Tại Đồng Nai, Trung tâm Tuyên truyền, Du lịch và Cứu hộ, Bảo tồn thuộc Vườn Quốc gia Bù Gia Mập đang chăm sóc, phục hồi nhiều động vật hoang dã để đưa chúng trở lại môi trường tự nhiên.
Năm 2026, đơn vị đã thực hiện 60 đợt tiếp nhận với hơn 70 cá thể và tổ chức 7 đợt tái thả, đưa hơn 20 cá thể về rừng; riêng 6 tháng đầu năm, số cá thể được tiếp nhận đã lên tới 88. Ông Hoàng Anh Tuân, Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Bù Gia Mập, cho biết cứu hộ các loài nguy cấp, quý, hiếm là một phần quan trọng trong công tác bảo tồn tại đây.
Vườn Quốc gia Bù Gia Mập là một trong những khu rừng đặc dụng còn giữ diện tích rừng tự nhiên lớn ở Đông Nam Bộ, đồng thời là nơi cư trú của nhiều loài động vật nguy cấp như vượn đen má vàng, chà vá chân đen, culi nhỏ và tê tê Java. Nhiều năm qua, Trung tâm Tuyên truyền, Du lịch và Cứu hộ, Bảo tồn của Vườn tiếp nhận động vật hoang dã do người dân và chính quyền các xã trong, ngoài tỉnh bàn giao.
Mỗi cá thể đến đây lại mang một câu chuyện khác nhau. Có con bị thương vì dính bẫy thú, có con được thu giữ từ những vụ nuôi nhốt trái phép, cũng có con sống quá lâu trong môi trường nuôi nhốt nên gần như đánh mất bản năng sinh tồn.
Vì vậy, chữa lành vết thương mới chỉ là bước đầu. Các cán bộ còn phải phục hồi thể trạng, tập cho con vật vận động, tự kiếm ăn và kiểm tra khả năng thích nghi trước khi đánh giá điều kiện tái thả.
Đầu năm 2026, Vườn Quốc gia Bù Gia Mập đã tiếp nhận và tái thả nhiều cá thể quý hiếm, gồm 3 khỉ đuôi dài, 3 cu li nhỏ, 1 trăn gấm và 1 tê tê Java. Khi đủ điều kiện, các cá thể được Trung tâm phối hợp với cơ quan chức năng đánh giá, lựa chọn địa điểm phù hợp rồi đưa trở lại rừng.
Từ khu cứu hộ đến ngày trở lại rừng
Đằng sau những chuyến trở về ấy còn có sự thay đổi trong cách ứng xử của cộng đồng. Khi bắt gặp động vật hoang dã đi lạc hoặc bị thương gần khu dân cư, ngày càng nhiều người chủ động báo chính quyền thay vì giữ lại nuôi.
Ông Trần Văn Trưởng, Phó Giám đốc Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Vườn Quốc gia Bù Gia Mập, nhận định: “Người dân ngày càng hiểu rõ hơn ý nghĩa của công tác cứu hộ, bảo tồn động vật hoang dã và chủ động bàn giao các cá thể cho cơ quan chức năng thay vì tự ý nuôi giữ.” Sự tham gia của tình nguyện viên, học sinh và các gia đình từ nhiều địa phương cũng góp phần đưa thông điệp bảo vệ động vật hoang dã đến gần hơn với thế hệ trẻ.
Tuy nhiên, không phải cuộc cứu hộ nào cũng kết thúc bằng một lần tái thả. Trong hơn 70 cá thể được tiếp nhận năm 2026, chỉ khoảng 20 cá thể đủ điều kiện trở về tự nhiên; những trường hợp còn lại vẫn cần thời gian phục hồi, thậm chí có cá thể mất khả năng thích nghi và phải được chăm sóc lâu dài tại Trung tâm.
Bởi vậy, một cá thể khỏe mạnh trở lại không chỉ là kết quả của quá trình cứu chữa, mà còn là dấu hiệu cho thấy con người vẫn có thể trao cho những sinh vật từng lạc khỏi rừng một cơ hội trở về.
Nhật Minh (tổng hợp)
