Một bên là hồ nước trong xanh giữa vùng đồi đá, được ví như “biển trên rừng”; một bên là những cánh rừng già còn lưu giữ nhiều giá trị sinh thái của Đông Nam Bộ, nhưng cũng mang câu chuyện buồn về cá thể tê giác Java cuối cùng ở Việt Nam. Hành trình hai ngày một đêm từ Suối Mơ đến Vườn quốc gia Cát Tiên không chỉ đưa du khách đến gần thiên nhiên mà còn gợi nhắc về trách nhiệm bảo vệ những gì còn lại.
Suối Mơ – nơi có một vùng biển giữa núi rừng
Nằm ở khu vực Tân Phú, Đồng Nai, Khu du lịch sinh thái Suối Mơ là điểm dừng chân phù hợp cho những chuyến đi ngắn ngày. Nơi đây có hồ nước rộng, những dòng suối tự nhiên chảy qua các khe đá và không gian cây xanh bao quanh. Nhìn từ xa, mặt hồ trải rộng giữa vùng đồi núi tạo cảm giác như một vùng biển nước ngọt giữa đất liền.
Tên gọi “biển trên rừng” xuất phát từ chính cảnh quan ấy. Giữa địa hình đồi đá, Suối Mơ có vùng hồ rộng khoảng 150.000m². Nguồn nước được cung cấp từ các mạch nước tự nhiên trong lòng đất, liên tục chảy qua những khe đá rồi đổ về hồ. Đây cũng là nét riêng tạo nên sức hút của điểm đến.
Điều dễ nhận thấy khi đến Suối Mơ là màu nước trong. Ở những khu vực phù hợp, du khách có thể quan sát đáy hồ, những viên sỏi và đàn cá nhỏ dưới làn nước. Không gian mặt hồ kết hợp với cây xanh tạo nên một điểm nghỉ ngơi giữa hành trình khám phá vùng đất phía Bắc Đồng Nai.
Một ngày tại Suối Mơ có thể bắt đầu bằng việc dạo quanh hồ, tìm một vị trí nghỉ chân dưới bóng cây rồi tham gia các hoạt động vui chơi dưới nước. Chèo thuyền, đạp vịt, tắm suối hoặc đơn giản là ngồi bên hồ ngắm cảnh đều là những lựa chọn phù hợp với gia đình và nhóm bạn.
Với những người thích chụp ảnh, mặt nước xanh, những dòng suối len qua đá và khung cảnh cây cối soi bóng xuống hồ tạo nên nhiều góc chụp tự nhiên. Tuy nhiên, du khách cần lựa chọn khu vực tắm được phép, tuân thủ hướng dẫn an toàn và không xả rác xuống nguồn nước.
Suối Mơ không chỉ có giá trị ở cảnh quan. Trước khi trở thành khu du lịch được đầu tư, nơi đây từng là vùng suối tự nhiên được người dân địa phương tìm đến tắm mát, vui chơi và nghỉ ngơi. Những dòng nước từ khe đá còn từng được người dân tận dụng để vận hành các mô-tơ phát điện phục vụ sinh hoạt.
Từ một vùng suối gắn với đời sống người dân, Suối Mơ dần trở thành điểm tham quan có sức hút đối với du khách. Quá trình phát triển du lịch đã làm thay đổi diện mạo khu vực, nhưng nguồn nước tự nhiên vẫn là giá trị cốt lõi cần được gìn giữ.
Từ Suối Mơ đến Cát Tiên: hành trình đi sâu vào rừng
Nếu Suối Mơ mở đầu hành trình bằng mặt nước rộng và các hoạt động thư giãn thì Vườn quốc gia Cát Tiên đưa du khách đến với một không gian khác. Rời khu du lịch, hành trình tiếp tục hướng về vùng rừng phía Bắc Đồng Nai, nơi những cánh rừng nhiệt đới vẫn giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học.
Hai điểm đến không quá xa nhau nếu sắp xếp hợp lý về thời gian di chuyển. Vì vậy, du khách có thể dành ngày đầu tiên cho Suối Mơ, sau đó tiếp tục đến khu vực Cát Tiên nghỉ qua đêm để sáng hôm sau bắt đầu các hoạt động khám phá rừng.
Cảm nhận đầu tiên khi đến Cát Tiên là sự thay đổi của không gian. Những con đường dẫn vào vườn đưa du khách rời xa khu dân cư, tiến gần hơn đến các vùng cây xanh nối tiếp nhau. Tiếng xe cộ thưa dần, thay vào đó là tiếng chim, tiếng côn trùng và những âm thanh đặc trưng của rừng.
