ĐỒNG NAI – Tổ hợp dự án bô xít với tổng vốn đầu tư hơn 35.000 tỷ đồng đang được đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, trong khi nhà đầu tư đã bóc đất hữu cơ trên 92 ha để chuẩn bị xây dựng nhà máy alumin.
Trong năm 2026, xã Nghĩa Trung lên kế hoạch thu hồi 1.326,8 ha đất; đến cuối tháng 10, khoảng 250 ha đã được bàn giao. Dự án chế biến, sản xuất alumin do Công ty Cổ phần Khai tuyển quặng Bình Phước đầu tư được chấp thuận chủ trương từ tháng 3/2025, với công suất thiết kế khoảng 2 triệu tấn mỗi năm.
Tại xã Nghĩa Trung, thành phố Đồng Nai, phương án bồi thường cho khoảng 733 ha đã được phê duyệt, tổng kinh phí hơn 690 tỷ đồng. Người dân đã nhận khoảng 275 tỷ đồng, tương ứng diện tích bàn giao khoảng 250 ha.
Anh Lục Minh Dương có gần 4 ha đất ở và đất sản xuất nằm trong vùng dự án, với khoảng 600 cây sầu riêng. Sau khi nhận 1,9 tỷ đồng cho hai thửa đất, anh mong muốn được “đền bù đúng quy định, nhanh chóng”.
Dự án chế biến, sản xuất alumin có tổng vốn khoảng 22.780 tỷ đồng, tương đương 911,2 triệu USD; trong đó, vốn góp của nhà đầu tư khoảng 6.834 tỷ đồng. Dự án có thời hạn hoạt động 30 năm. So với kế hoạch ban đầu dự kiến thi công dây chuyền 1 từ quý II/2026 đến quý I/2030, lộ trình hiện nay là triển khai từ quý IV/2026 và vận hành thương mại vào quý IV/2028.
Tại xã Phước Sơn, thuộc huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước trước đây, đầu tháng 10, chính quyền đã chi trả gần 118,5 tỷ đồng cho 58 hộ có 67 thửa đất bị thu hồi. Trong năm 2026, địa phương được giao thu hồi 1.009 thửa, tổng diện tích 760 ha; dự án ảnh hưởng khoảng 3.000 hộ dân.
Mặt bằng quyết định nhịp độ triển khai dự án
Tại Nghĩa Trung, theo UBND xã, đến giữa tháng 8/2026 địa phương đã phối hợp chi trả bồi thường, hỗ trợ cho 44 hộ thuộc dự án bô xít; việc thu hồi đất được triển khai theo từng giai đoạn, phù hợp tiến độ thi công các hạng mục. Tuy nhiên, một số hồ sơ vẫn phải xác minh nguồn gốc đất, không ít chủ sử dụng đất sinh sống nơi khác, và một bộ phận hộ dân chưa thống nhất mức bồi thường đất, cây trồng.
Trong lúc thủ tục giải phóng mặt bằng khu nhà máy tuyển đang được hoàn thiện, nhà đầu tư đã đưa máy móc vào bóc lớp đất hữu cơ trên 92 ha để chuẩn bị xây dựng nhà máy alumin. Sự chênh lệch về tiến độ đặt ra yêu cầu tháo gỡ các vướng mắc về đất đai để bảo đảm quá trình triển khai dự án.
Để giải quyết những trường hợp còn vướng mắc, địa phương dự kiến thành lập các tổ công tác đến gặp từng hộ, đồng thời chuẩn bị khoảng 280 lô tái định cư, gồm 10 lô cho dự án nhà máy alumin và 270 lô cho dự án khai thác. Công tác giải phóng mặt bằng còn chịu áp lực từ dự án cao tốc Bắc – Nam phía Tây, với đoạn tuyến dài 16,5 km đi qua địa bàn Nghĩa Trung.
Chính quyền địa phương xác định cần tiếp tục tuyên truyền, vận động linh hoạt, đồng thời xử lý các trường hợp cố tình không chấp hành. Khi đi vào hoạt động, dự án được lãnh đạo xã dự kiến cần hơn 2.000 lao động; mốc vận hành thương mại hiện nay là quý IV/2028.
Nhật Minh (tổng hợp)
