TP.HCM, ngày 11/5/2026 — Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa ký quyết định phê duyệt dự án thành phần 1-1 thuộc đường Vành đai 4 TP.HCM, bố trí hơn 4.288 tỷ đồng ngân sách địa phương để bồi thường, tái định cư và thi công đường song hành trên địa phận Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Đây là dự án thành phần cuối cùng trong nhóm giải phóng mặt bằng hoàn tất thủ tục phê duyệt, chốt lại điều kiện pháp lý cho mốc khởi công 19/5/2026 mà Thủ tướng Chính phủ đặt ra.
Quyết định này trực tiếp tác động đến khoảng 1.004 tổ chức và hộ dân tại phường Tân Thành, xã Châu Pha và xã Châu Đức, với tổng diện tích đất thu hồi ước tính 194,53 ha dọc tuyến đường song hành dài 18,25 km. Trước đó, Bộ Xây dựng đã cảnh báo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội về nguy cơ chậm tiến độ toàn tuyến khi một số địa phương còn ách tắc ở khâu thẩm định bồi thường. Việc TP.HCM — cơ quan chủ quản có chiều dài tuyến lớn nhất toàn dự án — hoàn tất phê duyệt được xem là tín hiệu quan trọng cho giai đoạn thi công sắp mở màn.
Dự án thành phần 1-1: điểm xuất phát tại Tóc Tiên, kết thúc tại ranh giới Thành phố Đồng Nai
Dự án thành phần 1-1 là một trong 5 hạng mục thuộc nhóm bồi thường, hỗ trợ tái định cư và thi công đường gom của đường Vành đai 4 TP.HCM sử dụng vốn đầu tư công. Theo quyết định vừa ký, tuyến đường song hành có chiều dài 18,25 km, điểm đầu tại ngã tư Tóc Tiên – Châu Pha (giao giữa cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và tuyến ĐT 992), điểm cuối tại ranh giới cầu Châu Đức, tiếp giáp trực tiếp địa phận Thành phố Đồng Nai.
Dự án đi qua ba đơn vị hành chính cấp xã gồm phường Tân Thành, xã Châu Pha và xã Châu Đức, với tổng diện tích đất bị thu hồi khoảng 194,53 ha, ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 1.004 tổ chức và hộ dân. Chi phí bồi thường và giải phóng mặt bằng riêng đoạn này ước tính hơn 3.924 tỷ đồng. Để so sánh, các đoạn qua Củ Chi và Nhà Bè của TP.HCM cũ tiêu tốn khoảng 8.218 tỷ đồng.
Để ổn định chỗ ở cho người nhường đất, TP.HCM bố trí 284 nền đất tái định cư từ quỹ tài sản công. Phường Tân Thành nhận 160 nền — gồm 80 nền tại Khu tái định cư phục vụ Khu Công nghiệp – Đô thị Châu Đức và 80 nền tại Khu tái định cư phía Nam xã Ngãi Giao. Xã Châu Pha được bố trí 110 nền tại Khu tái định cư phường Long Hương, xã Châu Đức nhận 14 nền tại Khu tái định cư phía Nam xã Ngãi Giao. Sở Xây dựng TP.HCM chịu trách nhiệm thông báo tọa độ cụ thể để các đơn vị liên quan hoàn thiện phương án chi trả và giao đất đến tay người dân.
Vành đai 4 TP.HCM: 10 dự án thành phần, tổng vốn 120.413 tỷ đồng
Đường Vành đai 4 TP.HCM là công trình hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, được Chính phủ cấu trúc thành 10 dự án thành phần độc lập để tối ưu hóa quản lý và đa dạng hóa nguồn vốn. Nhóm thứ nhất gồm 5 dự án thành phần (1-1 đến 1-5) tập trung bồi thường, tái định cư và thi công đường gom dân sinh bằng vốn đầu tư công. Nhóm thứ hai gồm 5 dự án còn lại (2-1 đến 2-5) xây dựng tuyến cao tốc chính theo phương thức đối tác công tư (PPP), áp dụng hợp đồng Xây dựng – Kinh doanh – Chuyển giao (BOT).
Tổng mức đầu tư giai đoạn 1 (giai đoạn phân kỳ) ước tính khoảng 120.413 tỷ đồng. Ngân sách nhà nước đóng góp khoảng 69.780,33 tỷ đồng (57,95%), phân bổ giữa ngân sách trung ương khoảng 29.687,46 tỷ đồng (24,65%) và ngân sách địa phương khoảng 40.092,87 tỷ đồng (33,30%). Phần còn lại huy động từ nhà đầu tư tư nhân ước đạt 50.632,22 tỷ đồng (42,05%). Riêng chi phí bồi thường và hỗ trợ tái định cư toàn dự án ước tính khoảng 40.994,42 tỷ đồng.
Tổng chiều dài vật lý toàn tuyến đường Vành đai 4 TP.HCM là 207,26 km, từ ngã tư Tóc Tiên – Châu Pha đến trục Bắc – Nam cảng Hiệp Phước. Do đoạn 47,95 km qua tỉnh Bình Dương cũ đã được triển khai thi công độc lập từ tháng 6/2025, phần còn lại đang được đẩy nhanh phê duyệt rút xuống khoảng 159,31 km — đi qua Bà Rịa – Vũng Tàu cũ (18,23 km), Thành phố Đồng Nai (46,08 km), TP.HCM cũ (khoảng 20,5 km) và Long An cũ (khoảng 74,5 km). Sau khi tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và tỉnh Bình Dương sáp nhập vào TP.HCM từ ngày 1/7/2025, chiều dài tuyến thuộc địa phận thành phố quản lý tăng từ khoảng 17 km lên gần 83–87 km, đưa TP.HCM trở thành cơ quan chủ quản có chiều dài tuyến lớn nhất toàn dự án.
