ĐỒNG NAI – Hàng trăm hộ dân ở các xã Đak Lua, Nam Cát Tiên, Phú Vinh, Bàu Hàm và Đồng Tâm đã kiên trì cải tạo vùng đất ngập lũ, đá sỏi thành những vườn cây mang lại thu nhập từ hàng trăm triệu đến hơn một tỷ đồng mỗi năm.
Sau năm 1975 đến giữa thập niên 1990, nhiều người dân từ các tỉnh, thành trên cả nước, trong đó có đồng bào Tày, Nùng, Hoa, tìm đến vùng đất nay thuộc thành phố Đồng Nai để khai hoang, lập nghiệp. Họ chấp nhận đối mặt với lũ lụt, đất đá cằn cỗi, dịch bệnh và giao thông cách trở với mong muốn gây dựng cuộc sống ổn định.
Những năm đầu, không ít gia đình phải rời đi vì điều kiện quá khắc nghiệt. Tuy nhiên, những người quyết tâm ở lại như ông Hoàng Văn Hưng (ấp Đak Lua 1) hay ông Lê Văn Hoàng (ấp Núi Tượng, xã Nam Cát Tiên) đã từng bước xây dựng những vườn cây trù phú, trong đó gia đình ông Hoàng trở thành nông dân sản xuất giỏi cấp thành phố với thu nhập trên một tỷ đồng mỗi năm.
Ông Hưng nhớ lại, khi đến vùng “rốn” lũ Đak Lua vào năm 1986, mọi hoạt động giao thương đều phụ thuộc vào các chuyến phà ngang. Mỗi khi trong nhà có người cần cấp cứu, việc đi lại là nỗi lo lớn nhất.
Từ vùng đất khắc nghiệt đến những mùa quả ngọt
Đak Lua từ lâu được xem là “rốn” lũ của thành phố Đồng Nai do nằm ở vùng trũng đón nước từ thượng nguồn sông Đồng Nai. Những trận lũ lớn vào các năm 1998, 2000, 2001 và 2004 từng gây thiệt hại nặng về cây trồng, vật nuôi nhưng cũng để lại lớp phù sa màu mỡ, tạo điều kiện cho sản xuất về sau.
Trong khi đó, nhiều hộ đồng bào Tày, Nùng, Hoa lại lựa chọn những vùng đất nhiều đá sỏi ở Bàu Hàm, Phú Vinh và Đồng Tâm để lập nghiệp. Theo kinh nghiệm canh tác của họ, nếu biết cải tạo, những vùng đất này vẫn có thể cho năng suất cao.
Năm 1994, khoảng 46 hộ dân từ vùng đá Bàu Hàm tiếp tục đến lập ấp Lam Sơn, xã Đồng Tâm. Từ những diện tích trồng cây lương thực ngắn ngày, nhiều gia đình dần chuyển sang cây công nghiệp và cây ăn trái có giá trị kinh tế cao.
Lũ và đá sỏi từng được xem là trở ngại lớn nhất, nhưng thực tế lại góp phần tạo nên giá trị cho vùng đất. Năm 2000, trận lũ đã cuốn trôi 4/6ha quýt của vợ chồng ông Lê Văn Hoàng, song lớp phù sa sau đó giúp đất thêm màu mỡ để tiếp tục trồng lại.
Với mô hình chuối cấy mô xuất khẩu trên nền đất đá tại xã Bàu Hàm, nông dân Phòng A Kiên cho biết năng suất đạt 50-60tấn/hécta mỗi năm, mang lại lợi nhuận từ 150-200 triệu đồng/hécta/năm.
Hiện nay, quá trình phát triển ở các vùng đất khó còn được hỗ trợ từ việc đổi mới hoạt động của chính quyền cơ sở. Ông Phan Văn Tùng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đak Lua, cho biết: “Xã Đak Lua cách trung tâm hành chính thành phố Đồng Nai khoảng 160km (hướng từ xã ra quốc lộ 20) và cách khoảng 140km (hướng Đak Lua – Đăng Hà)… địa phương đang tập trung triển khai mô hình Chính quyền thân thiện, đổi mới mạnh mẽ lề lối làm việc của chính quyền cơ sở từ ‘mệnh lệnh hành chính’ sang ‘phục vụ, hướng dẫn, vận động, thuyết phục'”.
Từ những vùng đất hoang phải khai phá bằng sức người đến các vườn cây ứng dụng máy móc để xử lý đá làm rãnh thoát nước ngầm, nhiều thế hệ nông dân đã cho thấy giá trị của đất không chỉ đến từ điều kiện tự nhiên mà còn được tạo nên bằng sự cần cù, bền bỉ và quyết tâm gắn bó lâu dài.
Đô Phạm (tổng hợp)
