Người bán vé số dạo bỏ công sức, thời gian và chi phí để mưu sinh nhưng vẫn có thể gặp bất lợi khi thỏa thuận giao nhận, thanh toán thiếu căn cứ rõ ràng.
Vé số thường đi qua nhiều cấp đại lý trước khi đến tay người bán dạo. Khi vé không bán hết, bị mất hoặc hư hỏng, những người lao động này có thể phải đối mặt với rủi ro kinh tế trong khi việc chứng minh thỏa thuận đã thống nhất không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Các giao dịch thường dựa trên lời nói càng khiến quyền lợi của người bán khó được bảo vệ nếu phát sinh tranh chấp. Vì vậy, hoàn thiện cơ chế quản lý và xác lập thỏa thuận minh bạch là vấn đề cần được quan tâm.
Cần rõ ràng từ chiết khấu đến trách nhiệm giao nhận
Luật sư Hạ Thị Thu Thảo, Đoàn luật sư TP.HCM, cho rằng cần nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể hơn để bảo vệ quyền lợi kinh tế của người bán vé số dạo. Theo đó, chính sách cần hướng đến ba vấn đề: cơ chế chiết khấu, xác nhận giao dịch và phân định trách nhiệm đối với vé chưa bán hết hoặc bị thất lạc, hư hỏng.
Về chiết khấu, có thể nghiên cứu mức tối thiểu hoặc cơ chế xác định phù hợp với đặc điểm phân phối qua nhiều cấp trung gian. Nếu chưa thể áp dụng một mức chung, việc công khai chiết khấu để các bên biết rõ và tự nguyện thỏa thuận trước khi nhận vé cũng là hướng cần xem xét.
Bên cạnh đó, cần làm rõ thời hạn thanh toán, phương thức giao nhận, việc xác nhận số vé đã nhận và số vé đã bán. Những hình thức đơn giản như phiếu giao nhận, tin nhắn hoặc dữ liệu điện tử có thể giúp lưu lại căn cứ giao dịch, hạn chế tranh chấp và tạo cơ sở bảo vệ quyền lợi các bên.
Trách nhiệm đối với vé chưa bán hết, bị mất hoặc hư hỏng cũng cần được phân định rõ. Quy định nên xác định thời hạn, thủ tục trả vé, việc kiểm đếm và nguyên tắc xác định thiệt hại; đồng thời phân biệt trường hợp trả vé đúng hạn với trường hợp mất, hỏng hoặc trả không đúng quy định, tránh buộc người bán gánh trách nhiệm vượt quá lỗi và nghĩa vụ đã thỏa thuận.
Theo luật sư Thu Thảo, Thông tư số 75/2013/TT-BTC đã quy định trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh xổ số về thu hồi, kiểm đếm, lưu trữ, bảo quản và tiêu hủy vé tại các điều 20, 21 và 22. Tuy nhiên, theo bà, các điều này chủ yếu xoay quanh quy trình quản lý vé của doanh nghiệp, còn mối quan hệ giao nhận, thanh toán và việc phân chia rủi ro giữa đại lý với người bán dạo vẫn chưa được điều chỉnh một cách đầy đủ.
Bảo vệ người bán vé số dạo không chỉ là câu chuyện về một khoản chiết khấu, mà còn là việc bảo đảm những thỏa thuận mưu sinh được thực hiện rõ ràng, công bằng. Cơ chế phù hợp sẽ giúp hạn chế tranh chấp, để người lao động có căn cứ bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Nguyễn Hương (tổng hợp)
