Đồng Nai – Núi Chứa Chan, ngọn núi cao khoảng 837 m, vẫn chưa có một cách lý giải duy nhất về nguồn gốc tên gọi, dù địa danh này đã hiện diện qua nhiều thế hệ.
Nằm tại phường Xuân Lộc, TP Đồng Nai, núi Chứa Chan chỉ đứng sau núi Bà Đen (986 m, Tây Ninh) về độ cao trong vùng Đông Nam Bộ. Năm 2012, núi được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia, gắn với chùa Bửu Quang (chùa Gia Lào), lễ hội cúng Mẹ Gia Lào và những dòng suối bắt nguồn từ đỉnh núi.
Núi còn được gọi là núi Gia Lào hoặc núi Gia Ray, gắn với tên suối Gia Lào chảy qua núi và địa danh thị trấn Gia Ray cũ dưới chân núi. Những tên gọi này phản ánh một phần dấu ấn cộng cư của nhiều cộng đồng dân cư từng sinh sống, khai phá vùng đất Nam Bộ qua các thời kỳ.
Riêng tên “Chứa Chan” lại có nhiều cách giải thích khác nhau. Cách lý giải thường được nhắc đến cho rằng tên gọi có nguồn gốc từ tiếng Chăm, trong đó “Chơk” có nghĩa là núi và “Chơk Chăn” từng được dùng để chỉ chính ngọn núi này. Qua thời gian, cách phát âm thay đổi, rồi dần trở thành “Chứa Chan”.
Một cách giải thích khác xuất phát từ đặc điểm tự nhiên của núi. Nhiều con suối bắt nguồn từ đây và tỏa về các hướng, nguồn nước khá dồi dào, nên người dân gọi theo cách hiểu nôm na là nơi “tràn đầy nước”, tức Chứa Chan.
Dân gian còn lưu truyền một câu chuyện khác về tên núi. Theo sự tích được truyền lại, vào thế kỷ 17, một người con gái đi tìm cha nhưng bị truy đuổi đến đường cùng và phải gieo mình xuống vực trên núi. Từ đó, người dân gắn tên núi với tấm lòng chan chứa của tình thân.
Điều đáng chú ý là chưa có tài liệu chính thống xác quyết cách giải thích nào là nguồn gốc duy nhất của tên Chứa Chan. Với những địa danh có nguồn gốc bản địa ở Nam Bộ, việc tên gọi chịu ảnh hưởng của nhiều ngôn ngữ và cộng đồng qua hàng trăm năm khiến câu chuyện phía sau một địa danh đôi khi không dễ tìm được câu trả lời cuối cùng.
Cái tên cũ trước bước chuyển mới
Trong khi nguồn gốc tên gọi còn bỏ ngỏ, núi Chứa Chan đang đứng trước một thay đổi khác rõ ràng hơn: phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí quy mô lớn.
UBND tỉnh Đồng Nai vừa khởi động dự án tại khu vực núi Chứa Chan. Ông Nguyễn Sơn Hùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, nhận định du lịch tại đây “vẫn còn sơ khai, thiếu tính liên kết, chưa phát huy được tiềm năng vốn có”.
Với độ cao khoảng 837 m, tương đương gần 280 tầng nhà chồng lên nhau, núi Chứa Chan có điều kiện để tạo nên một không gian khác biệt giữa vùng đồng bằng Đông Nam Bộ. Bởi vậy, nơi đây được ví như “Đà Lạt thu nhỏ” của miền Đông Nam Bộ.
Dự án được khởi động ngày 19/4/2025 và được kỳ vọng đến năm 2030 đón khoảng 5 triệu lượt khách, trong đó khoảng 100.000 lượt khách lưu trú. Con số này cao hơn đáng kể so với lượng khách vài chục nghìn người thường đến núi vào mỗi dịp đầu năm hiện nay.
Tên gọi của núi có thể vẫn còn nhiều cách lý giải, nhưng những gì diễn ra tại đây đang mở ra một chương mới. Khi hạ tầng được đầu tư và lượng khách tăng lên, câu chuyện về Chứa Chan có lẽ sẽ tiếp tục được kể, cùng với những giá trị vốn đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Ngô Viên (tổng hợp)
