Biên Hòa — Tỉnh Đồng Nai sau khi hợp nhất với Bình Phước từ ngày 1/7/2025 đã hoạch định lại không gian phát triển thành 5 vùng kinh tế động lực chuyên biệt, phủ diện tích 12.737,18 km² với quy mô kinh tế khoảng 26 tỷ USD. Chiến lược đa cực này đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 10-12% mỗi năm và đưa Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2035.
Chính quyền tỉnh Đồng Nai vừa thông qua đồ án điều chỉnh quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, xác lập 5 vùng lãnh thổ phát triển theo mô hình đa trung tâm và kết nối vùng mạnh. Quy hoạch được ban hành nhằm giải quyết hai bài toán tồn tại từ trước sáp nhập: hạ tầng kết nối thiếu đồng bộ giữa hai tỉnh và khan hiếm quỹ đất công nghiệp phục vụ làn sóng đầu tư thế hệ mới. Tổng vốn FDI lũy kế của tỉnh Đồng Nai tính đến năm 2024 đạt khoảng 43 tỷ USD, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, tạo nền tảng vững chắc để triển khai chiến lược 5 vùng kinh tế động lực.
Việc hợp nhất Bình Phước vào Đồng Nai theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội (có hiệu lực từ ngày 12/6/2025, chính quyền mới hoạt động từ ngày 1/7/2025) là bước ngoặt chưa có tiền lệ trong lịch sử phát triển vùng Đông Nam Bộ. Trước đây, Đồng Nai giữ vai trò trung tâm công nghiệp với các KCN lâu đời, trong khi Bình Phước sở hữu lợi thế đất rộng, biên giới dài và tài nguyên nông — lâm nghiệp dồi dào. Sự kết hợp này tạo ra một “siêu tỉnh” với cơ cấu kinh tế đa tầng, đủ khả năng cạnh tranh thu hút đầu tư ở cấp độ khu vực ASEAN.
Bản đồ 5 vùng kinh tế động lực Đồng Nai
Phương án tổ chức không gian phát triển kinh tế của tỉnh Đồng Nai mới được xây dựng trên cơ sở khai thác tối đa các lợi thế so sánh của từng khu vực sau sáp nhập, chia thành 5 vùng lãnh thổ chuyên biệt.
Vùng I — Vùng phía Nam được định hướng là trung tâm công nghệ cao, hàng không và sáng tạo. Phạm vi trải dài từ đường Vành đai 4 đến sông Đồng Nai, bao gồm 10 phường: phường Biên Hòa, phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Hưng, phường Hố Nai, phường Trảng Dài, phường Tân Triều; cùng 17 xã trong đó có xã Nhơn Trạch, xã Long Thành, xã Phước An, xã Trảng Bom, xã Dầu Giây, xã Hưng Thịnh, xã Bàu Hàm. Đây là vùng động lực mạnh nhất, gắn trực tiếp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành và các hành lang giao thông trọng điểm.
Vùng II — Vùng phía Tây Bắc phát triển theo hướng công nghiệp sinh thái và kinh tế cửa khẩu. Vùng bao gồm 6 phường: phường An Lộc, phường Minh Hưng, phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Đồng Xoài, phường Bình Phước; cùng 16 xã trong đó có xã Lộc Ninh, xã Tân Khai, xã Nha Bích, xã Đồng Phú, xã Tân Quan, xã Thuận Lợi, xã Đồng Tâm. Khu vực này tiếp giáp 258,9 km đường biên giới Campuchia, nơi Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư đang được tập trung đầu tư.
Vùng III — Vùng Trung tâm và Đông Bắc là trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, tận dụng quỹ đất bazan màu mỡ tại khu vực Định Quán và Tân Phú để phát triển vùng chuyên canh cây công nghiệp và chế biến sâu nông — lâm sản quy mô hàng hóa lớn.
Vùng IV — Vùng phía Bắc được bảo vệ như lá phổi xanh của toàn vùng Đông Nam Bộ, gắn liền với Vườn quốc gia Cát Tiên (45.127 ha), Khu bảo tồn thiên nhiên — văn hóa Đồng Nai (100.572 ha) và hồ Trị An. Vùng định hướng phát triển du lịch sinh thái cao cấp và dịch vụ nghỉ dưỡng thân thiện môi trường, không đánh đổi bảo tồn lấy tăng trưởng.
