ĐỒNG NAI – Cảng hàng không quốc tế Long Thành, dự án trọng điểm quốc gia cấp 4F với tổng vốn giai đoạn 1 hơn 109.000 tỷ đồng (khoảng 4,6 tỷ USD), dự kiến khai thác thương mại từ tháng 6/2026, mở ra làn sóng FDI công nghệ cao cho hàng loạt khu công nghiệp tại tỉnh Đồng Nai. Giới phân tích đánh giá đây là bước ngoặt chiến lược giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm trung chuyển hàng không và logistics năng động bậc nhất Đông Nam Á.
Công trình xây dựng trên diện tích hơn 5.000 ha tại xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai, với tổng mức đầu tư khái toán toàn dự án ba giai đoạn khoảng 336.630 tỷ đồng (hơn 16 tỷ USD). Giai đoạn 1 đặt mục tiêu công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, đủ sức giải tỏa tình trạng quá tải kéo dài nhiều thập kỷ tại Tân Sơn Nhất và kích hoạt toàn bộ chuỗi khu công nghiệp trong vùng. Kể từ cuối năm 2025, công trường vận hành liên tục theo tinh thần “3 ca, 4 kíp” với gần 15.000 chuyên gia, kỹ sư, công nhân và hơn 3.000 thiết bị máy móc được huy động.
Lộ trình vận hành và tiến độ hoàn thành giai đoạn 1
Theo kế hoạch của Cục Hàng không Việt Nam, giai đoạn vận hành thử nghiệm và kiểm tra hạ tầng kỹ thuật bắt đầu từ tháng 12/2025. Tập bổ sung AIP (Aeronautical Information Publication) chứa toàn bộ thông tin khai thác chính thức có hiệu lực từ ngày 11/6/2026, làm cơ sở để các hãng hàng không hoàn tất kế hoạch bay.
Tính đến đầu năm 2026, các hạng mục then chốt gồm đường cất hạ cánh số 1 dài 4.000m, sân đỗ tàu bay và kết cấu thô nhà ga hành khách “hình hoa sen” đã cơ bản hoàn thành. Gói thầu nhà ga hành khách (5.10) trị giá hơn 35.000 tỷ đồng đã xong toàn bộ kết cấu bê tông tầng 1 và tầng 2, vượt tiến độ đề ra. Đường băng thứ hai (gói thầu 4.12) dài 4km đang được tăng tốc để cán đích vào tháng 6/2026, đảm bảo tính đồng bộ và dự phòng khai thác.
Dự án chia làm 3 giai đoạn phát triển: Giai đoạn 2 (2030–2035) nâng công suất lên 50 triệu hành khách/năm và 1,5 triệu tấn hàng hóa/năm; giai đoạn 3 (sau 2035) hoàn thiện 4 đường băng và 4 nhà ga, nâng tổng công suất lên 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa/năm — đưa Long Thành vào nhóm sân bay lớn nhất châu Á – Thái Bình Dương. Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo cần chuẩn bị sớm cho giai đoạn 2 để tận dụng nguồn lực máy móc và nhân sự hiện có ngay sau khi giai đoạn 1 hoàn thành.
Mô hình Aerotropolis — định vị hạt nhân kinh tế vùng phía Nam
Cảng hàng không quốc tế Long Thành được định vị không đơn thuần là hạ tầng giao thông mà là “động cơ tăng trưởng” dẫn dắt toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Mô hình Aerotropolis (đô thị sân bay) đã chứng minh hiệu quả tại Changi (Singapore), Dubai (UAE) và Incheon (Hàn Quốc), nơi sân bay trở thành trung tâm của hệ sinh thái thương mại, công nghệ và dịch vụ cao cấp quy mô lớn.
