Một ngày len giữa những vườn trái cây Long Khánh, ngày hôm sau men theo hơn 100 cột điện để lên núi Chứa Chan. Hành trình 2 ngày 1 đêm nối hai trải nghiệm tưởng khác nhau nhưng cùng kể câu chuyện về đất, người và cách một vùng quê Đồng Nai đang làm du lịch từ những giá trị sẵn có.
Long Khánh cách TP.HCM khoảng 70–75 km, được biết đến với những vườn cây trái trên nền đất đỏ bazan. Cách đó không xa là núi Chứa Chan, cao khoảng 837 m so với mực nước biển, được mệnh danh là “nóc nhà Đồng Nai”.
Một bên là mùa trái chín. Một bên là đường núi dốc.
Đặt hai trải nghiệm ấy vào một hành trình cuối tuần, du khách có thể bắt đầu ngày đầu bằng một tô bún nóng, buổi trưa ăn trái cây ngay trong vườn, nghỉ đêm tại Long Khánh rồi sáng hôm sau lên núi. Cái thú vị của chuyến đi không nằm ở việc đi được bao nhiêu nơi, mà ở chỗ mỗi chặng lại có một cách khác để cảm nhận vùng đất.
Long Khánh vào mùa trái chín
Long Khánh nằm trên vùng đất đỏ bazan, nơi chôm chôm và sầu riêng đã trở thành những loại cây quen thuộc. Những năm gần đây, măng cụt cũng được trồng xen dưới các tán cây lâu năm.
Trên địa bàn có hơn 100 hộ liên kết làm du lịch nhà vườn; khoảng 20 nhà vườn trực tiếp đón khách. Trái cây thường chín rộ từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm. Riêng khu vực Bình Lộc trước đây từng có khoảng 50 hộ mở cửa đón khách.
Đến vườn, điều đầu tiên du khách nên hỏi giá để lựa chọn cho phù hợp với nhu cầu.
Có nơi bán vé khoảng 20.000 đồng, có nơi đến 99.000 đồng, cho phép khách ăn trái cây và chụp ảnh. Một số vườn tính vé 60.000 đồng/người và phục vụ thêm những món như gỏi măng cụt, gà tre thả vườn. Riêng sầu riêng thường được tính theo ký, tùy mùa và số lượng hái.
Nhưng ở đây có một chi tiết thú vị hơn cả chuyện giá vé. Nhà vườn không phải lúc nào cũng cho khách tự tay hái sầu riêng.
Vì trái sầu riêng rụng từ trên cao có thể gây nguy hiểm, một số nhà vườn chọn những cây “cột trái” để khách chụp ảnh miễn phí. Nếu muốn ăn hoặc mua, khách sẽ cân ký tại chỗ theo giá thời vụ.
Loại trái được mong chờ nhất lại là loại khách ít có cơ hội tự tay hái nhất. Chi tiết nhỏ ấy cho thấy làm du lịch vườn không đơn giản là mở cổng cho khách bước vào. Phía sau một buổi tham quan vui vẻ vẫn là những tính toán về an toàn, mùa vụ và cách giữ cho hoạt động trải nghiệm không làm ảnh hưởng đến việc sản xuất.
Ăn một bữa Long Khánh trước khi lên núi
Ở Long Khánh, bữa sáng cũng là một phần của hành trình.
Du khách có thể bắt đầu ngày mới bằng bún bà Ty, bún riêu hoặc mì Quảng trên các tuyến đường Quang Trung, Hồ Thị Hương. Bún riêu có nước dùng trong, ăn kèm rau sống, mắm tôm và ớt tươi. Người thích món nước sánh hơn có thể chọn bánh canh với sợi dai, nước dùng từ xương hầm, thêm giò heo và hành phi. Bánh bèo chén cũng là một lựa chọn nhẹ hơn với lớp bột mềm, tôm cháy, mỡ hành và nước mắm chua ngọt.
Những món ăn này không nhất thiết phải gọi là “đặc sản” theo nghĩa hẹp. Chúng giống những bữa sáng quen thuộc của một đô thị miền Đông hơn. Nhưng chính sự bình dị ấy lại làm nên nhịp sống riêng của Long Khánh.
