Đắk Lắk, 19/8, 63 doanh nghiệp Trung Quốc tìm kiếm cơ hội hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng tại địa phương, khi ngành hàng còn khoảng trống về mã số vùng trồng, liên kết và thương hiệu.
Chương trình “Gặp gỡ, giao thương, kết nối hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam – Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026” diễn ra tại phường Buôn Ma Thuột, quy tụ 63 doanh nghiệp Trung Quốc cùng hợp tác xã, nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Đắk Lắk đang vào chính vụ thu hoạch, sản lượng năm 2026 dự kiến đạt 500.000 tấn, thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 11, lệch vụ so với nhiều vùng trồng khác.
Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, cho rằng cơ hội thị trường giúp ngành hàng đi nhanh, nhưng muốn phát triển lâu dài phải dựa vào chất lượng, uy tín và niềm tin của đối tác. Ông nói: “Muốn đi nhanh có thể dựa vào cơ hội thị trường, nhưng muốn đi xa phải dựa vào chất lượng, uy tín và niềm tin của đối tác.”
Mã số chưa đồng nghĩa với giá bán cao
Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ chủ lực của sầu riêng Đắk Lắk, chiếm khoảng 70% tổng sản lượng địa phương và trên 90% kim ngạch xuất khẩu sầu riêng cả nước. Địa phương có khoảng 45.000ha sầu riêng, với sản lượng năm 2026 dự kiến 500.000 tấn.
Xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc phụ thuộc vào mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được nước này phê duyệt. Theo ông Lê Anh Trung, Đắk Lắk hiện có 280 vùng trồng, khoảng 7.500ha và 41 cơ sở đóng gói được cấp mã, chỉ đáp ứng 17-28% diện tích cho thu hoạch; 253 mã số vùng trồng khác cùng 92 cơ sở đóng gói vẫn chờ phê duyệt.
Khoảng trống này khiến việc mua bán sầu riêng tại vườn nhiều năm qua bấp bênh. Doanh nghiệp có thể chốt mua 60.000 đồng/kg nhưng hôm sau giá lên 70.000 đồng/kg khiến nông dân không muốn bán; khi giá giảm, doanh nghiệp cũng đối mặt rủi ro nếu tiếp tục thu mua.
Vì vậy, chương trình ngày 19/8 hướng tới chuyển quan hệ mua bán theo mùa vụ sang hợp tác chuỗi cung ứng dài hạn, với sự tham gia của cơ quan chứng nhận Trung Quốc (CCIC) và ngân hàng.
Nghịch lý được chính người trong ngành chỉ ra là có mã số vùng trồng chưa đồng nghĩa sầu riêng sẽ bán được giá cao. “Mã số vùng trồng không phải thương hiệu và cũng không bảo đảm sầu riêng sẽ được mua với giá cao hơn”, ông Lê Anh Trung nói.
Theo ông Trung, mã số chỉ là điều kiện để xuất khẩu, giống một tấm hộ chiếu. Muốn tạo thương hiệu và giá trị cao hơn, vùng nguyên liệu cần có quá trình liên kết lâu dài với doanh nghiệp thu mua.
Ở phía Trung Quốc, dư địa thị trường vẫn rất lớn. Ông Thạch Minh Huy, Chủ tịch Tập đoàn Giống cây trồng Trung Nông Thịnh Nguyên, cho biết khoảng 1 tỷ người Trung Quốc chưa từng ăn sầu riêng, trong khi nhu cầu sản phẩm chất lượng cao tiếp tục tăng.
Ông cũng cho biết một số nhà đầu tư đã thua lỗ do thông tin vùng trồng, giá cả và kênh bán hàng chưa minh bạch, trong khi môi giới trung gian còn quá nhiều.
Các ý kiến cho thấy ngành sầu riêng Đắk Lắk đã có quy mô lớn nhưng liên kết giữa vùng nguyên liệu và doanh nghiệp thu mua vẫn lỏng lẻo. Ông Lê Anh Trung kêu gọi nông dân, hợp tác xã “chung thủy” với doanh nghiệp có năng lực xuất khẩu thay vì chạy theo giá từng ngày.
Mã số là điều kiện để mở cửa thị trường, nhưng để giữ được giá trị, ngành hàng cần xây dựng chuỗi cung ứng ổn định, minh bạch và dài hạn.
Nhật Minh (tổng hợp)
