CẦN THƠ – Ở tuổi 82, ông Lê Văn Sáu vẫn mỗi ngày ra vườn chăm 1.000 gốc sầu riêng trên diện tích 5,5ha, nơi mang lại lợi nhuận khoảng 5 tỷ đồng mỗi năm.
Ông Sáu, thường được gọi là Sáu Bờ, bắt đầu hành trình làm nông từ năm 1976 với 10 công đất khi vợ chồng ra riêng. Từ ruộng lúa, ông lần lượt thử sức với mía, cam sành trước khi tìm thấy hướng đi gắn bó với mình suốt hàng chục năm: cây sầu riêng.
Bước ngoặt đến sau chuyến tham quan các mô hình cây ăn trái tại Tiền Giang cũ do Hội Nông dân tỉnh Hậu Giang cũ tổ chức. Nhìn thấy khả năng cho trái nhiều năm và giá trị kinh tế của sầu riêng, ông quyết định trở về cải tạo 5 công ruộng.
“Thấy cây sầu riêng có thể cho thu hoạch trong nhiều năm, năng suất và giá trị kinh tế cao, tôi quyết định về trồng”, ông kể.
Khoảng 100 gốc sầu riêng khổ qua xanh được trồng xuống khi loại cây này còn khá mới tại địa phương. Gần 5 năm sau, những cây đầu tiên bắt đầu cho trái.
Thời điểm ấy, theo lời ông Sáu, lúa bán khoảng 1.000 đồng/kg trong khi sầu riêng khổ qua xanh đạt khoảng 10.000 đồng/kg. Hiệu quả kinh tế khiến ông quyết định chuyển phần đất còn lại sang trồng sầu riêng.
“Lúc đó, tôi thấy lợi nhuận của cây sầu riêng cao quá nên quyết định chuyển toàn bộ diện tích đất canh tác sang trồng sầu riêng”, ông nói.
Khi giống Monthong được đưa vào trồng, ông tiếp tục thay dần những cây khổ qua xanh. Tiền tích lũy từ những vụ sầu riêng giúp gia đình mua thêm đất, mở rộng khu vườn lên 55 công, tương đương 5,5ha.
Hiện khu vườn có khoảng 1.000 cây với các giống Monthong, Musang King và BlackThorn, trong đó có vài chục gốc đã khoảng 45 năm tuổi. Mỗi năm, hơn 100 tấn sầu riêng Monthong đạt chuẩn VietGAP được cung cấp cho các doanh nghiệp xuất khẩu, mang lại doanh thu bình quân 6-8 tỷ đồng và lợi nhuận khoảng 5 tỷ đồng sau chi phí.
Khi người nông dân tìm đến nhà khoa học
Con đường từ những cây sầu riêng đầu tiên đến khu vườn tiền tỷ không phải lúc nào cũng thuận lợi. Khi chuyển sang Monthong, ông Sáu từng đối mặt tình trạng cháy múi, sượng cơm, tỷ lệ đậu trái thấp; có thời điểm lượng trái bị thương lái trả lại lên tới 50%.
Thay vì tiếp tục xử lý bằng kinh nghiệm, ông mang những trái hỏng cùng cành cây có biểu hiện bệnh đến Khoa Trồng trọt, Trường Đại học Cần Thơ tìm GS.TS Trần Văn Hâu nhờ hỗ trợ.
Từ những lần trao đổi ban đầu, sự phối hợp giữa người làm vườn và nhà khoa học kéo dài nhiều năm. Ông Sáu được hướng dẫn thêm về điều khiển ra hoa, đậu trái, quản lý nước; GS.TS Trần Văn Hâu cũng xuống vườn khảo sát và đưa sinh viên đến thực nghiệm.
“Cây sầu riêng này ‘khó tính’ lắm. Đã ra bông ra trái rồi mà tưới dư nước một chút là rụng sạch vườn trong 3 ngày. Làm vườn mà không bắt tay với nhà khoa học thì khó thành công bền vững”, ông Sáu nói.
Từ trải nghiệm ấy, lão nông đúc kết cách làm của mình bằng một phép cộng ngắn gọn: “nông dân cộng nhà khoa học bằng thành công”.
Ở tuổi 82, cách làm vườn của ông cũng không dừng lại ở kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thập niên. Ông sử dụng điện thoại thông minh để ghi nhật ký sản xuất, phục vụ truy xuất nguồn gốc, quản lý mã số vùng trồng và theo dõi giá thị trường.
Trong vườn hiện còn khoảng 20 cây sầu riêng ruột đỏ nhập ngoại mới một năm tuổi. Ông cho biết đang theo dõi khả năng sinh trưởng và hiệu quả kinh tế của giống này, chưa vội mở rộng diện tích.
“Tôi đã ăn thử và thấy sầu riêng ruột đỏ cơm dẻo, ráo, màu đỏ tươi, hạt nhỏ. Hương vị ngon, gần giống Musang King”, ông Sáu chia sẻ.
Khu vườn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 7-10 lao động địa phương. Trong quá trình làm việc, ông hướng dẫn họ kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh và những kinh nghiệm tích lũy được qua nhiều năm trồng sầu riêng.
Ngoài sản xuất, mỗi năm ông Sáu còn dành hơn 160 triệu đồng cho Quỹ Vì người nghèo, xây cầu, đường giao thông nông thôn, nhà tình thương và các hoạt động cộng đồng. Ông được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba năm 2020, từng hai lần nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2022.
Từ 5 công ruộng chuyển sang trồng thử khoảng 100 gốc sầu riêng, sau 45 năm, khu vườn đã rộng 5,5ha. Nhưng điều ông Sáu giữ lại không chỉ là những gốc cây lâu năm hay khoản thu nhập tiền tỷ, mà còn là thói quen khi gặp một trái sầu riêng hỏng thì tìm cho ra nguyên nhân – và khi kinh nghiệm của người nông dân chưa đủ, ông tìm đến nhà khoa học.
Bảo An (tổng hợp)
