Thanh tra TP Đồng Nai xác định 5 dự án khu dân cư, khu đô thị với tổng vốn đăng ký khoảng 10.400–11.400 tỷ đồng có nhiều sai phạm trong lựa chọn nhà đầu tư, giao đất và quá trình triển khai.
Theo các kết luận thanh tra số 21, 22, 23, 24 và 26/KL-TT ký ngày 31/7, gồm Khu dân cư Phước Thiền, Phú An Lành, Bửu Long (khu 3), Khu dân cư – Thương mại – Dịch vụ tại phường Bửu Hòa – Tân Vạn và Thành phố Amata Long Thành. Bốn kết luận đầu được công bố tại hội nghị ngày 10/8; riêng kết luận về dự án Amata Long Thành (số 26) được công khai sau, vào ngày 17/8.
Ngày 11/5, Thanh tra TP Đồng Nai thành lập 4 đoàn kiểm tra 53 dự án khu dân cư, khu đô thị, khu du lịch gặp khó khăn, vướng mắc kéo dài nhưng chưa từng có kết luận thanh tra, kiểm toán hoặc bản án. Kết quả cho thấy tại nhiều dự án, các sở, ngành đã tham mưu chỉ định nhà đầu tư nhưng không tổ chức đấu thầu.
Việc giao đất, cho thuê đất cũng được thực hiện không qua đấu giá tại phần lớn dự án, trong khi nhiều dự án kéo dài nhiều năm mà thủ tục pháp lý và triển khai thực tế chưa hoàn tất. Những tồn tại này được thể hiện trong các kết luận thanh tra vừa công khai.
Khu dân cư Phước Thiền là trường hợp kéo dài đáng chú ý. Dự án được giới thiệu địa điểm từ năm 2004 cho Tổng Công ty Địa ốc Sài Gòn, sau đó chuyển sang Công ty CP Phát triển Hạ tầng Sài Gòn nhưng “đứng hình” suốt hai thập kỷ, đến tháng 1/2026 mới tổ chức động thổ.
Khu dân cư Phú An Lành rộng gần 98ha, do Donacoop làm chủ đầu tư; Bửu Long khu 3 rộng hơn 49ha. Cả hai dự án đều bị xác định có việc chỉ định nhà đầu tư từ năm 2018 mà không qua đấu thầu.
Dự án 721ha sau 10 năm vẫn chưa được giao đất
Thành phố Amata Long Thành là dự án lớn nhất trong 5 dự án, với diện tích 721ha và vốn hơn 6.590 tỷ đồng. Nhà đầu tư là Amata VN Public Company Limited của Thái Lan, nhưng sau 10 năm kể từ khi được chấp thuận chủ trương đầu tư, dự án vẫn chưa được giao đất và chưa triển khai xây dựng.
Kết luận thanh tra xác định khi nhận chủ trương đầu tư năm 2016, dự án chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường được duyệt. Đến nay, dự án vẫn chưa được giao đất, xây dựng.
Ngày 30/7 — một ngày trước khi kết luận thanh tra được ký (31/7) — Amata VN đã hoàn tất thoái toàn bộ 93,4% cổ phần tại dự án, chuyển nhượng cho Công ty TNHH Đầu tư Long Thành Riverside, pháp nhân mới thành lập ngày 2/7/2026. Pháp nhân này do một cá nhân sinh năm 2002 làm chủ tịch kiêm sở hữu.
Một vấn đề khác là hướng xử lý. Dù nhiều dự án bị xác định vi phạm Luật Đấu thầu, Luật Đất đai qua nhiều đời lãnh đạo sở, ngành, các kết luận hiện chủ yếu kiến nghị kiểm điểm, xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan.
Các kết luận chưa đề cập biện pháp xử lý hình sự hay thu hồi dự án. Với những dự án như Phước Thiền và Thành phố Amata Long Thành, đất đai bị “treo” nhiều năm trong khi hồ sơ pháp lý gốc vẫn còn những vấn đề chưa được khắc phục.
Sau sáp nhập, đổi tên cơ quan, việc xử lý những tồn tại kéo dài đặt ra yêu cầu về dữ liệu, trách nhiệm và thẩm quyền. Kết luận thanh tra đã chỉ ra sai phạm trong lựa chọn nhà đầu tư, giao đất và triển khai dự án, nhưng câu hỏi về trách nhiệm đối với phần đất bị lãng phí suốt hai thập kỷ vẫn chưa có câu trả lời trong các nội dung được công bố.
Nhật Minh (tổng hợp)
