TÂY NGUYÊN – Sầu riêng Việt Nam liên tiếp được mở rộng điều kiện xuất khẩu sang Trung Quốc và thêm thị trường Ấn Độ, nhưng giá mua xô tại vườn ở Tây Nguyên hiện chỉ còn khoảng 25.000-30.000 đồng/kg.
Chiều 20/8, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt thêm 401 mã số vùng trồng và 166 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng Việt Nam, nâng tổng số mã vùng trồng được chấp thuận lên 1.917. Quyết định được đưa ra trong chuyến công tác của đoàn Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp dẫn đầu, làm việc với Phó Tổng cục trưởng GACC Trương Bảo Phong tại thành phố Đại Liên.
Riêng Đắk Lắk có thêm 140 mã số vùng trồng và 31 mã cơ sở đóng gói được phê duyệt trong đợt này. Hiện 283 mã vùng trồng và 160 mã cơ sở đóng gói khác vẫn chờ GACC xem xét, mở thêm dư địa cho xuất khẩu chính ngạch đúng thời điểm Tây Nguyên bước vào cao điểm thu hoạch.
Trước đó, ngày 05/8, 50 cơ sở kiểm nghiệm đã được GACC chấp thuận thực hiện kiểm tra chỉ tiêu cadimi và chất vàng O đối với sầu riêng xuất khẩu. Theo ông Phạm Văn Duy, Phó Cục trưởng Cục Chế biến, Chất lượng và Phát triển thị trường, tổng năng lực kiểm nghiệm đạt 10.000-13.000 mẫu/ngày, cơ bản đáp ứng nhu cầu ngay cả trong giai đoạn cao điểm.
Giữa tháng 7, Ấn Độ cũng đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu sầu riêng tươi, mở thêm thị trường hơn 1,4 tỷ dân. Sản lượng sầu riêng Việt Nam năm nay được dự kiến khoảng 2,08 triệu tấn, tương đương và nhỉnh hơn mức 2,07 triệu tấn của Thái Lan.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định nếu điều kiện xuất khẩu thuận lợi, Việt Nam có thể vượt Thái Lan về xuất khẩu sầu riêng. Khi diện tích trồng giai đoạn 2021-2023 tại Tây Nguyên và Đông Nam Bộ bước vào thời kỳ cho năng suất tối đa, sản lượng có thể vượt 2,2-2,5 triệu tấn/năm và kim ngạch đạt khoảng 4,5-5 tỷ USD.
Cửa xuất khẩu rộng hơn, áp lực giá đã hiện rõ
Trái với những tín hiệu thuận lợi từ thị trường xuất khẩu, giá sầu riêng mua xô tại vườn ở Tây Nguyên đang giảm nhanh. Khảo sát mới nhất cho thấy giá chỉ còn khoảng 25.000-30.000 đồng/kg, trong khi cuối tháng 7 vẫn ở mức 37.000-40.000 đồng/kg.
Một số nhà vườn tại Lâm Đồng và Đắk Lắk xác nhận giá đã giảm 10.000-15.000 đồng/kg trong thời gian ngắn. Mức hiện tại thậm chí thấp hơn khoảng 40.000-70.000 đồng/kg mà ông Nguyên từng dự báo là ngưỡng “cân bằng bền vững” có thể dần hình thành trong giai đoạn 2027-2030.
Diễn biến này cho thấy sức ép nguồn cung đã xuất hiện ngay trong lúc số mã vùng trồng và cơ sở đóng gói được mở rộng. Cơ hội bán hàng nhiều hơn vì thế chưa đồng nghĩa người trồng sẽ lập tức được hưởng mức giá tốt hơn.
Triển vọng Việt Nam vượt Thái Lan cũng chưa phải điều đã được định đoạt. Thái Lan vẫn được nhiều chuyên gia trong ngành xem là “vua xuất khẩu sầu riêng”, đồng thời đang siết tiêu chuẩn về độ chín tự nhiên, độ brix và phát triển logistics đường sắt để rút ngắn thời gian giao hàng; Malaysia lại đi theo phân khúc cao cấp với Musang King và Black Thorn.
Việc gia tăng mã số vùng trồng, năng lực kiểm nghiệm và thị trường xuất khẩu tạo thêm cơ hội cho sầu riêng Việt Nam, nhưng mức giá tại vườn đang nhắc lại một bài toán khác: sản lượng lớn phải đi cùng chất lượng, đầu ra và khả năng giữ giá trị cho người sản xuất. Khi cuộc cạnh tranh không còn chỉ nằm ở số tấn thu hoạch, sức bền của ngành hàng sẽ phụ thuộc vào cách những cơ hội xuất khẩu được chuyển thành giá trị thực trên từng vùng trồng.
Bảo An (tổng hợp)