Khi đi vào vận hành ổn định, Long Thành được dự báo đóng góp trực tiếp từ 3–5% vào mức tăng trưởng GDP của tỉnh Đồng Nai. Sân bay cần hơn 13.700 nhân sự chuyên nghiệp ngay giai đoạn đầu. Dự báo khoảng 40.000–50.000 người bao gồm chuyên gia quốc tế, doanh nhân và lao động trình độ cao sẽ đổ về cư trú tại các khu đô thị phụ cận, kéo theo nhu cầu lớn về nhà ở, y tế, giáo dục và thương mại dịch vụ.
Khu vực xung quanh sân bay được quy hoạch tích hợp đầy đủ: khu lưu trú, khách sạn, trung tâm hội nghị quốc tế, thương mại, y tế, đào tạo, bảo dưỡng tàu bay và khu phi thuế quan — hình thành một “hub” kinh tế khép kín. Giá đất khu vực sân bay đã tăng trung bình 30–50% trong 3–5 năm qua so với trước khi dự án được đẩy nhanh, trong khi các đô thị hiện đại ngay cửa ngõ như FIATO Airport City hay Aqua City đang được tăng tốc triển khai để đón đầu nhu cầu.
Ba nhóm khu công nghiệp Đồng Nai hưởng lợi trực tiếp
Sân bay Long Thành là thỏi nam châm thu hút dòng vốn FDI vào lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất giá trị gia tăng. Khi thời gian vận chuyển hàng hóa được rút ngắn đáng kể nhờ kết nối hàng không trực tiếp, các khu công nghiệp xung quanh trở nên hấp dẫn hơn nhiều đối với tập đoàn đa quốc gia vốn coi tốc độ logistics là yếu tố lựa chọn địa điểm đầu tư.
Nhóm thứ nhất là các KCN “vệ tinh” sát ranh giới sân bay. KCN Bàu Cạn – Tân Hiệp (quy mô 1.836 ha) nằm ngay cửa ngõ phía Nam sân bay, định hướng thu hút sản xuất vi mạch bán dẫn, chip và linh kiện điện tử hàng không. KCN Xuân Quế – Sông Nhạn (927 ha) tập trung vào vật liệu thế hệ mới, ô tô điện và các ngành gắn với chuyển đổi số. Theo quy hoạch, hai KCN này dự kiến thu hút khoảng 20 tỷ USD vốn FDI và tạo ra 130.000 việc làm khi lấp đầy.
Nhóm thứ hai là các KCN chuyên về logistics và kho vận hiện đại. KCN Amata City Long Thành ghi nhận tỷ lệ lấp đầy cao sau khi nguồn cung mới khởi công năm 2023. Tại KCN Nhơn Trạch 6 — thuộc khu vực xã Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai — các dự án nhà kho xây sẵn (RBW) quy mô lớn đang hình thành nhanh chóng để đáp ứng nhu cầu tăng vọt. Giá thuê đất công nghiệp khu vực này hiện ở mức 195–200 USD/m²/kỳ hạn và được dự báo sẽ vượt ngưỡng 200 USD ngay khi sân bay vận hành chính thức.
Nhóm thứ ba là các KCN trên trục kết nối liên vùng hưởng lợi từ hệ thống cao tốc và đường vành đai mới. KCN Châu Đức (thuộc TP. Hồ Chí Minh sau khi Bà Rịa – Vũng Tàu sáp nhập theo Nghị quyết 202/2025/QH15) sở hữu vị trí gần cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và cụm cảng Cái Mép, chỉ cách sân bay 40–50 phút di chuyển. KCN VSIP 3 (thuộc TP. Hồ Chí Minh sau khi Bình Dương sáp nhập) tiếp tục đón đầu xu hướng dịch chuyển sản xuất công nghệ cao từ vùng lõi sang các khu vực phụ cận có kết nối hạ tầng tốt.
