AN GIANG – Hai hộ kinh doanh bị khởi tố sau khi lực lượng chức năng phát hiện hơn 22 tấn gạo không rõ nguồn gốc được đóng trong bao bì ST25, trong khi tổng lượng gạo nhái hai thương hiệu đặc sản bị phát hiện tại An Giang và Lào Cai vượt 44 tấn.
Vụ việc được phát hiện trong đợt kiểm tra ngày 30/7 tại phường Vĩnh Thông và xã Bình Sơn, sau đó Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang khởi tố vụ án vào ngày 5/8. Hai hộ kinh doanh Tân Gia Minh và Chí Cường bị xác định có hành vi sang chiết, đóng gói gạo trôi nổi vào bao bì mang nhãn hiệu ST25 của Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí.
Lực lượng Quản lý thị trường phối hợp công an phát hiện nhân viên tại hai cơ sở đang đóng gạo không rõ nguồn gốc vào bao bì ST25 đã được bảo hộ. Chủ các cơ sở cũng không xuất trình được văn bản ủy quyền sử dụng nhãn hiệu, trong khi lô hàng bị tạm giữ có giá trị hơn 440 triệu đồng.
Hai hành vi bị khởi tố gồm xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm. Cùng thời điểm, một vụ việc tương tự liên quan thương hiệu gạo Séng Cù Mường Khương được khởi tố tại Lào Cai, đưa tổng khối lượng gạo giả bị phát hiện trong đợt này lên hơn 44 tấn.
Hơn 44 tấn gạo nhái từ hai thương hiệu
ST25 là giống lúa thơm do kỹ sư Hồ Quang Cua cùng cộng sự lai tạo gần 30 năm tại Sóc Trăng, nay thuộc TP Cần Thơ. Giống lúa này từng ba lần đoạt giải “Gạo ngon nhất thế giới” vào các năm 2019, 2023 và 2025, khiến thương hiệu ngày càng được người tiêu dùng biết đến.
Tại TP Cần Thơ, Chi cục Quản lý thị trường cho biết đã xác minh 4 vụ nghi vấn theo phản ánh của Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí, trong đó 2 vụ có dấu hiệu hình sự đã được chuyển cơ quan điều tra. Trước đó, tại Hà Nội, lực lượng quản lý thị trường cũng từng thu giữ hàng trăm bao gạo ST25 giả được bán với mức giá thấp hơn khoảng 40% so với hàng chính hãng.
Giá bán là một dấu hiệu đáng chú ý. Các đại lý chính thức tại Cần Thơ cho biết gạo ST25 không thể có giá dưới 30.000 đồng/kg, riêng dòng ST25 lúa – tôm có giá trên 50.000 đồng/kg, trong khi một số sản phẩm gắn mác ST25 trên chợ và sàn thương mại điện tử chỉ được rao từ 20.000 đến 22.000 đồng/kg.
Mức giá chênh lệch khiến người mua có thể khó phân biệt hàng thật và hàng nhái nếu chỉ dựa vào giá bán. Với một bao 5kg, khoản chênh lệch có thể lên tới gần trăm nghìn đồng, nhưng phía sau đó còn là nguy cơ ảnh hưởng đến uy tín của thương hiệu gạo.
Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua, kỹ sư nghiên cứu giống ST25, nhìn nhận vấn đề tại một hội nghị doanh nghiệp ở An Giang đầu tháng 8: “Nhiều người cứ nói là gạo giả, thật ra không có gạo giả mà là gạo lộn, làm nhái thương hiệu để trục lợi.”
Cách gọi của ông Hồ Quang Cua cho thấy vấn đề được đặt ở việc thương hiệu và bao bì bị lợi dụng để đưa sản phẩm không rõ nguồn gốc ra thị trường. Khi cùng lúc xuất hiện các vụ việc liên quan ST25 tại An Giang và Séng Cù tại Lào Cai, tổng trị giá tang vật được nêu hơn 1,1 tỷ đồng.
Những vụ việc này đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt hơn việc sử dụng nhãn hiệu đối với các sản phẩm nông sản đã tạo dựng được uy tín. Khi thương hiệu đặc sản ngày càng có giá trị, việc bảo vệ tên tuổi của sản phẩm cũng là cách bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và công sức của những người tạo ra thương hiệu đó.
Ngô Viên (tổng hợp)