Vườn quốc gia Cát Tiên có hệ sinh thái đa dạng, gồm rừng thường xanh, rừng bán thường xanh, đồng cỏ và vùng đất ngập nước. Đây là nơi sinh sống của nhiều loài động vật, thực vật quý hiếm. Theo thông tin của Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học, khu vực này hiện có 1.610 loài thực vật và 1.568 loài động vật được thống kê.
Một trong những cách khám phá Cát Tiên phù hợp với du khách là đi bộ hoặc thuê xe đạp theo các tuyến tham quan được hướng dẫn. Trên đường đi, du khách có thể bắt gặp những cây cổ thụ, các đoạn đường rợp bóng và thảm thực vật nhiều tầng.
Cây tung cổ thụ là điểm dừng chân được nhiều người quan tâm. Những thân cây lớn, bộ rễ nổi trên mặt đất và tán cây vươn cao cho thấy quá trình sinh trưởng kéo dài qua nhiều thế hệ. Đứng dưới tán rừng, người tham quan có thể cảm nhận rõ hơn quy mô của một hệ sinh thái mà con người chỉ là một phần nhỏ.
Với những người có sức khỏe và thời gian, Bàu Sấu là điểm tham quan đáng cân nhắc. Đây là vùng đất ngập nước có giá trị bảo tồn đặc biệt, được công nhận là khu Ramsar vào năm 2005. Khu vực này là môi trường sống của cá sấu Xiêm, nhiều loài chim nước, cá và động vật hoang dã.
Để đến Bàu Sấu, du khách cần đăng ký tuyến tham quan và thực hiện theo hướng dẫn của đơn vị quản lý. Chặng đi bộ xuyên rừng đòi hỏi thể lực nhất định, vì vậy cần chuẩn bị giày phù hợp, nước uống và trang phục gọn nhẹ.
Một trải nghiệm khác được nhiều du khách quan tâm là xem thú đêm. Khi trời tối, xe chuyên dụng đưa khách đi theo tuyến quy định để quan sát động vật ra kiếm ăn. Nai, nhím và một số loài thú khác có thể xuất hiện trong ánh đèn xe. Tuy nhiên, việc quan sát phụ thuộc vào thời tiết, mùa và tập tính của động vật. Du khách cần giữ yên lặng, không sử dụng đèn chiếu tùy tiện và không tìm cách tiếp cận thú rừng.
Những hoạt động này giúp chuyến đi không chỉ dừng ở việc ngắm cảnh. Du khách có thêm cơ hội tìm hiểu cách các loài động vật sinh sống, kiếm ăn và thích nghi trong môi trường tự nhiên.
Khu rừng từng mất cá thể tê giác Java cuối cùng ở Việt Nam
Giữa những trải nghiệm khám phá thiên nhiên tại Cát Tiên có một câu chuyện không vui, nhưng cần được nhắc đến. Đây từng là nơi sinh sống của quần thể tê giác Java cuối cùng tại Việt Nam.
Năm 1988, một cá thể tê giác Java bị b.ắ.n c.h.ế.t ở khu vực Cát Tiên. Sự việc giúp giới nghiên cứu nhận ra loài động vật này vẫn còn tồn tại tại Việt Nam, dù số lượng đã rất ít. Sau đó, các chương trình khảo sát và bảo tồn được triển khai nhằm tìm kiếm, theo dõi và bảo vệ những cá thể còn lại. Tuy nhiên, nỗ lực ấy không thể giữ được cá thể cuối cùng.
Tháng 4/2010, người ta phát hiện xác một con tê giác tại khu vực Cát Lộc thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên. Cá thể này bị b.ắ.n, chiếc sừng đã bị lấy đi. Kết quả phân tích gen 22 mẫu phân thu thập trong giai đoạn 2009-2010 cho thấy tất cả đều thuộc về cá thể đã c.h.ế.t nói trên.
Ngày 25/10/2011, WWF và Quỹ Bảo tồn Tê giác Quốc tế công bố kết luận tê giác Java đã tuyệt chủng tại Việt Nam. Đây là mất mát không thể đảo ngược đối với đa dạng sinh học của đất nước.
Câu chuyện ấy khiến chuyến tham quan Cát Tiên có thêm một ý nghĩa khác. Giữa những cánh rừng vẫn xanh, nơi nhiều loài động vật còn sinh sống, du khách được nhắc nhớ rằng không phải mọi giá trị thiên nhiên đều có thể phục hồi sau khi m.ấ.t đi.
