Đồng Nai — Hành lang logistics từ cầu Mã Đà đến cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải cùng tuyến Vành đai 4 dài hơn 46km sắp hình thành, mở ra trục giao thông xương sống cho vùng công nghiệp trọng điểm phía Nam. Song song đó, mô hình khu công nghiệp sinh thái lần đầu được tích hợp vào quy hoạch tỉnh, đặt nền móng cho mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Võ Tấn Đức ký Quyết định số 779/QĐ-UBND ngày 27/02/2026, phê duyệt tổng thể phương án điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nội dung cốt lõi tập trung vào ba trụ cột: mở rộng quỹ đất sản xuất với hơn 4.000ha bổ sung cho các khu công nghiệp trọng điểm, xây dựng hạ tầng giao thông liên vùng trị giá hàng nghìn tỷ đồng, và chuyển đổi mô hình khu công nghiệp truyền thống sang sinh thái. Trước đó, Phó thủ tướng Nguyễn Chí Dũng ký văn bản số 702/TTg-QHĐP ngày 20/6/2025 chấp thuận chủ trương cho Đồng Nai điều chỉnh quy hoạch theo trình tự rút gọn, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về không gian thu hút vốn FDI chất lượng cao trong bối cảnh địa phương hướng tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Cầu Mã Đà và Vành đai 4 trong quy hoạch Đồng Nai
Việc bổ sung cầu Mã Đà vào bản đồ quy hoạch tạo ra tuyến kết nối chiến lược từ khu vực phía bắc tỉnh Đồng Nai đến Cảng hàng không quốc tế Long Thành và hệ thống cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải. Cầu được quy hoạch tại Phụ lục XI thuộc phương án kết nối tỉnh Đồng Nai với các địa phương lân cận, phân loại công trình giao thông cấp III, vận tốc thiết kế 80km/h. Giai đoạn hoàn thiện, cầu có bề rộng 34,5m đáp ứng 8 làn xe cơ giới.
Phân kỳ giai đoạn 1 triển khai trong giai đoạn 2025-2027 với mặt cắt ngang 20,5m phục vụ 4 làn xe, tổng mức đầu tư hơn 192 tỷ đồng. Ngân sách tỉnh chi trả hơn 135 tỷ đồng cho xây dựng và gần 3,8 tỷ đồng cho bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Tổng diện tích chiếm dụng giải phóng mặt bằng khoảng 1,32 hecta, gồm 0,63 hecta đất rừng đặc dụng là rừng trồng, 0,46 hecta đất rừng sản xuất, 0,19 hecta đất giao thông và 0,04 hecta mặt nước.
Tuyến kết nối từ cầu Mã Đà (đường tỉnh 761) đến giao với đường Vành đai 4 – Thành phố Hồ Chí Minh được bổ sung với chiều dài 44km, quy mô 8 làn xe (mỗi làn rộng 3,75m). Theo hồ sơ chủ trương đầu tư do Công ty cổ phần Địa ốc Đại Quang Minh đề xuất theo phương thức đối tác công tư (PPP), đoạn đi qua Khu bảo tồn thiên nhiên – văn hóa Đồng Nai sẽ xây dựng dưới dạng cầu cạn dài khoảng 13km nhằm hạn chế tác động đến hệ sinh thái rừng tự nhiên. Phần tuyến đường 31,5km còn lại kết nối đến Vành đai 4 được đầu tư bằng vốn đầu tư công.
Đối với dự án Vành đai 4 đoạn qua tỉnh Đồng Nai, tổng chiều dài tuyến hơn 46km, trải dài qua các xã Xuân Đường, Xuân Quế, Dầu Giây, An Viễn, Bình An, Hưng Thịnh, Trảng Bom, Bình Minh và Tân An. Tỉnh phê duyệt Dự án Thành phần 1-2 với tổng mức đầu tư hơn 10.048 tỷ đồng từ ngân sách địa phương, dự kiến thu hồi khoảng 443,55ha đất. Diện tích thu hồi lớn nhất tại xã Hưng Thịnh với khoảng 103,36ha, tiếp đến xã Xuân Đường khoảng 82,32ha và xã Xuân Quế khoảng 80,15ha.
