ĐỒNG NAI – Bệnh viện Lộc Ninh, còn gọi là Nhà thương làng 5, di tích lịch sử – kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh tại xã Lộc Tấn, đang xuống cấp sau nhiều năm chưa được trùng tu tương xứng.
Theo ghi nhận công bố sáng 16/8, nhiều hạng mục của di tích đã phủ rêu, ẩm mốc, trong khi cây cỏ mọc um tùm trong khuôn viên. Công trình từng là một trong những cơ sở y tế quy mô lớn ở Đông Nam Bộ thời Pháp thuộc, nhưng nay đứng trước yêu cầu cấp thiết về bảo vệ và bảo tồn.
Nhà thương làng 5 được xây dựng năm 1936, phục vụ khám chữa bệnh cho chủ đồn điền, tay sai, phu cao su và một bộ phận người dân tại các đồn điền cao su ở Lộc Ninh. Công trình có kết cấu kiên cố với mái vòm bê tông, từng được xem là cơ sở y tế quy mô lớn bậc nhất khu vực.
Từ năm 1979 đến 2008, nơi đây tiếp tục đảm nhiệm việc khám, chữa bệnh cho người dân huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước trước đây. Đến tháng 9/2008, Bệnh viện Lộc Ninh mới được xây dựng ở địa điểm khác, còn công trình cũ được giữ lại để bảo tồn.
Di tích gần một thế kỷ tuổi chờ được bảo tồn
Năm 2012, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước cũ xếp hạng công trình là di tích lịch sử – kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh. Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ, việc trùng tu, tôn tạo vẫn chậm, khiến nhiều hạng mục ngày càng xuống cấp.
Một số khu vực từng được ghi nhận không có tường rào bảo vệ chắc chắn, trong khi hệ thống thoát nước xuống cấp làm nước thấm ngược vào công trình. Những yếu tố này góp phần đẩy nhanh quá trình hư hỏng của một công trình có giá trị lịch sử, kiến trúc gần một thế kỷ.
Đại tá Võ Tấn Phương, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Cảnh vệ 180, đơn vị từng bảo vệ Bộ Chỉ huy Miền tại Tà Thiết, Lộc Ninh, cho rằng đây là công trình có giá trị lịch sử nhưng công tác bảo tồn nhiều năm chưa được chú trọng đúng mức. Ông cảnh báo, nếu không sớm có kế hoạch bảo vệ, công trình sẽ tiếp tục hư hỏng nặng hơn.
Từ tháng 7/2025, sau khi Bình Phước sáp nhập vào Đồng Nai, di tích thuộc địa giới hành chính tỉnh Đồng Nai mới. Việc thay đổi địa giới mở ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý, bảo tồn, nhất là khi công trình đang đứng trước nguy cơ xuống cấp ngày càng rõ.
Giữa những khối bê tông mái vòm phủ rêu, dấu tích của một thời khai thác cao su vẫn còn đó. Điều cần thiết lúc này là một phương án bảo tồn phù hợp để giá trị của Nhà thương làng 5 không tiếp tục bị bào mòn theo thời gian.
Nhật Minh (tổng hợp)