Trục logistics Nhơn Trạch – Long Thành – Cái Mép
Quy hoạch hạ tầng logistics trên trục xã Nhơn Trạch – xã Long Thành – cụm cảng Cái Mép tạo nên hệ sinh thái vận tải đa phương thức hoàn chỉnh, kết hợp đường hàng không, đường biển, đường bộ và đường sắt. Đây được xem là trục xương sống kinh tế khu vực phía Nam, giúp tối ưu chi phí và thời gian cho chuỗi cung ứng toàn cầu.
Khu vực phía Tây Nam sân bay dành riêng 257 ha cho hệ thống nhà ga hàng hóa và kho bãi giao nhận 24/24, phục vụ tàu bay chở hàng chuyên dụng cỡ lớn chuẩn code F như Boeing 747F và 777F. Cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải — cảng cửa ngõ quốc tế lớn nhất miền Nam — kết nối trực tiếp với sân bay qua cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, hình thành mô hình “Air-Sea”: hàng hóa từ tàu biển có thể chuyển sang vận tải hàng không xuất đi châu Âu, châu Mỹ với tốc độ tối ưu.
Cảng biển Phước An — cảng lớn nhất tỉnh Đồng Nai với quy mô 164 ha, đón tàu 60.000 tấn — chỉ cách sân bay chưa đầy 30km, giữ vai trò mắt xích chiến lược trong chuỗi logistics nội địa và quốc tế. Cao tốc Bến Lức – Long Thành dự kiến hoàn thành toàn bộ vào tháng 9/2026, mở hành lang trực tiếp cho hàng hóa từ các tỉnh miền Tây đổ về sân bay và cảng biển mà không phải đi xuyên nội đô TP. Hồ Chí Minh. Tuyến đường sắt nhẹ Thủ Thiêm – Long Thành và đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam trong tương lai sẽ bổ sung năng lực vận tải khối lượng lớn, giảm áp lực cho đường bộ.
Chiến lược cạnh tranh với các trung tâm trung chuyển hàng không khu vực
Long Thành ra đời với mục tiêu phá vỡ thế độc tôn của các hub hàng không truyền thống như Changi (Singapore) và Suvarnabhumi (Thái Lan) tại khu vực Đông Nam Á. Phương án “phân vai” giữa hai cảng hàng không lớn tại phía Nam được xác lập rõ: Long Thành đảm nhận 80% lưu lượng chuyến bay quốc tế toàn vùng và 100% vận tải hàng hóa hàng không quốc tế; Tân Sơn Nhất tập trung vào 90% lưu lượng nội địa và các đường bay quốc tế ngắn dưới 1.000km.
Để thu hút hãng hàng không quốc tế, Bộ Xây dựng đề xuất chính sách giảm 50% phí cất hạ cánh cho các hãng mở đường bay quốc tế mới đến Long Thành trong 24 tháng đầu vận hành — đòn bẩy quan trọng nhắm vào cả hãng truyền thống lẫn hãng hàng không giá rẻ (LCC). Đây là đề xuất đang trong quá trình xem xét, chưa có hiệu lực chính thức tại thời điểm đăng bài.
Long Thành được trang bị Trung tâm điều hành sân bay thông minh (Smart APOC), hệ thống xử lý hành lý tốc độ cao ICS và công nghệ định danh OneID. Vị trí xa khu dân cư tập trung mang lại lợi thế vận hành 24/24h không bị ràng buộc bởi khung giờ giới nghiêm. Đơn vị tư vấn IAC (Hàn Quốc) đề xuất mô hình “Single-hub” tập trung toàn bộ hoạt động quốc tế tại một điểm, tối ưu thời gian nối chuyến (MCT) tương đương sân bay hàng đầu thế giới. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ hành khách trung chuyển tại Long Thành lên 20–30%.
Quy hoạch đô thị vệ tinh và hạ tầng kết nối giao thông liên vùng
Tỉnh Đồng Nai triển khai chiến lược phát triển không gian theo mô hình “đô thị vệ tinh đa cực”, lấy sân bay Long Thành làm trung tâm lan tỏa ra 4 vùng trọng điểm. Vùng đô thị – công nghiệp phía Nam gắn với xã Long Thành và cảng Phước An được xác định là ưu tiên số 1 trong tổng thể quy hoạch.