Tê giác Java không còn cơ hội trở lại những cánh rừng này. Nhưng những gì đã xảy ra có thể trở thành bài học cho công tác bảo tồn hôm nay.
Bảo vệ rừng không chỉ là giữ lại những thân cây lớn hay duy trì diện tích cây xanh. Đó còn là bảo vệ môi trường sống, kiểm soát săn bắt trái phép, ngăn chặn hoạt động đặt bẫy và duy trì nguồn thức ăn, nước uống cho động vật hoang dã.
Với du khách, trách nhiệm ấy bắt đầu từ những việc đơn giản: không xả rác, không bẻ cành cây, không tự ý cho động vật ăn, không gây tiếng ồn và không đi ra ngoài tuyến tham quan. Những quy định tưởng chừng nhỏ nhưng góp phần hạn chế tác động của hoạt động du lịch đến môi trường tự nhiên.
Cát Tiên hôm nay vẫn là nơi nhiều loài động vật được bảo vệ, nhiều sinh cảnh được duy trì và các hoạt động nghiên cứu, cứu hộ, bảo tồn tiếp tục được thực hiện. Giá trị của khu rừng không chỉ nằm ở những gì du khách nhìn thấy trong chuyến đi, mà còn ở những gì được giữ lại cho các thế hệ sau.
Hai ngày ở Đồng Nai và những điều còn lại sau chuyến đi
Với quỹ thời gian hai ngày một đêm, hành trình Suối Mơ – Cát Tiên có thể được sắp xếp theo hướng kết hợp nghỉ dưỡng và khám phá sinh thái.
Ngày đầu tiên, du khách xuất phát vào buổi sáng, dành thời gian tham quan Suối Mơ, tắm suối, vui chơi dưới nước và nghỉ ngơi. Sau bữa trưa, đoàn tiếp tục di chuyển đến khu vực Cát Tiên, nhận phòng hoặc bố trí chỗ nghỉ, sau đó có thể đăng ký trải nghiệm xem thú đêm nếu còn thời gian và dịch vụ phù hợp.
Ngày thứ hai dành cho các hoạt động khám phá Vườn quốc gia Cát Tiên. Tùy thể lực và nhu cầu, du khách có thể lựa chọn tuyến tham quan cây cổ thụ, đi xe đạp trong rừng, tham quan các điểm trưng bày hoặc đăng ký tuyến Bàu Sấu. Không nên cố gắng đưa quá nhiều điểm vào cùng một buổi, bởi mỗi tuyến đều cần thời gian di chuyển và trải nghiệm.
Khi chuẩn bị chuyến đi, du khách nên kiểm tra trước giờ hoạt động, giá vé, tình trạng các tuyến tham quan và dịch vụ lưu trú. Vào mùa mưa, đường rừng có thể trơn trượt; vì vậy cần chuẩn bị giày chống trượt, áo mưa và vật dụng cá nhân phù hợp. Những tuyến đi sâu vào rừng nên có hướng dẫn viên hoặc người phụ trách theo quy định của vườn.
Điểm đáng chú ý của hành trình này là sự kết hợp giữa hai kiểu trải nghiệm thiên nhiên. Suối Mơ mang đến không gian mặt nước, thích hợp cho hoạt động vui chơi và nghỉ ngơi. Cát Tiên lại mở ra thế giới rừng với những câu chuyện về đa dạng sinh học, động vật hoang dã và công tác bảo tồn.
Nếu chỉ dừng ở việc chụp ảnh, tắm suối hay ngắm cây cổ thụ, chuyến đi vẫn có thể đem lại những giờ phút thư giãn. Nhưng khi hiểu thêm câu chuyện về cá thể tê giác Java cuối cùng, du khách sẽ nhìn khu rừng bằng một góc nhìn khác.
Một hành trình du lịch có ý nghĩa không nhất thiết phải đi qua thật nhiều địa điểm. Điều quan trọng là mỗi điểm dừng mang lại một hiểu biết mới, giúp người tham quan thêm trân trọng cảnh quan và cuộc sống tự nhiên.
Từ “biển trên rừng” Suối Mơ đến những cánh rừng Cát Tiên, hai ngày đủ để cảm nhận sự phong phú của thiên nhiên Đồng Nai. Và khi rời khỏi khu rừng từng mất đi cá thể tê giác cuối cùng, điều đáng mang theo không chỉ là những bức ảnh đẹp, mà còn là ý thức giữ gìn những loài vật, dòng suối và cánh rừng vẫn còn hiện diện hôm nay.
An Vui (tổng hợp)
