Bộ Xây dựng cảnh báo bốn gói thầu lớn tại sân bay Long Thành khó đáp ứng kế hoạch hoàn thành, đồng thời đề nghị tháo gỡ vướng mắc thanh toán, bảo đảm nguồn vật liệu và xử lý các đơn vị không đáp ứng cam kết nhân lực.
Trong báo cáo vừa gửi Thủ tướng và Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Bộ cho biết nhiều hợp phần của dự án giai đoạn 1 vẫn bám mốc khai thác tháng 12. Riêng Dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư đạt khoảng 74.284,38/86.348,6 tỉ đồng giá trị sản lượng, tương đương 86,03%.
Tại Dự án thành phần 1, sáu công trình trụ sở cơ quan quản lý nhà nước, gồm Hải quan, Kiểm dịch, Cảng vụ, Công an… đã cơ bản sẵn sàng hạ tầng kết nối kỹ thuật để vận hành theo kế hoạch.
Dự án thành phần 2 do Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) làm chủ đầu tư đã hoàn thành xây dựng, lắp đặt thiết bị cơ điện và quản lý bay. Công trường đang tập trung rải cáp kỹ thuật, đấu nối hạ tầng.
Ở Dự án thành phần 4, các công trình dịch vụ thiết yếu như suất ăn hàng không, bảo dưỡng tàu bay và phục vụ mặt đất đạt 70–95% khối lượng. Các nhà đầu tư tiếp tục đẩy nhanh phần việc còn lại phục vụ giai đoạn 1.
Trong 12 gói xây lắp đang triển khai tại Dự án thành phần 3, tám gói dự kiến hoàn thành tháng 12. Những hạng mục nổi bật gồm đường cất hạ cánh thứ nhất, thứ hai, sân đỗ tàu bay nhà ga, hệ thống cung cấp nhiên liệu và công trình xử lý nước thải.
Bốn gói thầu còn nhiều khối lượng và thiếu nguồn lực
Theo Bộ Xây dựng, các gói 5.10, 4.8, 7.8 và 11.5 rất khó hoàn thành trong tháng 12. Những vướng mắc tập trung ở nhân lực, thiết bị, vật liệu và thanh toán.
Gói 5.10 xây dựng Nhà ga hành khách đạt 83,05% giá trị hợp đồng, tăng 5,68% so với kỳ báo cáo ngày 5.9, nhưng còn nhiều công việc hoàn thiện kiến trúc, lắp đặt thiết bị. Hệ thống soi chiếu hành lý HBS mới hoàn thành 38/53 máy, còn hệ thống soi chiếu xách tay SSE đạt 214/256 bộ.
Thiết bị dẫn đậu tàu bay VDGS đạt 73/130 bộ; hệ thống cấp điện GPU phục vụ tàu bay đạt 36/68 bộ. Trong 51 kịch bản thử nghiệm vận hành liên động có tải của nhà ga, 16 kịch bản chưa được phê duyệt, trong khi các hệ thống cơ điện, phòng cháy chữa cháy (PCCC) và điều hòa không khí quan trọng chưa thể chạy thử.
Báo cáo chỉ ra Liên danh VIETUR thiếu nghiêm trọng lao động tay nghề cao, nhất là thợ hàn kỹ thuật cao. Khu vực hầm kỹ thuật chỉ bố trí 17 thợ hàn cùng năm robot hàn, còn Trung tâm năng lượng có bốn thợ hàn để thực hiện hơn 640 mối hàn chuyên dụng.
Cũng theo báo cáo, nhiều cán bộ quản lý kỹ thuật nước ngoài của nhà thầu chính IC Ictas đã tự ý rời dự án; chuyên gia thiết kế PCCC chưa được huy động đủ. Tư vấn VNCC-PMI chậm bố trí nhân sự tại công trường để xử lý xung đột kỹ thuật phát sinh.
Gói 4.8 thi công giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật đạt 80,60% sản lượng, tăng 5,31% so với kỳ trước. Tuy nhiên, gói này có nguy cơ lỡ kế hoạch tháng 11 khi còn 43 km đường cấp 3 và 8 km đường trục chính.
