Nông dân thôn Phước Cát, xã Cát Tiên 2 đang chuyển hướng nuôi các loài cá bản địa của sông Đồng Nai, qua đó từng bước tháo gỡ khó khăn về đầu ra và tạo nguồn thu ổn định cho nhiều hộ dân.
Việc quay lại với những giống cá vốn sinh trưởng tự nhiên trên sông Đồng Nai được người dân địa phương lựa chọn sau nhiều năm thử nghiệm các loại cá thương phẩm nhưng hiệu quả không như mong muốn. Mô hình này cũng cho thấy lợi thế khi nhu cầu tiêu thụ cá đặc sản vẫn duy trì ở mức cao trong bối cảnh nguồn cá tự nhiên ngày càng khan hiếm.
Tổ liên kết nuôi cá thôn Phước Cát, xã Cát Tiên 2 hiện có nhiều hộ duy trì nuôi lồng bè trên sông Đồng Nai với các loài cá lăng đuôi đỏ, cá chèn đen và cá chèn leo, sử dụng nguồn giống khai thác từ chính cá tự nhiên trong vùng. Trước đây, nhiều hộ từng nuôi cá chạch lấu, cá diêu hồng nhưng liên tục gặp khó vì đầu ra bấp bênh.
Ông Ngô Văn Hải, Tổ trưởng Tổ liên kết nuôi cá, chia sẻ: “Cuối cùng, từ các con cá đặc sản của vùng sông Đồng Nai này, chúng tôi đã duy trì được bè, xây dựng kinh tế gia đình.” Theo ông Hải, cá chèn sau khoảng 18-24 tháng nuôi có thể đạt trọng lượng từ 2-3kg để xuất bán. Bên cạnh đó, các loại ốc như ốc bươu, ốc lác được nuôi trên sông tuy phát triển chậm hơn so với ao đất nhưng thịt sạch, không có mùi hôi nên được thị trường đón nhận.
Cá bản địa mở ra hướng đi bền vững cho nghề nuôi trên sông
Sông Đồng Nai vốn là môi trường sinh sống của nhiều loài cá đặc sản như cá lăng, cá chèn, cá bống. Tuy nhiên, theo ông Hải, việc khai thác kéo dài cùng những biến động của môi trường đã khiến nguồn lợi thủy sản tự nhiên giảm đáng kể, trong khi nhu cầu tiêu dùng vẫn cao. Đây cũng là cơ hội để mô hình nuôi cá bản địa phát huy lợi thế khi giống cá thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, ít dịch bệnh và tận dụng được nguồn thức ăn là cá, tôm nhỏ khai thác ngay trên sông với chi phí thấp.
Xã Cát Tiên 2 là đơn vị hành chính mới của tỉnh Lâm Đồng, được thành lập từ ngày 01/7/2025 trên cơ sở hợp nhất thị trấn Phước Cát cùng hai xã Phước Cát 2 và Đức Phổ theo Nghị quyết số 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Việc sắp xếp địa giới hành chính cũng đặt ra yêu cầu quản lý thống nhất hơn đối với dòng sông Đồng Nai, trong đó có kiểm soát hoạt động khai thác cát nhằm giữ nguồn nước phục vụ nuôi trồng thủy sản.
Trong khi đó, bức tranh nuôi cá lồng bè trên sông Đồng Nai lại có sự khác biệt giữa các địa phương. Tại khu vực hạ nguồn qua các phường Trấn Biên và Long Hưng (TP Đồng Nai), cơ quan chức năng đang triển khai giải tỏa nhiều lồng bè tự phát do tình trạng ô nhiễm nguồn nước. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đồng Nai, khu vực này có 87 hộ nuôi trên sông Đồng Nai và 195 hộ với 468 bè, 1.422 lồng trên sông Cái. Kết quả quan trắc giai đoạn 2023-2025 ghi nhận nguồn nước bị ô nhiễm hữu cơ, dinh dưỡng và vi sinh do thức ăn dư thừa, chất thải từ hoạt động nuôi cùng rác sinh hoạt tích tụ.
Ông Đặng Xuân Trường, Trưởng phòng Khuyến ngư, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho rằng nuôi thủy sản phát triển tự phát vẫn còn khá phổ biến do hạn chế về quy hoạch và kỹ thuật. Theo ông, để đạt hiệu quả lâu dài, người nuôi cần bảo đảm mật độ hợp lý, đồng thời chú trọng xử lý môi trường nước. Thực tế tại Cát Tiên 2 cho thấy việc tổ chức sản xuất theo tổ liên kết, lựa chọn giống cá bản địa và gắn phát triển sinh kế với bảo vệ dòng sông đang mở ra hướng đi đáng tham khảo cho nghề nuôi thủy sản ven sông.
Nguyễn Hương (tổng hơp)
