Những phiên livestream mô phỏng cảnh chùa, nhận quà tặng ảo đang thu hút người xem, đồng thời đặt ra cảnh báo về nguy cơ lợi dụng niềm tin tôn giáo để kiếm tiền.
Trong phóng sự phát hành ngày 7.11, chị N.T.K.K., người vận hành các phiên livestream này, tiết lộ chỉ cần một chiếc laptop và bộ công cụ trị giá khoảng 200.000–300.000 đồng là có thể tạo ra nguồn thu từ quà tặng của người xem. Có ngày, số tiền chị nhận được lên đến 1 triệu đồng, trong khi người xem như Ánh Tuyết chủ yếu vào nghe kinh, thỉnh thoảng gửi một bông hoa trị giá vài xu.
Đằng sau những hình ảnh tưởng như được vận hành công phu là một hệ thống khá đơn giản. Chị K.K. từng làm nội dung tương tác về đua xe, câu cá và nhảy trong quán bar, sau đó chuyển sang mô phỏng cảnh chùa bằng chính cơ chế cũ, chỉ thay đổi hình ảnh, hiệu ứng và lời chúc.
Bộ công cụ có sẵn cảnh chùa, câu chúc và hiệu ứng được chị mua với giá khoảng 200.000–300.000 đồng. Sau khi cài đặt, laptop có thể tự vận hành, mỗi khi người xem gửi quà, phần mềm sẽ kích hoạt hiệu ứng và lời chúc đã lập trình trước.
Nguồn thu từ hoạt động này không cố định. Có ngày chị K.K. chỉ nhận được vài chục nghìn đồng, có ngày đạt 200.000–300.000 đồng, còn mức 1 triệu đồng là thời điểm có nhiều quà tặng nhất. Theo quan sát của chị, vào dịp rằm hoặc lễ Phật đản, lượng quà được gửi có lúc tăng gấp 3–4 lần so với ngày thường.
Cảnh báo về việc lợi dụng niềm tin tôn giáo
Không chỉ là câu chuyện kiếm tiền từ quà tặng trên mạng, trào lưu này còn thu hút sự quan tâm của Giáo hội Phật giáo Việt Nam và cơ quan công an. Tại buổi họp báo ngày 2.11, trước thềm Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X ở TP.HCM, thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Phó trưởng ban thường trực Ban Thông tin – Truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cho biết có một bộ phận đang lợi dụng hoạt động này.
Cảnh báo tương tự được Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Đồng Tháp đưa ra khi chỉ rõ những biểu hiện như yêu cầu người xem tặng quà để nhân vật trên livestream thực hiện các hoạt động thắp hương, gõ mõ, tụng kinh. Công an phường Trấn Biên (Đồng Nai) cũng lưu ý quà tặng ảo trên nền tảng mạng xã hội có khả năng quy đổi thành tiền.
Tuy nhiên, công an tại Đồng Tháp và Hưng Yên đều nhấn mạnh việc phát livestream mô phỏng cảnh chùa không mặc nhiên là hành vi vi phạm pháp luật. Điều đáng lo ngại nằm ở khả năng một số cá nhân lợi dụng hoạt động này để trục lợi thông qua những lời hứa hẹn về phước báu, tài lộc.
Ranh giới giữa sự ủng hộ tự nguyện và việc bị dẫn dắt chi tiêu vì thế cần được nhìn nhận thận trọng. Một bông hoa chỉ có giá vài xu có thể đơn thuần là món quà tương tác, nhưng khi tên người gửi liên tục được xướng lên, số lượng quà được công khai và các mốc tặng quà được đặt ra, người xem dễ bị cuốn theo tâm lý đám đông.
Về phía Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cũng có ý kiến nhìn nhận một số người tham gia hoạt động này với mong muốn lan tỏa Phật pháp nhưng do chưa hiểu đầy đủ nên có thể dẫn đến những nhận thức sai lệch. Quy định pháp luật về hoạt động tôn giáo trên không gian mạng dự kiến có hiệu lực từ ngày 1.1.2027.
Đề cập đến việc đi chùa online nói chung, không chỉ riêng những phiên livestream nhận quà, thượng tọa Thích Trí Chơn, Trưởng ban Văn hóa – Nghi lễ Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM, nhấn mạnh: Trong Phật giáo, công đức phải được vun bồi từ đức tin và hành vi thiện, cảm giác an lòng phải đi cùng sự chuyển hóa nội tâm bền vững. Việc lễ Phật, nghe pháp qua màn hình vẫn có thể mang lại giá trị tâm linh, nhưng không thể mặc nhiên xem tương đương với việc trực tiếp đến chùa.
Khi hình ảnh, tiếng chuông, lời kinh và lời chúc đều có thể được lập trình sẵn, điều quan trọng vẫn là sự tỉnh táo của người xem. Bởi giá trị của việc hướng đến những điều thiện lành không nằm ở số quà tặng đã gửi đi, mà ở cách mỗi người ứng xử và sống có trách nhiệm hơn trong đời thực.
Sen Vàng (tổng hợp)