Đến bữa trưa, cơm gà, cơm Hùng hay các quán thịt dê núi quanh khu vực chợ Long Khánh và đường Hồ Thị Hương là những lựa chọn được tư liệu gợi ý. Buổi tối, các tuyến Cách Mạng Tháng Tám, Hồ Thị Hương, Thích Quảng Đức có những quán phục vụ đến khuya với hải sản, thịt dê và nhiều món ăn khác.
Một bữa ăn ở Long Khánh vì thế có thể bắt đầu bằng tô bún nóng, đi qua những món ăn bình dân rồi kết thúc bằng trái cây theo mùa.
Nếu muốn mang một phần Long Khánh về nhà, du khách có thể mua chôm chôm, măng cụt, mít tố nữ, sầu riêng hoặc bơ.
Tuy nhiên, thông tin về các quán ăn được tổng hợp từ nhiều thời điểm khác nhau, trong khi địa giới hành chính đã thay đổi. Vì vậy, địa chỉ và tình trạng hoạt động của từng quán nên được kiểm tra lại trước chuyến đi.
Đếm cột điện lên núi Chứa Chan
Sáng ngày thứ hai, hành trình chuyển từ vườn sang núi.
Núi Chứa Chan cao khoảng 837 m, là ngọn núi cao thứ hai ở khu vực Đông Nam Bộ, sau núi Bà Đen. Với nhiều người, đây là “nóc nhà Đồng Nai”. Có hai cách chính để lên núi: đi cáp treo hoặc đi bộ.
Theo lịch vận hành áp dụng từ ngày 22/3/2026, cáp treo hoạt động từ 6 giờ đến 17 giờ từ Chủ nhật đến thứ Năm. Thứ Sáu, thứ Bảy, các ngày 14, 15, 30, mùng 1 âm lịch, lễ Tết và tháng Giêng âm lịch, cáp hoạt động 24/24. Vé khứ hồi người lớn là 200.000 đồng; vé một chiều lên 150.000 đồng, chiều xuống 100.000 đồng; trẻ em cao từ 1 m đến 1,4 m có giá 100.000 đồng khứ hồi. Một số đối tượng được miễn vé theo quy định. Lịch vận hành có thể thay đổi theo thời tiết.
Nếu kết hợp cáp treo và đi bộ, tổng quãng đường lên đỉnh khoảng 4-5 km, mất chừng 2-3 giờ tùy tốc độ. Nhưng với những người muốn tự mình chinh phục ngọn núi, cung đường cột điện mới là phần đáng nhớ.
Người đi thường bắt đầu từ cột số 20, gần một quán nước giải khát, rồi men theo những cột điện dẫn lên đỉnh. Đường càng lên cao càng dốc nhưng được mô tả là khá dễ đi và khó lạc. Cung đường này được cho là lối đi của quân đội và trong điều kiện bình thường mất khoảng 3 giờ để lên đỉnh.
Tên gọi “đường cột điện” cũng xuất phát từ cách người leo núi tự định hướng: Cột 20, cột 50, cột 98, cột 99… Cứ thế mà đếm.
Khoảng cột 50 được những người có kinh nghiệm xem là đoạn bắt đầu thử thách rõ hơn. Đến khoảng cột 98, người đi cần chú ý rẽ trái; sau cột 99, đường được mô tả là thoải và dễ đi hơn.
Chính những con số trên thân cột biến một cung đường núi thành một kiểu “bản đồ” rất đặc biệt. Không cần quá nhiều biển chỉ dẫn. Người đi trước truyền lại kinh nghiệm cho người đi sau bằng những con số.
Với người lần đầu leo núi, trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, cần cân nhắc đi cáp treo vì đường bộ khá dốc và nhiều đá.
837 m và một ngọn núi trước bước ngoặt mới
(Ảnh minh họa: ĐNM)
Núi Chứa Chan không phải một đỉnh nhọn đơn độc mà là một khối núi hình vòng cung, gồm ba ngọn đồi nối liền nhau. Sườn núi có độ dốc khoảng 30-35 độ, có nơi là vách dựng đứng.