Quá trình thu hồi đất cần bố trí tái định cư cho khoảng 1.119 hộ dân. Riêng xã Hưng Thịnh có số lượng bị ảnh hưởng lớn nhất với khoảng 485 hộ, dự kiến được bố trí vào khu tái định cư Đông Hòa và Bình Minh. Nhằm bảo đảm nhu cầu đi lại cho cư dân vùng dự án, địa phương đầu tư xây dựng gần 62km đường gom và đường bên, gồm 11,91km đường cấp IV (mặt đường rộng 7m, nền rộng 9m), 41,93km đường giao thông nông thôn loại A (mặt đường rộng 5,5m, nền rộng 6,5m) và 8,14km đường giao thông nông thôn loại B (mặt đường rộng 3,5m, nền rộng 5m).
KCN Đồng Nai mở rộng diện tích trong quy hoạch điều chỉnh 2030
Toàn tỉnh Đồng Nai quy hoạch 88 KCN tập trung và 68 cụm công nghiệp theo định hướng phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất thời kỳ 2021-2030. Tỷ lệ lấp đầy bình quân các KCN toàn tỉnh đã vượt mức 86%, tạo áp lực cấp thiết phải mở rộng quỹ đất sản xuất để đáp ứng nhu cầu của các tập đoàn đa quốc gia.
Phương án nổi bật nhất là bổ sung giai đoạn 2 và giai đoạn 3 cho hai siêu dự án KCN Xuân Quế – Sông Nhạn và KCN Bàu Cạn – Tân Hiệp, với tổng diện tích mở rộng hơn 4.000ha. Hai KCN này phát triển theo mô hình phức hợp KCN – Đô thị – Dịch vụ. Trước đó, vào tháng 9 và tháng 11/2024, Chính phủ đã chấp thuận chủ trương đầu tư giai đoạn 1 cho từng KCN với diện tích 1.000ha mỗi khu.
Ban Quản lý các KCN, KKT tỉnh Đồng Nai cũng công khai đề xuất chủ trương đầu tư đối với KCN Long Bình (Amata) giai đoạn IIIB và KCN Định Quán mở rộng. Đồng thời, các dự án KCN Tân Phú mở rộng, KCN Tân Phú giai đoạn 2, KCN Dầu Giây giai đoạn 2, KCN Phước Bình giai đoạn 2 và KCN Phước An giai đoạn 2 nằm trong danh sách rà soát nhằm bảo đảm đồng bộ giữa quy hoạch tỉnh và quy hoạch vùng.
Mạng lưới công nghiệp tiếp tục kết nạp thêm dự án mới. HĐND tỉnh Đồng Nai thông qua đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 đối với KCN Phước An quy mô 244,48ha và KCN Long Đức 3 quy mô 330ha vào ngày 27/02/2025. Trong năm 2024, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư KCN Phước Bình 2 quy mô 287,3ha, giao Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư xây dựng Khu công nghiệp Nhơn Trạch 6A làm chủ đầu tư với thời hạn 50 năm.
Mô hình khu công nghiệp sinh thái Đồng Nai hướng tới Net Zero
Hầu hết các KCN hiện hữu của tỉnh Đồng Nai hình thành từ giai đoạn đầu công nghiệp hóa, giá trị đóng góp trên mỗi hecta chưa tương xứng với tiềm năng và nảy sinh nhiều áp lực lên môi trường. Việc tích hợp mô hình khu công nghiệp sinh thái (KCNST) vào quy hoạch tỉnh nhằm hiện thực hóa Kế hoạch số 76/KH-UBND ngày 09/02/2026, đặt mục tiêu hình thành KCN xanh gắn với cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Lộ trình giảm phát thải khí nhà kính gồm bốn mốc cụ thể: giảm 20% giai đoạn 2025-2030, giảm 45% giai đoạn 2030-2035, trung hòa carbon năm 2045 và triệt tiêu hoàn toàn phát thải năm 2050. Đến năm 2030, tỉnh kỳ vọng có ít nhất 2 KCN được cấp chứng nhận KCNST, 90% KCN trên địa bàn tiếp cận công nghệ tiết kiệm năng lượng. Trong nội khu, ít nhất 10% doanh nghiệp phải thực hiện thành công các giải pháp tiết kiệm nguyên liệu, hóa chất và hạ thấp lượng chất thải phát sinh.