Vùng V — Vùng phía Đông Nam là cực tăng trưởng công — nông nghiệp công nghệ cao với hạt nhân là đô thị Long Khánh. Phạm vi bao gồm 5 phường: phường Bình Lộc, phường Xuân Lập, phường Bảo Vinh, phường Long Khánh, phường Hàng Gòn; cùng 11 xã gồm xã Xuân Lộc, xã Cẩm Mỹ, xã Sông Ray, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất, xã Xuân Định, xã Xuân Phú, xã Xuân Hòa, xã Xuân Đông, xã Xuân Thành, xã Xuân Bắc.
Đặc điểm nổi bật và thách thức từng vùng kinh tế
Mỗi vùng sở hữu lợi thế riêng biệt nhưng đồng thời đối mặt với thách thức đặc thù cần giải quyết trong giai đoạn chuyển tiếp sau sáp nhập.
Vùng I hiện là khu vực có mật độ khu công nghiệp cao bậc nhất cả nước với các KCN tiêu biểu như Biên Hòa 2, Amata, Long Thành, Nhơn Trạch I-VI. Hệ thống cao tốc Long Thành – Dầu Giây, Biên Hòa – Vũng Tàu cùng Vành đai 3, 4 TP.HCM tạo lợi thế logistics vượt trội so với bất kỳ khu vực nào trong vùng Đông Nam Bộ. Tuy nhiên, quỹ đất phát triển công nghiệp dần cạn kiệt và mật độ dân cư cao đang gây áp lực lên hạ tầng xã hội. Tái cấu trúc KCN Biên Hòa 1 sang mô hình đô thị — dịch vụ được xem là nhiệm vụ cấp bách trong giai đoạn 2025-2030.
Vùng II đang tăng trưởng nhanh nhờ các KCN quy mô lớn như Becamex Chơn Thành và Minh Hưng Sikico. Lợi thế biên giới 258,9 km và Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư giúp vùng hình thành trung tâm logistics và thương mại biên mậu xuyên biên giới. Thách thức chính là hạ tầng kết nối với khu vực phía Nam chưa đồng bộ, đòi hỏi sớm hoàn thiện cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành và tuyến đường sắt Dĩ An – Lộc Ninh.
Vùng III có dư địa xây dựng các cụm công nghiệp chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu rộng lớn sau hợp nhất, tiếp cận gần 1 triệu héc-ta đất sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Thách thức là kiểm soát chặt chẽ quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất để tránh dàn trải kém hiệu quả, gây mất vùng nguyên liệu chiến lược.
Vùng IV giữ vai trò điều hòa khí hậu và bảo vệ nguồn nước hồ Trị An cho cả vùng Đông Nam Bộ. Thách thức lớn nhất là duy trì không gian bảo tồn trước áp lực đô thị hóa nhanh, phát triển du lịch sinh thái không vượt ngưỡng sức chịu tải của hệ sinh thái rừng và hồ.
Vùng V đã hình thành các chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ nông sản ứng dụng cảm biến và hệ thống tưới thông minh. Đô thị Long Khánh đảm nhận vai trò trung tâm trung chuyển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho toàn vùng phía Đông. Bài toán đặt ra là nâng cao trình độ quản trị và tích hợp kinh tế số vào chuỗi giá trị nông sản để tăng sức cạnh tranh xuất khẩu trực tiếp.
Ngành nghề ưu tiên phát triển theo từng vùng
Tỉnh Đồng Nai xác định ba trụ cột kinh tế sau sáp nhập gồm động lực cốt lõi, lĩnh vực tăng trưởng mới và ngành đời sống bền vững, làm căn cứ phân bổ ngành nghề ưu tiên có trọng tâm cho từng vùng, tránh đầu tư dàn trải.
Tại Vùng I, ưu tiên hàng đầu là công nghiệp hàng không, đóng gói và kiểm tra bán dẫn, sản xuất thiết bị người máy (robot) và UAV. Dịch vụ logistics hàng không tại đô thị sân bay Long Thành, trung tâm thương mại tự do (FTZ) cùng y tế và giáo dục chuẩn quốc tế phục vụ cộng đồng chuyên gia toàn cầu là các lĩnh vực được xúc tiến đầu tư tích cực. Du lịch hội nghị và hội thảo (MICE) dọc hành lang sông Đồng Nai cũng được quy hoạch phát triển song song.
