Chương Mỹ, Hà Nội — Chị Lê Thị Phương cùng gia đình đầu tư khoảng nửa tỷ đồng xây nhà màng, giàn ống thủy canh và dây chuyền chế biến để trồng rau má, sản xuất nước ép đóng chai, qua đó chủ động đầu ra thay vì chỉ bán rau tươi.
Rau má được đưa lên giàn ống thay cho cách bò lan trên đất, với sản lượng gần một tấn rau tươi mỗi tháng. Nguồn nguyên liệu này được sử dụng cho dây chuyền nước ép của gia đình, giúp sản xuất bớt phụ thuộc giá thu mua từ thương lái.
Trước đây, rau má vốn là loại cây quen thuộc, dễ trồng và ít tốn chi phí nên nông dân chủ yếu bán rau tươi cho các mối sỉ theo giá thị trường từng ngày. Chị Phương cho biết nếu chỉ bán rau tươi, giá thường ở mức 35.000-40.000 đồng/kg và người trồng dễ rơi vào cảnh được mùa mất giá.
Từ cây rau quen thuộc đến sản phẩm chế biến
Vài năm gần đây, mô hình trồng rau má thủy canh, chế biến nước ép xuất hiện ở nhiều địa phương miền Bắc. Tại Quảng Ninh, anh Phan Trần Hưng chuyển sang trồng thủy canh, cung cấp rau má cho các cửa hàng nước ép ở nhiều tỉnh, thành; còn anh Cao Văn Hùng đầu tư nhà xưởng khép kín chuỗi từ gieo trồng đến tiêu thụ.
Các mô hình chú trọng kiểm soát nguồn nước và độ pH để rau sạch hơn, nước ép có màu sắc, hương vị tốt hơn. Gia đình chị Phương nhờ đó có thêm cách đưa rau má đến người tiêu dùng thay vì bán nguyên liệu thô.
Đằng sau lựa chọn ấy là khoản đầu tư không nhỏ. Rau dễ trồng nhưng muốn thoát cảnh được mùa mất giá, người nông dân có thể phải xây nhà màng, giàn ống và xưởng chế biến, có nơi cả tỷ đồng.
Hành trình này cũng không tránh khỏi thất bại. Trang trại của anh Cao Văn Hùng từng bị bão số 3 năm 2024 quét sạch giàn trồng, phải dựng lại từ đầu; chị Phương từng rập khuôn giàn chữ A của miền Nam khiến nước tuần hoàn nóng lên, rau má thối rễ, cháy lá hàng loạt trước khi tìm được thiết kế phù hợp khí hậu miền Bắc.
Câu chuyện cho thấy cách làm phù hợp có thể mở thêm đầu ra cho nông sản. Tuy nhiên, với mức vốn đầu tư lớn và những rủi ro trong quá trình sản xuất, mô hình này vẫn đặt ra câu hỏi về khả năng để nhiều nông dân cùng bước vào con đường chế biến sâu và chủ động đầu ra.
Nhật Minh (tổng hợp)