Nhân lực mới huy động được 1.440 người, thấp hơn mức cam kết 2.515 người. Nguồn cung bê tông nhựa khan hiếm khiến việc bảo đảm 100.000 tấn còn lại cũng gặp khó khăn.
Việc kéo cáp điện 22 kV kết nối Dự án thành phần 1 và 4 chưa xác định được ngày hoàn thành. Tại Trung tâm năng lượng, thiết bị chiller và máy phát điện dự phòng chưa lắp đặt xong, chưa chạy thử, dù đây là điều kiện bắt buộc để vận hành Nhà ga hành khách.
Gói 7.8 xây dựng Nhà ga hàng hóa số 1 mới đạt 47,04%, tăng 3,3% so với kỳ báo cáo trước, do thiếu công nhân lành nghề và tiến độ phụ thuộc hoàn toàn vào chuỗi cung ứng thiết bị nhập khẩu. Hệ thống lưu trữ hàng hóa tự động (ASRS), hạng mục lõi của công trình, dự kiến sớm nhất tháng 2.2027 mới về công trường, trong khi hợp đồng yêu cầu hoàn thành tháng 10.2026.
Gói 11.5 xây dựng Nhà để xe có tỷ lệ hoàn thành thấp nhất dự án, đạt 42,93% giá trị hợp đồng, tăng 1,63% so với kỳ trước. Bộ Xây dựng cho biết các nhà thầu liên danh Coteccons, CC1, Fecon không huy động đủ lực lượng trong thời gian dài, khiến phần lớn hạng mục hoàn thiện còn ở khâu gia công tại nhà máy.
Gỡ vướng dòng tiền, xử lý nhà thầu không đáp ứng cam kết
Bộ Xây dựng xác định ngoài thiếu nhân công, cán bộ kỹ thuật, vướng mắc lớn nhất nằm ở việc lập, trình hoàn thiện hồ sơ nội nghiệp và thủ tục nghiệm thu, thanh toán. Tại thời điểm báo cáo, khối lượng đã thi công nhưng chưa được thanh toán của Dự án thành phần 3 vượt 10.430 tỉ đồng.
Dòng tiền chậm ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực của nhà thầu, dẫn tới thi công cầm chừng. Bộ yêu cầu chủ đầu tư ACV khẩn trương giải quyết vướng mắc thanh toán, đồng thời kiên quyết xử lý hoặc điều chuyển khối lượng của đơn vị không thực hiện đúng cam kết nhân lực.
Bộ cũng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo UBND TP.Đồng Nai ưu tiên nguồn cung vật liệu xây dựng, gồm đá và nhựa đường. Việc hoàn thiện các kịch bản thử nghiệm phục vụ chuẩn bị khai thác, vận hành sân bay (ORAT) cần được đẩy nhanh để bảo đảm công trình vận hành an toàn, đúng kế hoạch.
Trước đó, tại thông báo kết luận buổi kiểm tra hiện trường, đôn đốc dự án, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh giai đoạn 1 phải hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2026 theo chủ trương đầu tư đã được Quốc hội thông qua. Đây là nhiệm vụ bắt buộc, rất nặng nề và nhiều thách thức khi khối lượng còn lớn, thời gian không nhiều.
Phó thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị liên quan chuyển sang trạng thái tăng tốc. Những hạng mục đường găng, còn nhiều khối lượng phải thi công 24/7, kiểm soát tiến độ theo từng ngày, từng công việc, hạng mục và gói thầu.
Nhà thầu phải huy động tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị, vật tư và tài chính; tổ chức ba ca, bốn kíp, tăng mũi thi công để thúc đẩy tiến độ và giải ngân, nhất là các gói đường găng.
Nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về nhân lực, thiết bị, tài chính và tiến độ phải bị xử lý kiên quyết. Trường hợp cần thiết, thực hiện xử lý vi phạm hợp đồng theo quy định pháp luật.
Thục Loan (tổng hợp)