Cốt lõi của KCNST nằm ở hệ thống cộng sinh công nghiệp — doanh nghiệp liền kề trao đổi chất thải, nhiệt thừa hoặc phụ phẩm, biến đầu ra của nhà máy này thành nguyên liệu đầu vào cho nhà máy khác. Tại KCN Amata, việc tuần hoàn và tái sử dụng nước được chú trọng triển khai. Tuy nhiên, mỗi năm vẫn còn khoảng 3 triệu m3 nước sau xử lý phải thoát ra ngoài do thiếu quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ về giá bán nước tái sử dụng từ Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính.
Nghị định số 29/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 19/01/2026 về vận hành Sàn giao dịch carbon trong nước mở ra nguồn thu mới cho doanh nghiệp trong KCNST. Các đơn vị sản xuất xanh có thể tiếp cận tín dụng xanh, trái phiếu ưu đãi từ quỹ quốc tế và kinh doanh tín chỉ carbon. Khi rào cản thương mại quốc tế siết chặt tiêu chuẩn dấu chân carbon, chỉ những KCN sở hữu hạ tầng xanh và chứng nhận đạt chuẩn mới đón được dòng vốn FDI chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghiệp hàng không vũ trụ, sản xuất chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và thiết bị tự động hóa.
Hiệu lực pháp lý và tác động đến thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương
Bản Quy hoạch tỉnh Đồng Nai gốc được Thủ tướng Phạm Minh Chính ký Quyết định số 586/QĐ-TTg phê duyệt ngày 3/7/2024. Sau khi có văn bản chấp thuận chủ trương điều chỉnh theo trình tự rút gọn (số 702/TTg-QHĐP ngày 20/6/2025), Chủ tịch UBND tỉnh Võ Tấn Đức ban hành Quyết định số 2336/QĐ-UBND ngày 30/6/2025, phê duyệt nội dung điều chỉnh liên quan đến mạng lưới đường bộ, bổ sung cầu Mã Đà và tuyến Vành đai 4.
HĐND tỉnh Đồng Nai khóa X tổ chức kỳ họp thứ 10 (chuyên đề) và biểu quyết thông qua Nghị quyết điều chỉnh quy hoạch tỉnh vào ngày 27/02/2026. Chủ tịch UBND tỉnh ký Quyết định số 779/QĐ-UBND cùng ngày, chính thức phê duyệt tổng thể phương án điều chỉnh. Quyết định có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký ban hành.
Đối với quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 của từng KCN, thẩm quyền phê duyệt thuộc Ban Quản lý các KCN, KKT tỉnh hoặc UBND tỉnh sau khi HĐND tỉnh thông qua. Việc chấp thuận chủ trương đầu tư cho dự án xây dựng hạ tầng KCN quy mô lớn do Phó Thủ tướng Chính phủ ký quyết định.
Toàn bộ lộ trình quy hoạch tạo tiền đề pháp lý cho việc nâng cấp đơn vị hành chính. Nghị quyết số 03-NQ/TW ngày 25/3/2026 của Ban Chấp hành Trung ương đã được trình Quốc hội khóa XVI và thông qua nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương vào ngày 24/4/2026. Đây là cột mốc mở ra giai đoạn phát triển hoàn toàn mới, khi Đồng Nai chính thức trở thành cực tăng trưởng công nghiệp – đô thị hàng đầu vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Hương Liên
