định có thể cần tới 22 chuyến phóng để thực hiện việc tiếp nhiên liệu. Trong khi đó, ông Musk đưa ra dự tính thấp hơn, ở mức 6-8 chuyến.

Tham vọng của nhà sáng lập SpaceX còn hướng tới tần suất khai thác cao hơn nhiều. Ông dự tính trong khoảng 3-4 năm tới, Starship có thể thực hiện hơn một chuyến phóng mỗi giờ.

Lần đầu thu hồi thành công Ship 42 là dấu mốc đáng kể đối với chương trình Starship. Tuy nhiên, để biến công nghệ này thành hoạt động thường xuyên, SpaceX vẫn phải chứng minh khả năng thu hồi ổn định cả hai bộ phận, đồng thời giải quyết bài toán tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo.

Sen Vàng (tổng hợp)