Tại Vùng II, tỉnh tập trung thu hút sản xuất linh kiện điện tử, cơ khí chế tạo và công nghiệp hỗ trợ nhằm đón đầu làn sóng dịch chuyển từ Bình Dương và TP. Hồ Chí Minh. Dịch vụ logistics xuyên biên giới, kho bãi và các trung tâm phân phối hàng hóa quốc tế tại cửa khẩu Hoa Lư là phân khúc ưu tiên thu hút đầu tư giai đoạn 2025-2030.
Tại Vùng III, nông nghiệp ứng dụng IoT và sinh học, chăn nuôi quy mô công nghiệp, công nghiệp chế biến nông — lâm sản và hệ thống logistics lạnh bảo quản sản phẩm là hướng phát triển chủ đạo. Các cụm công nghiệp chế biến thực phẩm gắn với vùng chuyên canh cây công nghiệp được quy hoạch để nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản xuất khẩu.
Tại Vùng IV, du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, du lịch tâm linh kết hợp trải nghiệm thiên nhiên và dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện là các ngành được định hướng phát triển. Sản xuất năng lượng sạch (điện mặt trời, điện sinh khối) và triển khai các dự án carbon credit phục vụ mục tiêu Net Zero năm 2050 cũng nằm trong danh mục ưu tiên của vùng này.
Tại Vùng V, chế biến nông sản công nghệ cao đối với trái cây và cây ăn quả đặc sản Long Khánh — Xuân Lộc dẫn đầu danh sách ưu tiên. Hình thành khu đô thị giáo dục thông qua hợp tác với các trường đại học hàng đầu để xây dựng nguồn nhân lực sáng tạo cho toàn tỉnh là định hướng dài hạn đặc trưng của vùng này.
Cơ hội đầu tư cụ thể tại 5 vùng kinh tế Đồng Nai
Quy hoạch mới mở ra dư địa đầu tư lớn với 81 khu công nghiệp được quy hoạch, tổng diện tích 39.126,77 ha, giải quyết bài toán thiếu đất cho các dự án quy mô lớn mà cả hai tỉnh trước đây không thể tự giải quyết. Chính sách ưu đãi đất đai là điểm hút đầu tư quan trọng: dự án hạ tầng trong KCN và cụm công nghiệp được miễn tiền thuê đất; dự án thuộc lĩnh vực ưu đãi được miễn 3 năm; dự án thuộc danh mục đặc biệt ưu đãi có thể được miễn đến 11 năm.
Tại Vùng I, nhu cầu bất động sản công nghiệp và logistics quanh sân bay Long Thành đang tăng mạnh. Các khu đô thị sinh thái cao cấp ven sông Đồng Nai và dịch vụ tiện ích chuẩn quốc tế phục vụ cộng đồng chuyên gia là phân khúc còn nhiều dư địa phát triển trong giai đoạn sân bay đi vào khai thác giai đoạn 1.
Tại Vùng II, giá thuê đất cạnh tranh tại Chơn Thành và xã Đồng Phú là lợi thế rõ rệt cho các doanh nghiệp sản xuất linh kiện và công nghiệp hỗ trợ. Tiềm năng đầu tư vào các KCN sinh thái sử dụng năng lượng xanh, đáp ứng tiêu chuẩn chuỗi cung ứng toàn cầu đang được nhiều tập đoàn nước ngoài quan tâm khảo sát.
Tại Vùng III và Vùng V, chuỗi giá trị nông nghiệp khép kín từ chọn giống, canh tác đến chế biến sâu và xuất khẩu mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp công nghệ sinh học và chế biến thực phẩm. Hình thành các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) nông nghiệp tại Long Khánh là hướng đầu tư tiềm năng còn ít đối thủ cạnh tranh.
Tại Vùng IV, hạ tầng du lịch nghỉ dưỡng tác động thấp và dịch vụ chăm sóc sức khỏe kết hợp khám phá thiên nhiên đang thu hút ngày càng nhiều du khách quốc tế. Đây là phân khúc còn khan hiếm nguồn cung trong khi nhu cầu từ thị trường TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương và khách quốc tế tăng trưởng ổn định theo từng năm.
Với vị thế cửa ngõ kết nối TP. Hồ Chí Minh với Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, tỉnh Đồng Nai sau sáp nhập đang chuyển mình từ trung tâm công nghiệp đơn thuần thành hệ sinh thái kinh tế đa tầng, nơi 5 vùng kinh tế động lực vận hành như 5 động cơ bổ trợ nhau để tạo ra sức bứt phá vượt bậc trong thập niên tới.
Sen Vàng
