TP.HCM – Gần 39.000 doanh nghiệp giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động trong 7 tháng đầu năm 2026, trong khi thành phố ghi nhận hơn 34.000 doanh nghiệp thành lập mới, đặt ra yêu cầu làm rõ nguyên nhân phía sau dòng doanh nghiệp ra, vào thị trường.
Theo Cục Thống kê TP.HCM, 7 tháng đầu năm 2026, thành phố có 34.096 doanh nghiệp thành lập mới, tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm trước. Cùng thời gian, 12.221 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, giảm 2,87%.
Ở chiều ngược lại, 7.483 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 158,66%, cùng 31.321 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, tăng 10,51%. Như vậy, tổng số doanh nghiệp thuộc hai nhóm này là 38.804, tương đương gần 39.000.
Tại cuộc họp về tình hình kinh tế – xã hội ngày 12/8, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được yêu cầu các cơ quan chức năng phân tích rõ tỷ lệ “sinh – tử” của doanh nghiệp. Riêng trong tháng 7, số doanh nghiệp rời thị trường tiếp tục cao hơn số doanh nghiệp gia nhập.
Những con số này cho thấy hai chiều vận động diễn ra cùng lúc: số doanh nghiệp thành lập mới vẫn tăng khá mạnh, nhưng lượng doanh nghiệp tạm ngừng và giải thể cũng ở mức cao.
Rời thị trường không đồng nghĩa tất cả đều phá sản
TS Huỳnh Thanh Điền, chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng phần lớn doanh nghiệp rút lui thuộc nhóm nhỏ, vừa và siêu nhỏ. Theo ông, nguyên nhân không chỉ đến từ khó khăn trong hoạt động kinh doanh mà còn có thể bao gồm những yếu tố mang tính cơ cấu.
Một yếu tố được ông Điền đề cập liên quan các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp mới thành lập. Theo phân tích của chuyên gia, có trường hợp chủ doanh nghiệp lựa chọn ngừng pháp nhân cũ rồi thành lập doanh nghiệp mới nhằm tiếp cận chính sách ưu đãi.
Do đó, hiện chưa có cơ sở để coi toàn bộ gần 39.000 trường hợp rút lui là doanh nghiệp thất bại hoặc phá sản. Việc 34.096 doanh nghiệp mới được thành lập trong cùng giai đoạn cũng cho thấy thị trường vẫn có một lượng đáng kể chủ thể mới gia nhập.
Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Phó Chủ tịch lâm thời Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Vietravel, cũng cho rằng không nên nhìn con số doanh nghiệp rời thị trường theo một chiều.
Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đối mặt nhiều sức ép. Vốn mỏng, dự phòng dòng tiền ngắn và khả năng thương lượng hạn chế với ngân hàng, chủ mặt bằng hay nhà cung cấp khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương khi doanh thu giảm hoặc chi phí tài chính tăng.
Một vấn đề khác được đặt ra là khoảng cách giữa việc thành lập doanh nghiệp và khả năng đưa dự án, hoạt động kinh doanh vào vận hành thực tế. Trong khi thủ tục đăng ký thành lập ngày càng thuận lợi, doanh nghiệp vẫn có thể phải thực hiện nhiều thủ tục liên quan đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, môi trường và phòng cháy chữa cháy.
Các chuyên gia đề xuất tăng liên thông và chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý, đồng thời xử lý song song những thủ tục có thể thực hiện đồng thời thay vì để doanh nghiệp lần lượt đi qua từng khâu.
Quyết định 44/2026/QĐ-UBND về thủ tục đất đai được kỳ vọng góp phần cải thiện quá trình này. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đánh giá bằng thời gian giải quyết thực tế và mức độ giảm thủ tục cho doanh nghiệp.
TP.HCM cũng đang tính toán khai thác dữ liệu của gần 300.000 doanh nghiệp đang hoạt động để phân tích xu hướng, từ đó xây dựng chính sách phù hợp hơn với từng quy mô và lĩnh vực.
Gần 39.000 doanh nghiệp rời thị trường là con số cần được theo dõi, nhưng chưa đủ để tự nó trả lời sức khỏe của khu vực doanh nghiệp TP.HCM đang ở mức nào. Điều quan trọng hơn là bóc tách được bao nhiêu doanh nghiệp rời đi vì khó khăn thực sự, bao nhiêu thuộc quá trình tái cơ cấu và những vướng mắc nào có thể tháo gỡ để doanh nghiệp còn năng lực tiếp tục hoạt động.
Bảo An (tổng hợp)