Vành đai đô thị – công nghiệp dọc cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và Vành đai 4 được định hướng thu hút sản xuất thông minh, trung tâm dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo — nhóm ngành đòi hỏi kết nối logistics hàng không nhanh với các thị trường quốc tế. Chuỗi khu vực Long Thành – Nhơn Trạch – Trảng Bom hình thành hành lang đô thị hỗ trợ logistics, dịch vụ thương mại quốc tế và nhà ở chất lượng cao phục vụ lực lượng lao động tri thức ngày càng tăng.
Tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) dự kiến kéo dài thêm 41,4km đến trung tâm hành chính mới của tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành với tổng vốn đầu tư hơn 60.000 tỷ đồng. Tuyến metro nhanh nối hai sân bay Tân Sơn Nhất – Long Thành cũng đang được đề xuất nghiên cứu, nhắm mục tiêu rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa hai cảng. Hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ dự kiến hoàn thiện khung kết cấu toàn vùng vào năm 2028 — nền tảng để Đồng Nai duy trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Sân bay Long Thành chính thức vận hành thương mại từ khi nào? Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến khai thác thương mại từ tháng 6/2026. Giai đoạn vận hành thử nghiệm bắt đầu từ tháng 12/2025; Tập bổ sung AIP có hiệu lực từ ngày 11/6/2026 để các hãng hàng không hoàn tất kế hoạch bay.
Tổng vốn đầu tư sân bay Long Thành là bao nhiêu? Giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư hơn 109.000 tỷ đồng (khoảng 4,6 tỷ USD). Tổng mức đầu tư khái toán toàn dự án qua 3 giai đoạn là khoảng 336.630 tỷ đồng (hơn 16 tỷ USD). Khi hoàn thành toàn bộ, Long Thành đạt công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Những khu công nghiệp nào tại Đồng Nai hưởng lợi nhất từ sân bay Long Thành? Ba nhóm hưởng lợi trực tiếp gồm: KCN vệ tinh sát sân bay (Bàu Cạn – Tân Hiệp quy mô 1.836 ha, Xuân Quế – Sông Nhạn 927 ha) theo quy hoạch dự kiến thu hút khoảng 20 tỷ USD vốn FDI; KCN logistics và kho vận (Amata City Long Thành, Nhơn Trạch 6) với giá thuê đất 195–200 USD/m²/kỳ hạn; và các KCN trên trục liên vùng thuộc TP. Hồ Chí Minh (Châu Đức, VSIP 3).
Cảng biển Phước An đóng vai trò gì trong hệ sinh thái logistics sân bay Long Thành? Cảng Phước An — cảng lớn nhất tỉnh Đồng Nai với quy mô 164 ha, đón tàu 60.000 tấn — chỉ cách sân bay Long Thành chưa đầy 30km. Kết hợp cùng cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, cảng Phước An hình thành mô hình vận tải “Air-Sea”, cho phép hàng hóa chuyển tiếp nhanh giữa đường biển và đường hàng không để xuất khẩu đi các thị trường xa như châu Âu và Bắc Mỹ.
Sân bay Long Thành cạnh tranh với Changi và Suvarnabhumi bằng chiến lược gì? Long Thành triển khai mô hình “Single-hub” tập trung toàn bộ chuyến bay quốc tế, vận hành 24/24h không bị giới nghiêm, ứng dụng công nghệ Smart APOC và định danh OneID. Bộ Xây dựng đề xuất giảm 50% phí cất hạ cánh cho các hãng mở đường bay quốc tế mới trong 24 tháng đầu vận hành. Mục tiêu là đưa tỷ lệ hành khách trung chuyển lên 20–30% tổng lượng khách.
An Tâm