Từ đây cũng khởi nguồn nhiều con suối như Gia Ui, Gia Miên, Gia Liêu và Gia Lào. Trên đỉnh có mỏm đá với cột mốc 837 m, một điểm được nhiều người tìm đến để nhìn xuống cảnh quan bên dưới. Nhưng Chứa Chan không chỉ có cảnh quan.
Ở phía bắc, khu vực thuộc địa phận xã Xuân Trường cũ, có bãi đá khoảng 500 m² với những tảng đá hình thú chồng lên nhau. Đây là di tích Mật khu Hầm Hinh. Trong cụm di tích này còn được nhắc đến dấu tích nhà nghỉ của toàn quyền Pháp và vườn trà của vua Bảo Đại.
Với người muốn ở lại qua đêm thì khu vực quanh các cột 134-135 có khoảng sân rộng để cắm trại. Tuy nhiên, thời tiết trên núi cần được kiểm tra trước khi quyết định ngủ lại. Tại khu vực bãi dù lượn có thể có gió mạnh về đêm.
Và đây cũng là điểm khó nhất của hành trình: mùa vụ và thời tiết không hoàn toàn đứng cùng một phía.
Vườn trái cây Long Khánh thường chín rộ từ tháng 5 đến tháng 9, trong khi thời gian thuận lợi để đi cáp treo núi Chứa Chan là từ tháng 10 đến tháng 4, khi thời tiết khô ráo, ít mưa. Hai khoảng thời gian này không trùng nhau hoàn toàn.
Du khách muốn vừa hái trái đúng mùa vừa có thời tiết thuận lợi để lên núi vì thế cần cân nhắc lịch trình, đồng thời gọi hỏi trước về mùa trái, giờ mở cửa và quy định tham quan của nhà vườn.
Điều đáng chú ý hơn nằm ở tương lai của ngọn núi.
Ngày 12/1/2026, UBND tỉnh Đồng Nai (nay là thành phố Đồng Nai) ban hành Quyết định 89/QĐ-UBND giao hơn 1,06 triệu m² đất tại xã Xuân Lộc cho Công ty TNHH Dịch vụ cáp treo núi Chứa Chan thực hiện dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí. Giai đoạn 1 dự kiến có tổng vốn đầu tư trên 17.000 tỷ đồng.
Hiện lượng khách đến địa phương được ghi nhận khoảng 250.000-300.000 lượt mỗi năm, tập trung vào các dịp lễ, Tết và mùa cao điểm. Trong khi đó, kế hoạch đặt mục tiêu khoảng 5 triệu lượt khách vào năm 2030, trong đó khoảng 100.000 lượt khách lưu trú.
Hai con số tạo nên một khoảng cách rất lớn. Và khoảng cách ấy đặt ra một câu hỏi cho chính hành trình hôm nay: khi lượng khách tăng lên nhiều lần, một ngọn núi mà người ta vẫn có thể đi bộ theo những cột điện sẽ thay đổi đến đâu?
Hiện tại, những điều làm nên sức hấp dẫn của chuyến đi vẫn còn nguyên trong cách giản dị nhất: mùa trái chín quay lại Long Khánh, những tô bún nóng được dọn lên vào buổi sáng, và cáp treo đưa khách lên núi từ sớm.
Người ta vẫn chưa biết rõ tên gọi Chứa Chan xuất hiện từ khi nào và do ai đặt. Nhưng người đi bộ thì có một cách rất thực tế để tìm đường: không cần nhớ tên, chỉ cần nhớ số. Hơn 100 cột điện nối chân núi với mỏm đá có cột mốc 837 m. Cứ đi, cứ đếm, rồi đến đỉnh.
Có lẽ đó cũng là nét thú vị nhất của hành trình Long Khánh – Chứa Chan: một ngày tìm vị ngọt trong những vườn cây, ngày hôm sau tìm độ cao bằng chính đôi chân. Hai trải nghiệm khác nhau nhưng cùng bắt đầu từ một điều rất gần gũi – bước ra khỏi những con đường quen thuộc để nhìn lại một vùng đất đang thay đổi từng ngày.
An Vui (tổng hợp)
