Cần Thơ – Từ hai bàn tay trắng, ông Trần Văn Chiến (70 tuổi, ngụ xã Trường Long), Giám đốc Hợp tác xã vườn cây ăn trái Trường Khương A, gây dựng vườn cây hơn 3ha, có vụ sầu riêng đạt doanh thu hơn 4 tỉ đồng.
Không nhận phần đất cha mẹ cho, ông Chiến cùng vợ khởi nghiệp bằng những công việc làm thuê, nuôi heo và dành dụm tiền mua đất. Sau nhiều lần thay đổi cây trồng, năm 2017, ông quyết định đưa sầu riêng vào canh tác, từng bước tích lũy kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả sản xuất.
Sinh ra trong gia đình đông anh em, ông Chiến chọn tự lập khi ra riêng, dù lúc ấy vợ chồng gần như chưa có tài sản. Hai người dựng chòi ở nhờ trên đất gia đình, làm thuê, làm mướn và chắt chiu từng khoản thu nhập để gây dựng cuộc sống.
Có vốn mua đất, ông bắt đầu cải tạo vườn, lần lượt trồng đậu xanh, mía rồi chuyển sang cam mật vào khoảng năm 1996. Khi cây cam xuất hiện tình trạng vàng lá, trái chín non, ông chuyển sang trồng vú sữa.
Sau nhiều năm, vườn vú sữa dần lão hóa, khiến ông phải tính toán hướng sản xuất khác. Năm 2017, ông bắt đầu trồng sầu riêng theo từng phần diện tích, đồng thời giữ lại những cây vú sữa còn cho trái để duy trì nguồn thu trong thời gian chờ cây mới trưởng thành.
Thời gian đầu, ông Chiến gặp không ít khó khăn do thiếu kinh nghiệm chăm sóc sầu riêng.
“Những ngày đầu tôi cũng từng thất bại vì thiếu kinh nghiệm. Có thời điểm tôi mang cách bón phân, chăm sóc cây trồng khác áp dụng cho sầu riêng khiến cây chậm phát triển. Không nản chí, tôi sang các địa phương có kinh nghiệm trồng sầu riêng để học hỏi, tham gia tập huấn và điều chỉnh kỹ thuật ngay trên vườn nhà”, ông Chiến nói.
Những kiến thức học được giúp ông từng bước điều chỉnh phương pháp canh tác. Vụ thu hoạch đầu tiên đạt khoảng 10 tấn sầu riêng, bán với giá 39.000 đồng/kg; có vụ sản lượng lên đến 37 tấn, giá bán 131.000 đồng/kg, mang về doanh thu hơn 4 tỉ đồng.
Năm 2025, trong khi giá sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long giảm còn 20.000–30.000 đồng/kg, ông vẫn bán được 52 tấn sầu riêng cho một doanh nghiệp xuất khẩu với giá 43.000 đồng/kg. Nhờ đó, vụ mùa mang về doanh thu khoảng 2,24 tỉ đồng, lợi nhuận ước đạt hơn 1,5–2 tỉ đồng sau khi trừ chi phí.
Theo ông Chiến, chi phí sản xuất tại vườn khoảng 12.000 đồng/kg sầu riêng, trong khi một số nơi khác có mức chi phí trên 20.000 đồng/kg. Để tiết giảm chi phí, ông theo dõi chu kỳ sinh trưởng, xác định nhu cầu phân bón của từng giai đoạn, phân biệt thuốc phòng bệnh với thuốc trị sâu rầy và chỉ phun khi cần thiết, căn cứ vào thời điểm sâu rầy xuất hiện cùng mức độ gây hại.
Kiểm soát chất lượng để duy trì đầu ra
Không chỉ chú trọng năng suất và chi phí, ông Chiến còn quan tâm đến các yêu cầu an toàn thực phẩm, đặc biệt là chỉ tiêu cadimi đối với sầu riêng. Đây là một trong những yếu tố ông theo dõi nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường tiêu thụ, nhất là xuất khẩu.
Vườn sầu riêng của ông được sản xuất theo hướng VietGAP, với việc lựa chọn phân bón và thuốc bảo vệ thực vật phù hợp ngay từ khâu đầu vào. Các loại vật tư được sử dụng có kiểm soát, tránh những sản phẩm có nguy cơ đưa chất không mong muốn vào đất và trái, đồng thời hạn chế việc phối trộn hoặc phun xịt tùy tiện.
Nguồn nước tưới cũng được ông quản lý chặt chẽ thông qua hệ thống đưa nước từ bên ngoài khu vực sản xuất vào vườn. Ông hạn chế lấy trực tiếp nước trong mương vườn nhằm giảm nguy cơ đưa nấm bệnh và mầm bệnh trở lại cây trồng.
Khoảng 15 ngày trước thu hoạch, ông chủ động lấy mẫu sầu riêng để kiểm nghiệm chỉ tiêu cadimi. Hoạt động này được duy trì qua nhiều năm, tạo thêm căn cứ đánh giá quy trình sản xuất trước khi thu hoạch và tiêu thụ.
“Làm khoảng 4-5 năm nay, vườn chưa phát hiện cadimi qua những lần kiểm tra”, ông Chiến tiết lộ.
Từ kinh nghiệm chăm sóc vườn nhà, ông Chiến tích cực chia sẻ kỹ thuật canh tác và cách quản lý vật tư đầu vào với các hộ sản xuất khác. Những hướng dẫn này giúp các xã viên có thêm kinh nghiệm cải thiện chất lượng trái sầu riêng, hướng đến sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Hiện Hợp tác xã vườn cây ăn trái Trường Khương A có 45 xã viên, với vùng trồng sầu riêng được cấp mã số phục vụ liên kết tiêu thụ. Trên cương vị giám đốc, ông Chiến tiếp tục đồng hành cùng các xã viên trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển hoạt động sản xuất.
Từ những ngày dựng chòi ở nhờ, làm thuê để tích góp vốn, ông Chiến đã xây dựng được vườn cây mang lại doanh thu hàng tỉ đồng. Điều đáng quý trong hành trình ấy không chỉ là thành quả kinh tế của gia đình, mà còn là tinh thần học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm để cùng những người nông dân khác phát triển sản xuất.
Quế Chi (tổng hợp)