Nguy cơ chậm tiến độ và các chiến dịch tăng tốc giải phóng mặt bằng
Bộ Xây dựng nhận định tiến độ giải phóng mặt bằng toàn tuyến đường Vành đai 4 TP.HCM đứng trước nguy cơ không đạt yêu cầu, do một số địa phương chậm hoàn thiện hồ sơ thẩm định bồi thường. Tính đến tháng 4/2026, một trong 5 dự án thành phần nhóm giải phóng mặt bằng vẫn ách tắc ở khâu thẩm định, đe dọa trực tiếp tiến độ thi công. Chính phủ đặt mốc bàn giao 70% mặt bằng trong tháng 6/2026, đạt 90% trong tháng 9/2026 và thu hồi toàn bộ hơn 1.421 ha ngay trong năm 2026.
Đối mặt với áp lực này, tỉnh Tây Ninh mới (sáp nhập toàn bộ tỉnh Long An cũ) phát động chiến dịch thi đua “90 ngày đêm” từ ngày 15/5 đến 12/8/2026, với nhiệm vụ giải tỏa 675,29 ha mặt bằng dọc 15 xã bị ảnh hưởng. Các xã có diện tích thu hồi lớn nhất gồm Thạnh Lợi (134,09 ha), Hòa Khánh (71,38 ha) và Hậu Nghĩa (59,49 ha). Tỉnh đặt thời hạn bàn giao 71,01 ha của 5 khu tái định cư chậm nhất vào ngày 15/6/2026 và toàn bộ mặt bằng tuyến chính vào ngày 12/8/2026, với quy định đơn vị đạt từ 90–100 điểm được xét khen thưởng xuất sắc.
Tại Thành phố Đồng Nai — địa phương có đoạn tuyến dài 46,08 km, chiếm tỷ trọng lớn trong phần còn lại của dự án — Chủ tịch UBND đã ban hành Kế hoạch số 167/KH-UBND phát động chiến dịch “100 ngày đêm” tăng tốc bồi thường. Địa phương dự kiến thiết lập 8 khu tái định cư để lo chỗ ở cho 1.119 hộ dân, đồng thời lên phương án di dời 19 hệ thống công trình điện cao thế trên tuyến. Chính quyền áp dụng phương châm “6 rõ” (rõ người – rõ việc – rõ thời gian – rõ trách nhiệm – rõ sản phẩm – rõ thẩm quyền) kết hợp niêm yết công khai phương án 10 ngày để rút ngắn tối đa quy trình thủ tục. TP.HCM ban hành kế hoạch 20 bước kiểm soát tiến trình thu hồi đất trên địa bàn 16 phường, xã bị ảnh hưởng, đặt mục tiêu hoàn tất chi trả và dứt điểm mặt bằng vào tháng 8/2026.
12 chính sách đặc thù tháo gỡ pháp lý cho mốc khởi công 19/5
Để đảm bảo mốc khởi công các gói thầu đầu tư công đúng ngày 19/5/2026, TP.HCM thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 chuyên biệt, do Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đảm nhận vị trí Trưởng ban. Ông trực tiếp đốc thúc Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành thẩm định Báo cáo đánh giá tác động môi trường trong tháng 4/2026, đồng thời ép tiến độ Sở Tài chính và Sở Xây dựng phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi trước ngày 10/5/2026.
Bước đột phá lớn nhất là TP.HCM thay mặt các tỉnh thành trình Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Thủ tướng Chính phủ đề xuất áp dụng 12 chính sách đặc thù cho toàn bộ công trình. Ba chính sách then chốt nhất gồm: Chính sách 1 kiến nghị nâng tỷ lệ vốn nhà nước tham gia lên mức tối đa 70% tổng mức đầu tư, thay vì trần 50% theo Luật Đối tác công tư (PPP) hiện hành, nhằm giữ sức hút tài chính với nhà đầu tư tư nhân. Chính sách 4 mở hành lang cho chỉ định thầu trực tiếp các gói tư vấn, phi tư vấn và hạ tầng khu tái định cư, rút ngắn nhiều tháng so với quy trình đấu thầu thông thường. Chính sách 5 đề nghị miễn trừ hoàn toàn thủ tục cấp phép khai thác mỏ khoáng sản vật liệu xây dựng thông thường trong quá trình thi công, đảm bảo nguồn cung cát, đá, đất đắp nền không bị gián đoạn.
Các chính sách còn lại bao phủ nhiều góc độ: đơn giản hóa thẩm quyền điều chỉnh dự án thành phần tương tự nhóm A (Chính sách 6, 7); cho phép chuyển tiếp kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn 2026–2030 không bị cộng gộp vào giai đoạn sau (Chính sách 8); tự phê duyệt điều chỉnh quy hoạch cục bộ (Chính sách 9); bỏ yêu cầu thi tuyển kiến trúc với cầu đô thị từ cấp II trở lên (Chính sách 10); áp dụng linh hoạt định mức đơn giá xây dựng theo kinh nghiệm quốc tế (Chính sách 11) và tổ chức trước các hoạt động lựa chọn nhà thầu (Chính sách 12). Tuyến cao tốc đô thị này sau khi hoàn thành được kỳ vọng giải tỏa luồng xe quá cảnh, kết nối các đường cao tốc hướng tâm và tạo liên kết vùng giữa Đông Nam Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long.
Theo Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, tổng mức đầu tư toàn dự án đường Vành đai 4 TP.HCM giai đoạn 1 khoảng 120.413 tỷ đồng, trong đó riêng chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư chiếm khoảng 40.994,42 tỷ đồng — tương đương hơn 34% tổng vốn của cả công trình.
Thanh Hy
